Bu başlıkta 110 hastalık/sendrom var. Her maddede kısa özet, en sık geçen semptom ve bulgular yer alır; ayrıntı için hastalık adına tıklayın.

Genel bakış

Çocuk ortopedisi ve rehabilitasyonu, büyümekte olan kas-iskelet sisteminin doğumsal anomalilerinden gelişimsel varyasyonlarına, enfeksiyonlardan travma ve spor yaralanmalarına, nöromusküler hastalıkların ortopedik sonuçlarından uzun süreli rehabilitasyon gereksinimine kadar geniş bir alanı kapsar. Bilgi tabanında bu başlık altında yüzü aşkın hastalık ve sendrom yer alır; bunların büyük bölümü ortopedi, bir kısmı fizik tedavi ve rehabilitasyon kapsamındadır.

Çocuğu erişkinden ayıran temel özellik büyüme plaklarının (fiz) ve apofizlerin varlığıdır. Bu yapılar hem pek çok hastalığın (apofizitler, osteokondrozlar, epifiz kayması, büyüme plağı stres reaksiyonu) ortaya çıktığı yer, hem de kırıkların ve deformitelerin seyrini belirleyen etkendir. Bunun yanında çocukluk çağında birçok “deformite” aslında yaşa uygun fizyolojik bir evredir: ilk iki yılda O bacak, 2–7 yaş arasında X bacak, küçük yaşta düz taban ve içe basma çoğu çocukta kendiliğinden düzelir. Bu nedenle hekimin asıl görevi, fizyolojik varyasyonu tedavi gerektiren patolojiden ayırmak ve aileyi gereksiz girişimlerden korumaktır.

Rehabilitasyon boyutunda pediatrik rehabilitasyon, doğumsal ya da çocuklukta başlayan kronik durumlarda yeti kayıplarını önlemeye ve yönetmeye yönelik disiplinler arası bir alandır. Ekipte hekim, hemşire, fizyoterapist, ergoterapist, dil ve konuşma terapisti, özel eğitim öğretmeni, psikolog ve sosyal hizmet uzmanı yer alır; amaç fiziksel bağımsızlık, deformitenin önlenmesi ve yaşam kalitesinin artırılmasıdır. Aile ile tam iş birliği bu sürecin ayrılmaz parçasıdır.

Ana hastalık grupları

Doğumsal ve gelişimsel kalça ve ayak sorunları. Gelişimsel kalça displazisi (GKD) asetabulum ile femur başı uyumunun bozulduğu, asetabular yetmezlikten tam çıkığa uzanan bir spektrumdur; kız cinsiyet, ilk bebek, makat geliş, aile öyküsü ve uygunsuz kundak risk etkenleridir, sol kalça daha sık tutulur. Pes Ekinovarus ekinus, varus, adduktus ve kavus birlikteliğiyle en sık doğumsal ayak anomalilerindendir ve Ponseti seri alçılamasıyla tedavi edilir. Konjenital Musküler Tortikollis, GKD ve pes ekinovarustan sonra üçüncü sık konjenital kas-iskelet deformitesidir. Metatarsus Adduktus ve Pes Kalkaneovalgus intrauterin pozisyona bağlıdır ve çoğu kendiliğinden düzelir; buna karşın Vertikal Talus sert bir deformitedir ve sıklıkla nöromusküler hastalıklar ya da kromozom anomalileriyle birlikte görülür. Uzun kemik yetmezlikleri (Fibular Hemimeli, Tibial Hemimeli, Proksimal Fokal Femoral Yetmezlik) ile tibia eğrilikleri bu grubun daha nadir üyeleridir. Burada yönü ayırt etmek önemlidir: posteromedial eğrilik fizyolojiktir ve sıklıkla düzelir, Tibia Anterolateral Eğriliği ise NF-1 ile ilişkilidir ve psödoartroza ilerleyebilir.

Açısal ve rotasyonel varyasyonlar. Genu Varum ilk iki yılda, Genu Valgum 2–7 yaş arasında fizyolojiktir. Tek taraflı, aşırı ya da beklenen yaştan sonra süren eğrilikte rikets, renal osteodistrofi, iskelet displazisi ve Blount hastalığı araştırılır. İçe Basma, küçük yaşta metatarsus adduktusa, daha büyük çocukta İnternal Tibial Torsiyon ya da Femoral Anteversiyon bağlıdır. Çoğu bilateraldir ve kendiliğinden düzelir; ortopedik ayakkabı ve tabanlık düzeltmez. Düz Tabanlık esnek tip çoğunlukla 8–10 yaşına kadar düzelir. Sert tip (tarsal koalisyon, vertikal talus) ise her zaman patolojiktir.

Edinsel kalça hastalıkları. Yaşa göre dizilen üç tablo öne çıkar. Geçici sinovit 3–8 yaşta, çoğunlukla üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası ortaya çıkan, kendini sınırlayan bir sinovittir. Legg-Calve-Perthes Hastalığı 4–8 yaş erkek çocuklarda femur başı epifizinin idiyopatik aseptik nekrozudur ve sinsi, koşarken belirginleşen topallamayla gelir. Femur başı epifiz kayması ise 10–15 yaşta, özellikle obez ya da endokrin hastalığı olan erkek ergenlerde görülür.

Osteokondrozlar, apofizitler ve spor yaralanmaları. Tekrarlayan tendon çekmesi apofizlerde ağrılı tablolar oluşturur: dizde Osgood-Schlatter hastalığı, topukta Sever Hastalığı, beşinci metatars bazisinde Iselin Hastalığı, dirsekte Medial Epikondil Apofiziti. Köhler Hastalığı ve Metatars Başı Osteonekrozu avasküler süreçlerdir. Ergen sporcularda Ön Çapraz Bağ Yaralanması, Menisküs Yırtığı, Patellofemoral İnstabilite, Stres Kırığı ve Spondilolizis sık görülür.

Travma. Travma, çocuklarda akut topallamanın en yaygın nedenidir. Suprakondiler humerus kırığı dirsek çevresinin en sık kırığıdır ve yüzde 97’si ekstansiyon tipidir. Lateral Kondil Kırığı kolay atlanır. Distal Radius Kırığı sporcularda en sık kırık bölgesidir. Toddler Kırığı ise yürümeye yeni başlayan çocukta basit düşme sonrası görülen non-deplase spiral tibia kırığıdır. Dadı dirseği, kolun ani çekilmesi sonrası 1–4 yaşta gelişen radius başı subluksasyonudur.

Enfeksiyonlar. Septik artrit ve osteomiyelit en sık S. aureus ile gelişir. Omurgada Bakteriyel Diskit (1–5 yaş), Vertebral Osteomiyelit, Tüberküloz Spondilodiskiti ve Spinal Epidural Apse görülür.

Omurga deformiteleri. Adolesan İdiyopatik Skolyoz, Cobb açısı 10 dereceyi aşan yapısal bir eğriliktir; skolyozun yaklaşık yüzde 80’ini oluşturur, kızlarda daha sık ve daha ilerleyicidir. Nöromusküler skolyoz serebral palsi, Duchenne kas distrofisi, SMA ve miyelomeningoselde gelişir; ilerleyicidir ve korse bu tabloda etkisizdir. Scheuermann Kifozu, uyarılınca düzelen Postüral Kifoz vertebra kamalaşması ve sabit açısal eğrilikle ayrılır. Konjenital Kifoz ve Klippel-Feil sendromu segmentasyon ve formasyon kusurlarının sonucudur.

İskelet displazileri ve metabolik kemik hastalıkları. Multipl Epifizyel Displazi, Psödoakondroplazi, Spondiloepifizyel Displazi Konjenita ve metafizyel kondrodisplaziler boy kısalığı, dizilim bozukluğu ve erken osteoartritle seyreder. Renal Osteodistrofi ise kemik deformiteleri ve epifiz kaymasına zemin hazırlar.

Nörolojik hastalıklarda rehabilitasyon. Serebral palsi çocukluk çağının en sık engellilik nedenidir. Bu çocuklarda Serebral Palsiye Bağlı Kalça Çıkığı önlenebilir ama önemli bir sorundur. Spina Bifida ve Miyelomeningosel Nörojenik Mesane, Nörojenik Bağırsak, Bası Yarası, Osteoporoz ve Siringomyeli izlem gerektirir. Omurilik yaralanmasında otonomik disrefleksi ve Heterotopik Ossifikasyon gelişebilir.

Temel semptom ve bulgulardan tanıya

En sık başvuru yakınması Topallama. Ayırıcı tanıda yaş, ateş, ağrının özelliği ve travma öyküsü yol gösterir. Şunu da unutmamak gerekir: aile travmaya tanık olmamış olabilir ya da istismar söz konusuysa travmayı gizleyebilir.

Yenidoğan ve süt çocuğunda Ortolani Testi Pozitifliği ve Barlow Testi Pozitifliği pozitifliği, Kalça Abduksiyon Kısıtlılığı, Galeazzi Belirtisi ve Bacak Boyu Farkı GKD’yi düşündürür. Asimetrik Moro Refleksi ve hareket azalması ise kırığın ipuçları olabilir. Bacak boyu farkı ayrıca hemihipertrofi, proksimal fokal femoral yetmezlik, spastisite ve fiz hasarını akla getirmelidir.

Alarm bulguları ve acil durumlar