Eşanlamlılar: Adölesan İdiopatik Skolyoz, İdiyopatik Skolyoz, İnfantil İdiopatik Skolyoz, Jüvenil İdiopatik Skolyoz, Kifoskolyoz, Skolyoz
Kategori: Ortopedi · Tür: hastalık
Özet
Hızlı büyüme çağında omurganın üç eksende eğilip dönmesidir; koronal planda Cobb açısı 10 dereceyi aşan, neden bulunamayan yapısal lateral eğriliktir ve dışlama tanısıdır. Pediatrik skolyozun yaklaşık %80’ini oluşturur; infantil (0-3 yaş), jüvenil (4-10 yaş) ve en sık adölesan tiplere ayrılır. Sıklık %0,5-4 olup ülkemizde adölesan prevalansı %2,3’tür; kızlarda daha sık ve daha ilerleyicidir. Başvuru genellikle kozmetik nedenlidir; aralıklı, düşük yoğunluklu sırt ağrısı ve egzersiz intoleransı olabilir. Adams öne eğilme testinde gövde asimetrisi (en erken anormallik), kaburga tümseği ve sırtta rotasyon asimetrisi; ayrıca omuz, skapula, meme ve pelvis asimetrisi görülür. Lateral grafide genellikle hipokifoz bulunur. Şiddetli eğrilikte kaburga distorsiyonuyla restriktif akciğer bozukluğu (vital kapasite ve total akciğer kapasitesi azalması, RV/TLC artışı), atelektazi ve 20 yaşından önce kor pulmonale gelişebilir; T10 üzerindeki ve 55 dereceyi aşan deformitelerde solunum yetmezliği riski artar. Tanı fizik muayene, skolyometre, ayakta AP ve lateral tam omurga grafisi, Cobb açısı ve Risser evrelemesi iledir; erken başlangıç, artmış kifoz, sol torasik eğrilik, ağrılı ve hızlı ilerleyen eğrilik ya da asimetrik abdominal refleksde MRG yapılır. Tedavi eğriliğe göre gözlem, egzersiz, korse veya nadiren cerrahi/spinal füzyondur. Ayırıcı tanıda kompansatuar, konjenital, nöromusküler ve sendromik skolyoz yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Omurganın üç eksende eğilmesi ve dönmesi; sıklığı %0.5-4, kızlarda sık. Adams öne eğilme testi ile taranır; korse etkili, nadiren cerrahi. (Sosyal Pediatri › Çocuk Sağlığı İzlemınde Tarama Testlerı; s.102)
- Koronal planda vertebral rotasyonla birlikte 10 dereceden büyük yana omurga eğriliği; olguların yaklaşık %80’i idiyopatik, kızlarda daha sık ve ilerleyici. Tanı fizik muayene ve Cobb açısı ile; tedavi eğriliğe göre izlem, korse veya cerrahi. (Ergen Sağlığı › Ortopedık Sorunlar Epıdemıyolojı; s.465, s.466)
- Hızlı büyüme çağında omurganın yana eğriliği (Cobb açısı ≥10 derece); kifozla birlikte kaburga distorsiyonu yapar. Restriktif akciğer bozukluğu ve solunum yetmezliği gelişebilir; tedavi gözlem, korse veya spinal füzyondur. (Göğüs Hastalıkları › Akciğer Fonksiyonunu Etkileyebilen İskelet Hastalıkları; s.3125, s.3126)
- Pediatrik grupta en sık skolyoz nedeni; infantil (0-3 yaş), jüvenil (4-10 yaş), adölesan (en sık) tiplere ayrılır. Koronal planda 10 dereceden fazla eğrilik. Cobb açısı ve Risser indeksiyle yönetilir; takip, korse veya cerrahi. (Ortopedi › Omurga Sorunları; s.5166, s.5167)
- Cobb açısı 10 dereceyi aşan, neden bulunamayan yapısal lateral omurga eğriliği; dışlama tanısı; skolyozun %80’i; ülkemizde adölesan prevalansı %2,3 (kız daha sık ve daha ilerleyici). Tanı Adams öne eğilme testi, skolyometre, grafi; tedavi gözlem, egzersiz, korse, cerrahi. (Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon › Skolyoz; s.5261, s.5262, s.5267, s.5268)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Omurganın üç eksen üzerinde herhangi bir yöne eğilmesi/dönmesi şeklinde ortaya çıkan deformitedir; genelde adolesan idiyopatik skolyoz görülür (s.102).
- Skolyoz koronal planda vertebral rotasyonla birlikte >10° yana eğrilik; üç planda deformite (yana eğilme, lordoz, kifoz, rotasyon kombinasyonu); apeks omurları kama şeklinde ve rotasyon en fazladır (s.465); ayakta radyografide Cobb yöntemiyle koronal planda >10° lateral eğrilik, rotasyonel ve sagital deformitenin eşlik ettiği 3 boyutlu deformite; <10° spinal asimetri sayılır (s.5166, s.5169, s.5261). Cobb açısı ≥10 derece olduğunda skolyozdan bahsedilir; Cobb açısı iki yönlü radyografiden hesaplanır (s.3125).
- Yapısal (rotasyonun eşlik ettiği sabit eğrilik) ve yapısal olmayan (kompansatuar) olarak ayrılır (s.5261).
- Hiperkifoz torasik omurganın aşırı eğriliğidir, ‘çeyiz kamburu’; skolyoz omurganın yana eğriliğidir; hafif torasik kifoz normaldir; kifoz açısında T4 üst, T12 alt dönüm noktasıdır; kifoz/skolyoza şiddetli kaburga distorsiyonu eşlik edebilir (s.3125).
- Hızlı büyümenin olduğu adolesan çağda görülen ve nedeni bilinmeyen duruma İdiyopatik Adolesan Skolyozu denir (s.3125).
- İdiopatik skolyoz (İS) Kleinberg’e göre deformiteye neden olan belirli bir hastalık bulunamayan tüm olguları kapsar; görünüşte sağlıklı çocuklarda, hızlı büyüme dönemlerinde multifaktöriyel ilerler; dışlama tanısıdır (s.5267, s.5268).
- Nedenleri idiyopatik, konjenital, nöromusküler, travmatik, enfeksiyon, postural, kompansatuar; idiyopatik pediatrik grupta en sık nedendir (s.5166).