Kategori: Ortopedi · Tür: hastalık

Özet

Stres kırığı, tekrarlayan travmalarda kas yorgunluğu sonrası yükün kemiğe aktarılmasıyla gelişen mikrokırıklara bağlı bir aşırı kullanım yaralanmasıdır. D vitamini ve enerji eksikliği risk oluşturur; çocuklarda en sık orta-distal tibiada, iskeleti olgunlaşmamış sporcularda ise metatars ve tarsal kemiklerde görülür. Kemik ve ayak ağrısı aktiviteyle artar, dinlenmeyle düzelir, ilerlerse istirahatte de olur; palpasyonda hassasiyet ve bölgesel şişlik vardır. Erken dönemde grafi normaldir, MRG duyarlıdır. İyileşme 6-8 hafta sürer.

Bölümlerdeki özetler

• Tekrarlayan travmalarda kas yorgunluğu sonrası yükün kemiğe aktarılmasıyla gelişen mikrokırıklar; sıklıkla alt ekstremite uzun kemikleri ve ayak. İyileşme 6-8 hafta; en sık tibia. (Ergen Sağlığı › Ortopedık Sorunlar Epıdemıyolojı; s.471)
• Kemikte tekrarlayan baskıya bağlı aşırı kullanım yaralanması; D vitamini ve enerji eksikliği risk; çocuklarda en sık orta-distal tibia. (Romatoloji › İnflamatuar Olmayan Ağrı Sendromları; s.3608)
• İskeleti olgunlaşmamış sporcularda tekrarlayan aktiviteyle stres reaksiyonunun ilerlemesi; en çok metatars ve tarsal kemikler. (Ortopedi › Spor Yaralanmaları; s.5210)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Kemikte tekrarlayan gerilme/baskı sonrası, kısa sürede aşırı kullanıma bağlı gelişen yaralanma; fiziksel aktivitenin süre/sıklık/yoğunluğunun ani değişimi rezorpsiyon-rejenerasyon dengesini bozar (s.3608).

Epidemiyoloji

• Sıklıkla alt ekstremite yük taşıyan uzun kemikler ve ayakta; <20 yaş 208 sporcuda 222 stres kırığı, en sık tibia; risk faktörleri: aktivitenin kısa sürede artması, D vitamini eksikliği, enerji eksikliği; çocuklarda en sık orta-distal tibia, erişkinde 2. ve 3. metatarslar (s.464, s.471, s.3608)
• Kronik yaralanmalar genelde yetersiz tanı ve tedavi sonrası gelişir, stres kırıkları önemli yer tutar (s.464)

Etiyoloji ve patogenez

• Tekrarlayan travmayla kas yorgunluğu sonrası yükün kemiğe aktarılması ve mikrokırık gelişmesi; iskeleti olgunlaşmamış sporcularda kas gücünde hızlı artış ve daha ince korteksli dar kemikler nedeniyle tekrarlayan aktivite stres yaralanması yapar, stres reaksiyonu ilerleyince stres kırığı (s.471, s.5210)

Klinik bulgular ve seyir

• Aktiviteyle artan, dinlenmeyle düzelen ağrı; egzersiz sürerse istirahatte de devam eder; kırık yerinde hassasiyet ± şişlik (s.3608).
• En çok metatars ve tarsal kemikler; ayak çevresinde aktiviteyle ağrı ve şişlikte mutlaka dışlanmalı (s.5210)

Tanı