| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | bulgu |
| bulgu | Multipl café-au-lait (sütlü kahve) lekeleri |
| guncelleme | 2026-09-17 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi, Nelson - Bölüm 30 Deri |
Café-au-lait makülleri (CALMs) Nörofibromatozis Tip 1 için ayırt edici özelliğidir ve hastaların neredeyse tamamında görülür. Doğumdan itibaren görülürler, fakat özellikle hayatın ilk birkaç yılında boyutlarında, sayılarında ve pigmentasyonlarında artış izlenir. CALMs vücut yüzeyine yayılmıştır ancak ekstremiteleri ve gövdeyi daha sık tutar. CALMs, NF1 için spesifik değildir ve başka hastalıklarda da görülebilir (Tablo 614.2) (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi).
❗ NF1 tanı ölçütü olarak CALMPrepubertal bireylerde en geniş çapı >5 mm ve postpubertal bireylerde en geniş çapı >15 mm olan 6 veya daha fazla café-au-lait makülü (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi, Şekil 614.1).
Şekil 614.1 başlığı aynı eşiği şöyle verir: “Her ne kadar sadece café-au-lait lekelerinin varlığı tanı için yeterli değilse de çocuklarda 0,5 cm, adölesanlarda 1,5 cm çapından geniş altı veya daha fazla sayıda CAL lekesinin varlığı akla NF1 olasılığını getirir.”
💡 Crowe belirtisi2-3 mm çapında multipl hiperpigmente alanlardan oluşan aksiler ya da inguinal çillenme (Şekil 614.2) von Recklinghausen nörofibromatozisi için patognomonik bir bulgudur. Katlantı bölgesi çillenmeleri sıklıkla 3 ile 5 yaş arasında ortaya çıkar. 6 yaşına kadar inguinal ya da aksiler çillenme görülme sıklığının %80’in üzerinde olduğu bildirilmiştir (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi).
| Hastalık | Majör özellikler |
|---|---|
| Ataksi-Telanjiektazi | Progresif ataksi, lenforetiküler malignensi |
| Bannayan-Riley-Ruvalcaba sendromu | Makrozomi, ‣, lipomlar, intestinal polipler |
| Bazal hücreli nevüs sendromu (‣) | Multipl bazal hücre epitelyomları, çene kistleri, iskelet anomalileri |
| Bloom Sendromu | Kısa boy, fotosensitivite, kromozomal kırıklar, malignensi |
| Fanconi Anemisi | Ekstremite anomalileri, renal anomaliler, ‣ |
| ‣ | Yahudilerde yatkınlık, ataksi, cilt papülleri, eklem kontraktürleri |
| Hunter sendromu (‣) | Kalın deri, kaba yüz, cilt papülleri, eklem kontraktürleri |
| Jaffe-Campanacci sendromu | Uzun kemik fibromları, hipogonadizm, zihinsel gerilik, oküler/kardiyak anomaliler |
| Legius sendromu | Aksiller çillenme, makrosefali, Noonan benzeri fasyal dismorfi, lipomlar |
| Maffucci sendromu | Venöz malformasyonlar, enkondromlar |
| McCune-Albright Sendromu | Poliostotik fibröz displazi, erken puberte |
| Multipl lentijin sendromu (LEOPARD) | Multipl lentijinler, hipertelorizm, ‣ |
| Multipl mukozal nöroma sendromu (‣) | Mukozal nöromalar, tiroid karsinomu, feokromasitoma, paratiroid adenomu, disotonomi |
| Nörofibromatozis Tip 1 | Nörofibromlar, santral sinir sistemi tümörleri, iris hamartomları, aksiller çillenme, iskelet anomalileri |
| ‣ | Vestibüler schwannoma, menenjiom, subkapsüler ‣, cilt pleksiform schwannomları |
| ‣ | Kısa boy, asimetri, ekstremite anomalileri |
| Tuberoz Skleroz | Beyaz maküller, multipl hamartomlar, santral sinir sistemi anomalileri |
| Watson sendromu | Pulmoner stenoz, aksiller çillenme, düşük zekâ |
(Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi, Tablo 614.2)
💡 Eşik sayıları6 leke · prepubertal >5 mm · postpubertal >15 mm · katlantı çillenmesi 3-5 yaşta başlar, 6 yaşta %80’i aşar · Lisch nodülü >%74 ve 21 yaş üstünde ~%100 (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi).
💡 Lekeye eşlik eden bulgudan sendroma+ Aksiller çillenme ama nörofibrom/Lisch YOK → Legius sendromu (SPRED1) · + düzensiz kenarlı (“Maine sahili”) lekeler + fibröz displazi + erken puberte → McCune-Albright Sendromu · + pulmoner stenoz + lentijin + hipertelorizm → multipl lentijin (LEOPARD) sendromu · + pulmoner stenoz + düşük zekâ → Watson sendromu · + Pansitopeni + başparmak anomalisi → Fanconi Anemisi · + progresif ataksi + telanjiektazi → Ataksi-Telanjiektazi · + kısa boy + fotosensitif Bağ Dokusu Hastalıklarının Kutanöz Belirtileri → Bloom Sendromu · + hipopigmente “beyaz maküller” → Tuberoz Skleroz · + Kemiğin Benign Tümörleri ve Tümör Benzeri Lezyonları + venöz malformasyon → Maffucci sendromu.
⚠️ “Café-au-lait = NF1” refleksinin tuzağı Tablo 614.2’deki 18 hastalığın yarısı kanser yatkınlığı sendromudur (Tümör Predispozisyonu Sendromları). Lekeyi gören, aynı hastada kemik, göz, hematolojik ve nörolojik bulguları da aramalıdır; CALMs NF1 için spesifik değildir (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi).
📝 Kasada sayfası olmayanlarLegius, Watson, multipl lentijin (LEOPARD), Jaffe-Campanacci, Maffucci ve Bannayan-Riley-Ruvalcaba için ayrı sayfa yok; Nelson’ın Türkçe baskısında bu sendromların kendi bölümleri bulunmuyor, yalnızca aşağıdaki tablolarda ve ayırıcı tanı listelerinde geçiyorlar → Rasopatiler Karşılaştırması
(30. Deri, Bölüm 671 — Tablo 614.2’den bağımsız, daha geniş ikinci bir liste)
| Sendrom | Klinik özellikler | Gen veya lokus |
|---|---|---|
| ‣ | “Akustik nöromlar, schwannomlar, nörofibromlar, jüvenil posterior subskapular lentiküler opasite, café-au-lait görülür ama tanı kriteri değildir” | NF2 |
| Multiple ailevi café-au-lait | “NF-1 diğer belirtileri olmadan çoklu café-au-lait” | ? |
| Legius (NF-1 benzeri) sendromu | “NF-1 diğer belirtileri olmadan çok sayıda café-au-lait ve deri kıvrımlarında çil” | SPRED1 |
| McCune-Albright Sendromu | “Segmental café-au-lait, puberte prekoks, diğer endokrinopatiler, poliostotik fibröz displazi” | GNAS1 |
| Mismatch tamir kanser sendromu (konstitüsyonel tamir eksikliği sendromu) | “Çoklu café-au-lait, adenomatöz kolonik polip, çoklu maligniteler; kolon adenokarsinomu, glioblastom, ‣ ve lenfoma” | MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 |
| Ring kromozom sendromu | “Çoklu café-au-lait, ‣, mental retardasyon, kısa boy, iskelet anormallikleri” | Kromozom 7, 11, 12, 15, 17 |
| LEOPARD/multiple lentijinoz sendromu | “Café-au-lait, café-noir, lentigolar, kardiyak iletim defektleri, oküler hipertelorizm, pulmoner stenoz, genitoüriner anormallikler, ‣, işitme kaybı” | PTPN11 |
| Cowden sendromu (multiple hamartom sendromu) | “Fasiyal trikolemmomalar, oral mukozada kaldırım taşı manzarası, yumuşak doku tümörlerine yatkınlık (lipomlar, nöromalar), GI polipler, fibrokistik meme hastalığı, meme kanseri, tiroid adenomu, tiroid kanseri” | PTEN |
| Bannayan-Riley-Ruvalcaba sendromu | “Fasiyal trikolemmomalar, oral papillomlar, pigmente genital maküller, GI polipler, makrosefali, vasküler anomaliler, mental retardasyon” | PTEN |
| Sendrom | Klinik özellikler | Gen veya lokus |
|---|---|---|
| Ataksi-Telanjiektazi | “Serebellar ataksi, kutanöz ve oküler telenjiektaziler, immün yetmezlik, hipogonadizm, lenforetiküler malignitelere yatkınlık” | ATM |
| Bloom Sendromu | “Fotosensitivite, immün yetmezlik, kronik akciğer hastalığı, kriptoorşitizm, ‣, kısa boy, malignitelere duyarlılık” | RECQL3 |
| Fanconi Anemisi | “Kemik iliği yetmezliği, multiple konjenital anomaliler, malignitelere yatkınlık, mental retardasyon, mikrosefali” | FANCA, FANCB (kabul edilen), FANCC, 3. kromozom FANCD lokusu, 6. kromozom FANCE lokusu, FANCF, FANCG, FANCH (kabul edilen) |
| ‣ ve X’e bağlı Russell-Silver sendromu | “Kısa boy, kraniyofasiyal ve vücut asimetrisi, düşük doğum kilosu, mikrosefali, üçgensel yüz, beşinci parmak ‣, konjenital kardiyak defektler” | 7. ve 11. kromozomlardaki multipl genler, 11p15’de özellikle H19 ve IGF2 lokalize |
| Tuberoz Skleroz | “Fasiyal anjiyofibromlar, kutanöz kollagenomlar, nöbetler, mental retardasyon; hipomelanotik maküller, periungual fibromlar, subependimal noduller, subependimal dev hücreli ‣, kardiyak rabdomyom, pulmoner lenfanjiyomatozis, renal anjiyomyolipom, retinal hamartomlar” | TSC1, TSC2 |
| ‣ | “Kısa boy, ‣, konjenital kalp hastalığı, valgus deformitesi” | X-kromozom anomalileri (XO karyotip ya da Xp delesyonu) |
| ‣ | “Fasiyal dismorfizm, pulmoner kapak stenozu, ‣, mental retardasyon, kısa boy, kriptoorşitizm, hematolojik maligniteler” | PTPN11, SOS1, RAF1, KRAS |
| Multipl mukozal nöroma (MEN sendromu) 1 | “Paratiroid adenom, pitüter adenom, pankreas adacık adenomu, ‣, gingival papüller, fasiyal anjiyofibromlar, kollajenomalar” | MENIN |
| MEN 2B sendromu | “Mukozal nöromalar, feokromasitoma, ‣ karsinomu, paratiroid adenomu, marfanoid görünüm” | RET |
| ‣ | “Kısa boy, gelişme geriliği, mikrosefali, ‣, dental anomaliler, konjenital kalp hastalığı, ekzokrin pankreas yetmezliği, imperfore anüs, genitoüriner anomaliler, mental retardasyon, hipotiroidizm” | UBR1 |
| Mikrosefalik osteodisplastik primordiyal tip 2 cücelik | “Kısa boy, mikrosefali, ‣, dismorfik yüz, iskelet anomalileri, gelişme geriliği, prematür puberte” | PCNT2 |
| ‣ | “Kısa boy, büyüme geriliği, mikrosefali, ‣ dudak, dismorfik yüz, ‣, ‣, tekrarlayan idrar yolu ve GI enfeksiyonlarla birlikte disgamaglobülinemi, spontan kromozom değişiklikleri, malignitelere yatkınlık” | NBS1 |
| ‣ | “Kısa boy, mikrosefali, dismorfik yüz, konjenital kalp hastalığı, sternal anomaliler, iskelet anomalileri, mental retardasyon” | CREBBP, EP300 |
| ‣ | “Postnatal büyüme geriliği, konjenital kardiyak defektler, malabsorpsiyon, anal stenoz, genitoüriner anomaliler, konjenital kalça displazisi, ‣, mental retardasyon” | KMT2D |