| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | kavram, kromozomal |
| konu | DNA onarım kusurları — kanser riski ve radyasyon duyarlılığı |
| guncelleme | 2026-09-16 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 9 İnsan Genetiği, Nelson - Bölüm 20 Kan, Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler, Nelson - Bölüm 30 Deri, Nelson - Bölüm 13 İmmünoloji |
Eskiden “kromozom kırıkları sendromları” denirdi. Nelson’ın tanımıyla: artmış malignite riski ve özgün bir fenotiple karakterize, DNA onarımı, hücre döngüsü kontrolü veya apoptozdaki kusurlardan kaynaklanan hastalıklar (Nelson - Bölüm 9 İnsan Genetiği).
⚠️ Bu grubun ortak yönetim kuralıRADYASYONDAN KAÇIN. Tanısal BT dahil. DNA onarımı bozuk olduğu için radyasyon ve alkilleyici ajanlar hem akut toksisite hem de Radyasyona Bağlı İkincil Kanserler riski yaratır. Bu, TUS’ta bu grubun en sık sorulan yönetim maddesidir.
Fanconi anemisi · Nijmegen kırık sendromu · ICF sendromu · Roberts sendromu · Werner Sendromu · Bloom sendromu Buna klinikte ataksi-telanjiektazi ve xeroderma pigmentosum da eklenir.
| Sendrom | Gen | Kalıtım | Tanımlayıcı bulgu | Kanser |
|---|---|---|---|---|
| Fanconi Anemisi | 21 FANC geni — FANCA %64, FANCC %14, FANCG %9 | OR (FANCB X’e bağlı — tek istisna) | Başparmak/‣ + kısa boy + café au lait + progresif ‣i | AML/MDS (18 yaşa dek kümülatif %75), baş-boyun SCC (600 kat) |
| Bloom sendromu | BLM (RecQ helikaz) | OR | Ağır pre/postnatal ‣ + güneşe duyarlı malar eritem (kelebek) + immün yetmezlik | Geniş spektrum, çok erken yaşta |
| Ataksi-telanjiektazi | ATM | OR | Progresif serebellar ataksi + okülokutanöz telanjiektazi + ↑AFP + ↓IgA | Lenfoma, lösemi |
| Nijmegen kırık sendromu | NBN (nibrin) | OR | ‣ + “kuş yüzü” + immün yetmezlik. Ataksi ve telanjiektazi YOK | Lenfoma |
| ICF sendromu | DNMT3B | OR | Immün yetmezlik + Centromerik instabilite + Fasiyal anomali | Enfeksiyon ağırlıklı |
| Roberts sendromu | ESCO2 | OR | Tetrafokomeli + yarık dudak/damak | Düşük |
| Werner sendromu | WRN (RecQ helikaz) | OR | Erişkin progerisi — genç yaşta yaşlanma, ‣, ateroskleroz | Sarkom, tiroid, ‣ |
| Xeroderma pigmentosum | NER genleri (XPA-G) | OR | Aşırı UV duyarlılığı, çocuklukta çoklu cilt kanseri, nörolojik dejenerasyon | Cilt kanserleri |
💡 Fanconi’nin sayıları neden ayrı önemli Nelson Böl. 20, bu grubun içinde yalnızca Fanconi için ayrıntılı risk verisi veriyor (Nelson - Bölüm 20 Kan): baş-boyun skuamöz hücreli karsinom riski 600 kat, vulva 3.000 kat, üst özefagus 2.000 kat; SHK ortalama başlangıç yaşı genel popülasyonda 60-70 iken Fanconi’de 33. Ayrıntı → Fanconi Anemisi
| Sendrom | Tanısal test |
|---|---|
| Fanconi anemisi | Diepoksibütan (DEB) / mitomisin C ile kromozom kırığı testi — hücreler bu ajanlarla aşırı kırık gösterir |
| Bloom sendromu | Kardeş kromatid değişiminde (SCE) çarpıcı artış ⟵ patognomonik denecek kadar özgül |
| Ataksi-telanjiektazi | ↑ serum AFP, ↓IgA/IgG2, radyasyona in vitro aşırı duyarlılık, 7;14 translokasyonları |
| ICF sendromu | 1, 9 ve 16. kromozomlarda multiradial figürler, sentromerik instabilite |
| Roberts sendromu | Prematür sentromer ayrılması — “demiryolu rayı (railroad track)” görünümlü kromozomlar |
💡 Üç ayırt edici sitogenetik bulguFanconi → DEB/MMC ile kırık artışıBloom → kardeş kromatid değişimi artışıRoberts → prematür sentromer ayrılması Bu üçlü doğrudan sorulabilir.
⚠️ Tedavi tuzağı Fanconi anemisi hastaları alkilleyici ajanlara ve radyasyona aşırı duyarlıdır. Hematopoetik Kök Hücre Nakli için azaltılmış yoğunluklu hazırlık rejimi kullanılır; standart rejim ölümcül toksisite yapar. Aynı nedenle androjen tedavisi ve destek tedavisi bir dönem tercih edilir.
Bu sendrom hem kromozom instabilite grubunda hem de Nörokutanöz Sendromlar Karşılaştırması arasında anılır.