| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom, tek-gen, kromozom-instabilite |
| ad-tr | Fanconi anemisi |
| ad-en | Fanconi anemia |
| omim | 227650 |
| gen | 21 FANC geni — en sık FANCA (%64), FANCC (%14), FANCG (%9) |
| lokus | heterojen — FANCA 16q24.3, FANCB Xp22.31, FANCC 9q22.3 |
| kalitim | Otozomal resesif (FANCB X’e bağlı resesif — tek istisna) |
| insidans | ~1/200.000; Aşkenazi Yahudilerinde 1/30.000, Afrikanerlerde 1/22.000 |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-14 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 20 Kan, Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler |
DNA çapraz bağ onarımı kusuruna bağlı, Kalıtsal Kemik İliği Yetmezliği Sendromlarıi + konjenital anomaliler + artmış kromozom kırılganlığı triadıyla giden bir Kromozom İnstabilite Sendromları. Kalıtsal Pansitopeni, pediatrik kemik iliği yetmezliği vakalarının yaklaşık %30’unu oluşturur ve Fanconi anemisi kalıtsal pansitopenilerin en sık görülenidir (Nelson - Bölüm 20 Kan).
| Gen | Oran |
|---|---|
| FANCA (16q24.3) | %64 |
| FANCC (9q22.3) | %14 |
| FANCG/XRCC (9p13) | %9 |
| FANCB, FANCD1/BRCA2, FANCD2, FANCE, FANCF — toplu olarak | %13 |
Geri kalan genler nadir durumlarda mutasyona uğrar (Nelson - Bölüm 20 Kan).
| Popülasyon | Sıklık |
|---|---|
| Çoğu popülasyon | 1/200.000 |
| Aşkenazi Yahudileri | 1/30.000 |
| Afrikanerler | 1/22.000 |
| Taşıyıcı sıklığı (çoğu popülasyon) | 1/200-300 |
💡 Mekanizma — neden “çapraz bağ” hastalığı Tüm FANC genleri, çeşitli hücresel yollarda ve en belirgin olarak DNA çapraz bağlama ve onarımında rol oynayan proteinleri kodlar. FA hastalarında hatalı DNA onarımı nedeniyle, diepoksibütan (DEB) ve mitomisin C (MMC) gibi DNA zincirler arası (interstrand) çapraz bağlama ajanlarının yol açtığı kromozomal kırılganlık artar (Nelson - Bölüm 20 Kan). FANC proteinleri ayrıca reaktif oksijen türleri detoksifikasyonu, enerji metabolizması ve sitokin sinyalinde de yer alır — bu, fenotipin neden bu kadar heterojen olduğunu açıklar.
💡 Komplementasyon (tamamlama) — tanı tarihinin anahtarı FA hücrelerinin normal hücrelerle veya FA ile ilgisiz bazı hastalardan alınan hücrelerle füzyonu, kromozomal kırılganlık üzerinde düzeltici bir etki yaratır. Tamamlama (komplementasyon) denen bu süreç, genler tanımlanmadan çok önce hastaların yatkınlık olarak sınıflandırılmasını sağlamıştır — yani hangi gen bozuk olduğunu, geni bilmeden bulmanın yolu (Nelson - Bölüm 20 Kan).
⚠️ Üç farklı başvuru şekli — biri tuzak Nelson’a göre hastalar şu üç biçimde başvurabilir (Nelson - Bölüm 20 Kan):
- Tipik fiziksel anomaliler + anormal hematolojik bulgular — hastaların çoğunluğu
- Normal fiziksel özellikler + anormal hematolojik bulgular — hastaların yaklaşık üçte biri
- Fiziksel anomaliler + normal hematolojik bulgular — bilinmeyen bir yüzde
Yani dismorfik bulgu yokluğu FA’yı dışlamaz. Üçte birlik grup, “anomalisi yok, FA olamaz” refleksinin neden yanlış olduğunu gösterir.
Dahası: etkilenen monozigotik ikizlerde bile klinik ve hematolojik belirtilerde kardeş uyuşmazlığı olabilir.
Nelson: FA’da en sık görülen konjenital anomaliler iskelet anomalileridir (Nelson - Bölüm 20 Kan):