Nörofibromatozis Tip 1

En sık nörokutanöz sendrom. NF1 geni nörofibromin kodlar — bir tümör baskılayıcı (RAS’ı inaktive eden GTPaz aktive edici protein). Kaybı RAS yolağını sürekli açık bırakır; bu yüzden NF1 bir RASopati olarak da sınıflanır.

Genetik

• Gen: NF1, 17q11.2 — nörofibromin
• Kalıtım: Otozomal dominant, tam penetrans ama ifade son derece değişken (aynı ailede biri hafif, biri ağır)
• ~%50 de novo — insan genomunun en yüksek mutasyon oranlı genlerinden (büyük gen)
• Tümör oluşumu iki vuruş (two-hit) modeliyle: germline mutasyon + somatik ikinci vuruş

Tanı Kriterleri — ikisi yeterli

1. ≥6 café au lait lekesi
   • Pubertal öncesi >5 mm, pubertal sonrası >15 mm çapında
2. ≥2 nörofibrom (herhangi tip) veya 1 pleksiform nörofibrom
3. Aksiller veya inguinal çillenme (Crowe belirtisi)
4. Optik gliom
5. ≥2 Lisch nodülü (iris hamartomu — yarık lamba ile görülür)
6. Karakteristik kemik lezyonu: sfenoid kanat displazisi veya uzun kemik korteksinde incelme (± psödoartroz)
7. 1. derece akrabada NF1

💡 Zamanlama — küçük çocukta kriterler tamamlanmayabilirCafé au lait lekeleri ilk çıkar (doğumdan itibaren, ilk yıllarda artar). Çillenme 3-5 yaş, Lisch nodülleri ~5-10 yaş, nörofibromlarpuberteyle belirginleşir. Bu yüzden 2 yaşındaki bir çocukta yalnızca café au lait olabilir → tanı konamaz ama takip gerekir.

Klinik Bulgular

Cilt

• Café au lait lekeleri — düzgün kenarlı (“Kaliforniya sahili”), sütlü kahve rengi