| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | kavram, mikrodelesyon |
| konu | Ardışık gen sendromları — mekanizma ve tanı |
| guncelleme | 2026-09-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 9 İnsan Genetiği |
Rutin karyotiple görülemeyecek kadar küçük kromozom kayıpları. Tek bir genden fazlasını kapsadıklarında ardışık gen (contiguous gene) sendromu adını alırlar.
💡 Neden ayrı bir kategori Fenotip tek bir genin değil, komşu genlerin birlikte kaybının toplamıdır. Bu yüzden aynı sendromun farklı hastalarında bulgular, delesyonun boyutuna göre değişir — WAGR Sendromu’nda BDNF dahilse obezite eklenir, Gorlin Sendromu’nda delesyon büyükse zihinsel yetersizlik tabloya girer.
| Yöntem | Görebildiği en küçük |
|---|---|
| Rutin karyotip (450-550 bant) | ~5-10 Mb |
| Yüksek çözünürlüklü bantlama (850 bant) | ~3-5 Mb |
| FISH | ~50-200 kb |
| Kromozomal mikroarray (‣/SNP) | ~kilobaz düzeyi; hedefli platformlarda tek ekzon |
| Tüm genom dizileme | Baz düzeyi |
Nelson: 5 Mb’nin altındaki yeniden düzenlemeler konvansiyonel sitogenetikle saptanamaz (Nelson - Bölüm 9 İnsan Genetiği).
Mikrodelesyonların çoğu rastgele değildir; tekrarlayan (rekürren) kırılma noktaları vardır.
💡 Her mikrodelesyonun bir duplikasyon ikizi vardır NAHR aynı olayda hem delesyon hem duplikasyon üretir. Bu yüzden birçok mikrodelesyon sendromunun ayna görüntüsü bir duplikasyon sendromu vardır:
Lokus Delesyon Duplikasyon 17p11.2 ‣ Potocki-Lupski 7q11.23 ‣ (dil korunmuş) Şiddetli ifade edici ‣ 22q11.2 22q11.2 Delesyon Sendromu 22q11.2 duplikasyon sendromu (daha hafif) 15q11-13 ‣ / ‣ 15q dup — otistik özellikler Xq28 — MECP2 duplikasyonu (erkeklerde) ↔︎ ‣ (delesyon/mutasyon, kızlarda) (Nelson Tablo 98.13 ve 98.14)
| Lokus | Sendrom | Tanımlayıcı bulgu |
|---|---|---|
| 1p36 | 1p36 delesyonu | Progresif kardiyomiyopati, nöbet, ‣ |
| 4p16.3 | Wolf-Hirschhorn Sendromu | “Yunan miğferi” yüz, ateşle tetiklenen nöbet |
| 5p15 | Cri du Chat Sendromu | Kedi miyavlaması ağlama |
| 5q35 | ‣ | Aşırı büyüme + kalıcı makrosefali |
| 7q11.23 | ‣ | Supravalvüler ‣, ‣, aşırı sosyallik |
| 8p11 | ‣ tip 2 | Hipogonadotropik hipogonadizm + anozmi |
| 8q24 | Langer-Giedion | Konik epifizler + multipl ekzostoz |
| 9q22 | Gorlin Sendromu | Multipl BCC + çene kisti |
| 9q34 | Kleefstra | Sinofris, çadır şeklinde üst dudak |
| 10p12-13 | DiGeorge tip 2 | Konotrunkal defekt + ‣ |
| 11p11.2 | Potocki-Shaffer | Ekzostoz + parietal foramina |
| 11p13 | WAGR Sendromu | Wilms + Aniridi + GÜ + Retardasyon |
| 11q24.1-11qter | Jacobsen | “Büyüme kısıtlılığı, zihinsel yetersizlik, kardiyak ve pankreatik anomalileri, trombositopeni” (Tablo 98.13) · Kardiyak genler: JAM3 → Hipoplastik Sol Kalp Sendromu (Nelson - Bölüm 19 Kardiyoloji) · Trombositopeni = Paris-Trousseau tipi |
| 15q11-13 | ‣ / ‣ | İmprintinge bağlı → Genomik İmprinting |
| 16p13.3 | ‣ | Geniş başparmak ve ayak başparmağı |
| 17p11.2 | ‣ | Ters melatonin ritmi, kendine zarar verme |
| 17p13.3 | Miller-Dieker Sendromu | ‣ |
| 20p12 | ‣ | Safra kanalı azlığı + kelebek vertebra |
| 22q11.2 | 22q11.2 Delesyon Sendromu | Konotrunkal + timus + ‣ |
| 22q13.3 | Phelan-McDermid | İfade edici dilde ağır eksiklik |
| Xp21 | Xp21 ardışık gen | ‣ + RP + adrenal hipoplazi + gliserol kinaz eksikliği |
| Xp22.3 | Xp22 ardışık gen | ‣ + Kallmann + ‣ |
→ Ayrıntılı karşılaştırma ve karışan ikililer: Mikrodelesyon Sendromları Karşılaştırması
Kromozomların uç bölgeleri gen bakımından zengindir ve rutin bantlamada benzer göründükleri için küçük kayıplar gözden kaçar.
Nelson’a göre subtelomerik düzenlemeler: