| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | bulgu |
| ad-tr | Anyon açığı ve metabolik asidoza yaklaşım |
| ad-en | Anion gap and approach to metabolic acidosis |
| konu | Bir laboratuvar değerinden tanıya — anyon açığı, idrar klorürü, idrar pH ve potasyumla ayırım |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-27 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 6 Sıvı ve Elektrolit Bozuklukları |
Ters indeks: elinde bir kan gazı ve elektrolit paneli varken hangi tanıya gidersin. (Nelson - Bölüm 6 Sıvı ve Elektrolit Bozuklukları, Bölüm 68, Şekil 68.8-68.9)
| pH | Sonraki adım |
|---|---|
| <7.35 (asidemi) | [HCO₃⁻] düşük mü (Metabolik Asidoz), PCO₂ yüksek mi (Respiratuar Asidoz)? |
| >7.45 (alkalemi) | [HCO₃⁻] yüksek mi (Metabolik Alkaloz), PCO₂ düşük mü (Respiratuar Alkaloz)? |
| Normal | Miks bozukluk veya kronik respiratuar alkaloz olabilir — kompansasyonu hesapla |
Normal değerler (Tablo 68.12): pH 7.35-7.45 · [HCO₃⁻] 20-28 mEq/L · PCO₂ 35-45 mmHg
Anyon açığı = [Na⁺] − [Cl⁻] + [HCO₃⁻] · Normal 4-11Albümine göre düzeltme: Anyon açığı = [Na⁺] − [Cl⁻] − [HCO₃⁻] + 2.5 (4 − albümin)
| Anyon açığı | Ne demek | Nereye bak |
|---|---|---|
| Normal (hiperkloremik) | Bikarbonat kaybı veya böbreğin asit atamaması | İdrar pH, serum K⁺, Fanconi taraması |
| Artmış | Ölçülmemiş anyon eklenmiş (laktat, ketoasit, fosfat/ürat/sülfat, toksinler) | Laktat, keton, kreatinin, ozmolar açık, toksikoloji |
⚠️ Anyon açığı tek başına yeterli değildir“Anyon açığının geniş bir aralığa ve değer değişkenliğe nedeniyle … metabolik asidozun nedenleri arasında ayrım yapmakta her zaman güvenilir değildir.” — Örneğin ishal + şok olan çocukta her iki tip birlikte olabilir.
| Bulgu | Düşün |
|---|---|
| Akut ishal öyküsü | En sık neden — Metabolik Asidoz |
| İdrar pH >5.5 + ‣ + nefrokalsinoz | Renal Tübüler Asidoz |
| İdrar pH <5.5 + glukozüri + aminoasidüri + ‣ + düşük ürik asit | Renal Tübüler Asidoz / Fanconi sendromu |
| Osteopetrozis + miks RTA | CA2 mutasyonu — ‣ |
| ‣ + asidoz | Renal Tübüler Asidoz — aldosteron eksikliği/direnci |
| Hiperkalemi + ‣ + hipovolemi + kız bebekte kuşkulu genital | 21-hidroksilaz eksikliği (‣) |
| Hiperkalemi + HİPERTANSİYON + asidoz | Gordon sendromu (‣ tip II) |
| Üreterosigmoidostomi / ileal konduit öyküsü | Üriner diversiyon |
| Kronik hiperventilasyonun hızlı düzelmesi | Posthipokapni |
| Gelişme geriliği (kronik) | RTA veya böbrek yetmezliği |
| Bulgu | Düşün |
|---|---|
| Hiperglisemi + ketonüri + poliüri | ‣ |
| Şok, hipoksi, şiddetli anemi, hipotansiyon | Laktik asidoz |
| Karaciğer yetmezliği | Laktat metabolizması bozulur |
| Bağırsak rezeksiyonu + ‣ | D-laktik asidoz (‣) |
| Metformin, propofol, linezolid, ‣ | İlaca bağlı laktik asidoz |
| Kreatinin ve BUN yüksek + ‣ + hiperkalemi | Böbrek yetmezliği |
| Tinnitus, ateş, nöbet, letarji + RESPİRATUAR ALKALOZ birlikte | ‣ |
| İdrarda kalsiyum oksalat kristalleri + böbrek yetmezliği | ‣ |
| ‣, bulantı, bilinç bulanıklığı | ‣ |
| Hipoglisemi ve/veya hiperamonemi + asidoz | ‣ |
| Aç kalma, kusma + alkol öyküsü | Açlık / alkolik ketoasidoz |
| İdrar Cl⁻ | Kan basıncı | Renin / aldosteron | Düşün |
|---|---|---|---|
| <15 | Düşük/normal | — | Kusma, NG drenaj, diüretik (etki sonrası), klorür kaybettiren ishal, ‣, posthiperkapni |
| >20 | Normal | Yüksek / yüksek | ‣ (‣) · ‣ (hipokalsiüri + ‣) · EAST · baz alımı |
| >20 | Yüksek | Düşük / YÜKSEK | Adrenal adenom/hiperplazi, glukokortikoidle düzeltilebilir aldosteronizm |
| >20 | Yüksek | YÜKSEK / yüksek | Renovasküler hastalık, renin salgılayan tümör |
| >20 | Yüksek | Düşük / düşük | ‣, 11β-HSD eksikliği, meyan kökü, Cushing, 17α- ve 11β-hidroksilaz eksikliği (DOK ↑) |
| Primer bozukluk | Beklenen |
|---|---|
| Metabolik asidoz / alkaloz | PCO₂ = 1.5 × [HCO₃⁻] + 8 ± 2 |
| Akut respiratuar asidoz | [HCO₃⁻] +1 mEq/L / 10 mmHg PCO₂ artışı |
| Kronik respiratuar asidoz | [HCO₃⁻] +3.5 mEq/L / 10 mmHg |
| Akut respiratuar alkaloz | [HCO₃⁻] −2 mEq/L / 10 mmHg PCO₂ azalması |
| Kronik respiratuar alkaloz | [HCO₃⁻] −4 mEq/L / 10 mmHg |
Beklenenin dışındaysa → miks bozukluk. Ayrıntılı örnekler → Asit-Baz Bozuklukları Karşılaştırması