Respiratuar Asidoz

“Respiratuar asidoz, kan karbondioksit basıncının (PCO₂) uygun olmayan bir şekilde artmasıdır.” (Nelson - Bölüm 6 Sıvı ve Elektrolit Bozuklukları, Bölüm 68)

💡 TUS ipucu — akut mu kronik mi? Ayrımı bikarbonat artışı belirler:

• Akut: PCO₂’deki her 10 mmHg artış için [HCO₃⁻] 1 mEq/L artar (tamponlama)
• Kronik: PCO₂’deki her 10 mmHg artış için [HCO₃⁻] 3.5 mEq/L artar (renal, 3-4 gün sürer)

“Bir hastada respiratuar asidoz olup olmadığını belirlemek için tek başına PCO₂ yorumlanamaz.” — “Bir hastada asidemi ve yüksek bir PCO₂ varsa, solunumsal asidoz her zaman mevcuttur.”

Patofizyoloji

• “CO₂, normal metabolizmanın bir ürünüdür ve akciğerler tarafından vücuttan atılır.”
• “Respiratuar asidoz sırasında, akciğerler tarafından CO₂ atılımı azalır.”
• “Respiratuar asidoz, şiddetli Akut Bronşiyolit gibi pulmoner hastalığa veya aşırı doz narkotik alımı gibi pulmoner olmayan hastalığa ikincil olabilir.”
• “Vücuttaki CO₂ üretimi değişebilse de normal akciğerler bu değişimi karşılayabilir; tek başına fazla CO₂ üretimi respiratuar asidozun bir nedeni değildir.”
• “Alveoler ventilasyonun bozulması ile vücut CO₂ üretim hızı solunumsal asidozun şiddetini etkileyebilir, ancak bu genellikle önemli bir faktör değildir.”
• Kompansasyon:“Akut respiratuar asidozun metabolik kompansasyonu, asit yükünün bikarbonat olmayan tamponlarla titrasyonuna ikincildir.”
• “Kronik respiratuar asidozda, PCO₂’de aynı artışın görüldüğü akut respiratuar asidozdan daha önemli metabolik kompansasyon ve daha az şiddetli asidemi vardır. Kronik respiratuar asidoz sırasında böbrekler asit atılımını artırır. Bu yanıt 3-4 gün içinde ortaya çıkar.”
• “Kronik respiratuar asidoz sırasında serum [HCO₃⁻]’nda vücut klorüründe bir azalmaya neden olur. Kronik respiratuar asidozun akut olarak düzeltilmesinden sonra plazma bikarbonatı artmaya devam eder ve hastada metabolik alkaloz görülür. Cl⁻ eksikliği nedeniyle, bu klorüre yanıtlı bir metabolik alkalozdur; hastanın Cl⁻ açığı yerine konduktan sonra düzelir.”

Etiyoloji (Tablo 68.15)

“Respiratuar asidozun akciğer kaynaklı ya da akciğer dışı nedenleri vardır (Tablo 68.15). MSS rahatsızlıkları, solunum merkezinin aktivitesini azaltarak ventilasyonu azaltır.”

Merkezi sinir sistemi depresyonu

Ensefalit, Travmatik Beyin Hasarı, beyin tümörü, santral uyku apnesi, primer pulmoner hipoventilasyon (Ondine laneti), inme, hipoksik beyin hasarı, obezite-hipoventilasyon (pickwickian) sendromu, artmış kafa içi basıncı; ilaçlar (narkotikler, barbitüratlar, anestezi, benzodiazepinler, propofol, alkoller).

Omurilik, periferik sinir veya nöromüsküler kavşak bozuklukları

Diyafram felci, Guillain-Barré Sendromu, Poliomiyelit, akut flask miyelit, spinal kas atrofileri, kene felci, gıda zehirlenmesi (Botulizm), myastenia, multiple skleroz, omurilik yaralanması; ilaçlar (vekuronyum, aminoglikozitler, Organofosfat ve Karbamat Zehirlenmesi/pestisitler).

Solunum kasları zayıflığı