Hiperfosfatemi

“Hiperfosfateminin en yaygın nedeni böbrek yetmezliğidir ve şiddeti böbrek yetmezliği derecesi ile orantılıdır.” (Nelson - Bölüm 6 Sıvı ve Elektrolit Bozuklukları, Bölüm 68.6)

💡 TUS ipucu — fosfor yükselince kalsiyum düşer“Hiperfosfateminin başlıca klinik sonuçları Hipokalsemi ve sistemik kalsifikasyonlardır.”

Kritik eşik: “Bunun her ikisi de mg/dl olarak ölçülen plazma kalsiyum ve plazma fosfor çarpımı >70 olduğunda gerçekleştiğine inanılmaktadır.”

Etiyoloji (Tablo 68.10)

Transselüler geçiş

Onkolojik Aciller, Rabdomiyoliz, akut hemoliz, Diyabetik Ketoasidoz ve laktik asidoz.

• “Hücresel fosfor içeriği plazma fosforuna göre yüksektir ve hücre lizisi önemli miktarda fosfor salınmasına neden olabilir. Bu, tümör lizis sendromu, rabdomiyoliz ve akut hemolizdeki hiperfosfateminin nedenidir.”
• “Bu bozukluklar eş zamanlı potasyum salınımına ile Hiperkalemi riskine neden olur. Tümör lizis ve rabdomiyolizin ek bulguları hiperürisemi ve hipokalsemidir, buna karşın hemolizde genellikle indirekt hiperbilirubinemi ve yüksek laktat dehidrogenaz (LDH) düzeyleri görülür. Yüksek CPK düzeyi rabdomiyolizi düşündürür.”
• “Laktik asidoz veya DKA sırasında fosforun hücreler tarafından kullanımı azalır ve fosfor ESA’ya geçer. Alta yatan problem düzeltildiğinde, özellikle DKA’da, önceki renal fosfor kaybının bir sonucu olarak daha sonra hipofosfatemik hale gelir.”

Artmış alım

Lavmanlar ve laksatifler, bebeklerde inek sütü ile beslenme, hipofosfatemi tedavisi, D vitamini zehirlenmesi.

• “Aşırı fosfor alımı, böbrek yetmezliği olan çocuklarda özellikle tehlikelidir. Yenidoğanlar risk altındadır, çünkü yaşamın ilk birkaç ayında böbrek işlevleri normal olarak azalır.”
• “Ek olarak, yanlışlıkla büyük bir çocuk veya yetişkin için tasarlanmış fosfor dozları verilebilir. Anne sütü veya mamadan daha yüksek fosfor içeriğine sahip inek sütü ile beslenen bebeklerde hiperfosfatemi gelişebilir.”
• “Lavman, özellikle ileuslu hastada emilenlerin yüksek miktarda fosfor içerir; Hirschsprung Hastalığı olan bebekler ve çocuklar özellikle hassastır. Sodyum emilimi ve ishalde su kaybından dolayı sıklıkla Hipernatremi olarak eşlik eder.”
• “Fosfor laksatifleri, yüksek dozlarda veya böbrek yetmezliği varsa hiperfosfatemiye neden olabilir.”
• “D vitamini zehirlenmesi hem kalsiyum hem de fosforun GI emilimini artırmasına neden olur ve hiperkalsemi nedeniyle PTH’nin baskılanması böbrek fosfor atılımını azaltır.”

Azalmış atılım

Böbrek yetmezliği, hipoparatiroidizm veya psödohipoparatiroidizm, Hipofizer Jigantizm ve Akromegali, hipertiroidi, hiperfosfatemili tümöral kalsinoz (OMIM 211900).

• “Böbrek işlevleri normalin %30’undan az olduğunda, genellikle hiperfosfatemi gelişir, ancak bu diyetle alınan miktara bağlı olarak önemli ölçüde değişir.”