| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| baslik | Çocukluk çağında görülen yineleyici hareketlerin tanım ve tipik bozukluklarla ayrımı — Tablo 37.2 |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-27 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar |
“Ayırıcı tanıda, çocukluk çağında görülen tekrarlayıcı hareketler bulunur.” (Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Tablo 37.2)
| Hareket | Tanım | Tipik bozukluklar |
|---|---|---|
| Tikler | “Ani hızlı, tekrarlayan, ritmik olmayan, basmakalıp, sesle ilgili veya motor hareket” | Geçici tikler, Tik Bozuklukları ve Tourette Bozukluğu |
| ‣ | “Bükülme ve tekrarlayan hareketlere, anormal postüre veya her ikisine birden neden olan istemsiz, sürekli veya aralıklı kasılma hareketleri” | DYT1 geni, ‣, miyoklonik distoni, dopamin bloke edici ajanlardan kaynaklanan ekstrapiramidal belirtiler |
| Kore | “En sık proksimal ekstremitelerde görülen, eklemden ekleme geçen istemsiz, rastgele, hızlı, sarsıcı hareketlerdir. Ani, tekrarlayıcı ve ritmik olmayan, değişken frekans ve yoğunluğa sahip hareketlerdir” | ‣si, Huntington koresi |
| Stereotipi | “Basmakalıp, ritmik, zamanla değişkenlik göstermeyen yineleyici hareketler veya konuşma kalıpları” | Pediatrik belirti kontrol listesi (kaynaktaki OCR ifadesi belirsiz) — ‣, ‣, körlük (genel bilgi) |
| Kompulsiyon | “Bir kişinin sıkıntıdan veya kaygıdan kaçınmak için gerçekleştirdiği tekrarlayıcı, aşırı, anlamsız bir etkinlik veya zihinsel alıştırma” | ‣, ‣, beden algısı bozukluğu, ‣, deri yolma bozukluğu |
| ‣ | “Tek bir vücut bölgesini, vücudun bir tarafını veya tüm vücudu etkileyebilecek şok benzeri istemsiz ani kasılmalar; tek bir kas atımı veya tekrarlayan atımlar olarak ortaya çıkabilir” | Hıçkırık, uykuda irkilme, ‣, juvenil miyoklonik epilepsi, ‣, metabolik hastalıklar |
| Akatizi | “Rahatsız edici ‘içsel’ huzursuzluk hissi, genellikle bu hisleri azaltmak için ortaya çıkan hareketler” | Dopamin bloke edici ajanlardan kaynaklanan ekstrapiramidal belirtiler, anksiyete |
| İstemli davranışlar | “Akranlara vurma veya ses çıkarma (hayvan sesleri) gibi dürtüsel veya can sıkıntısından kaynaklanabilen davranışlar” | ‣/hiperaktivite bozukluğu, karşıt olma karşı gelme bozukluğu, duyu bütünleme bozukluğu |
(Kaynak: Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Tablo 37.2; Murphy TK, Lewin AB, Storch EA, et al: Practice parameter for the assessment and treatment of children and adolescents with chronic tic disorders, J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 52(12):1341-1359, 2013)
💡 TUS ipucu — dört kritik ayrımTik ↔︎ stereotipi:“stereotipiler genel olarak ritmik hareketlerdir ve tikler için özgün olan; zamanla yer değişikliği veya hareket tipindeki değişimi göstermezler.” Tik yer ve tip değiştirir, stereotipi değiştirmez. Tik ↔︎ kompulsiyon:“Tikler, uyarıcı dürtülere sahip olduğundan, kompülsiyonlar tiklerden ayırmak zor olabilir.” Kompulsiyonda kaygıyı azaltma amacı vardır; tikte premonitör duyusal dürtü vardır. Tik ↔︎ kore: Kore eklemden ekleme geçer, akıcıdır; tik basmakalıp ve tekrarlayıcıdır, baskılanabilir. Akatizi ↔︎ huzursuz bacak: Akatizi gün boyu ve ilaç ilişkili; Huzursuz Bacak Sendromu ve Periyodik Ekstremite Hareket Bozukluğuakşam zirve yapar ve hareketle geçer.
| Özellik | Tik | Stereotipi | Kore | Miyoklonus | Distoni |
|---|---|---|---|---|---|
| İstemli baskılanabilir mi? | Evet (geçici) | Kısmen | Hayır | Hayır | Hayır |
| Premonitör dürtü | Var | Yok | Yok | Yok | Yok |
| Uykuda kaybolur mu? | Genellikle | Evet | Azalır | Bazıları uykuda artar | Azalır |
| Dikkat dağıtmakla | Azalır | Azalır | Değişmez | Değişmez | Değişmez |
| Konsantrasyonla | Artabilir | Artar | Artar | — | Artar |
(Bu tablo, Tablo 37.2’nin tanımlarından ve tik bölümünün metninden derlenmiştir; baskılanabilirlik ve uyku satırlarının bir kısmı genel bilgidir.)
⚠️ Tetkik gerektiren durumlar“Yeni başlangıçlı tikler için, özellikle ani başlangıç, atipiklik veya bilinç durumu anormalliklerinin eşlik ettiği başvurularda tıbbi bir değerlendirme düşünülmelidir.” Bakılacaklar: tam kan sayımı, böbrek/karaciğer fonksiyon testleri, tiroid testleri, ferritin, ergenlerde idrarda ilaç taraması. EEG ve beyin görüntüleme rutin değildir — “Çocuklarda Otoimmün Ensefalitler sendromunu (limbik ensefalit) düşündürebilecek diğer nörolojik bulguları olan hastalar için saklı tutulmalıdır.” → Akut Ensefalopati NedenleriAni başlangıçlı OKB + tik + davranış değişikliği → PANS/PANDAS araştırılmalıdır.