Wilson Hastalığı

“Wilson hastalığı (hepatolentiküler dejenerasyon), karaciğer hastalığı, beyinde dejeneratif değişiklikler ve korneada Kayser-Fleischer (K-F) halkalarıyla ilişkili olabilen otozomal resesif bir bozukluktur” (Şekil 384.1). “Dünyadaki insidansı yaklaşık 1/30000 doğumdur” (Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Bölüm 384.2).

❗ Neden erken tanı hayati“Spesifik tedavisi vardır; ancak bu hastalık tedavi edilmezse ilerleyici ve potansiyel olarak ölümcüldür. Herhangi bir karaciğer hastalığı formuyla başvuran beş yaşından büyük tüm hastalarda Wilson hastalığı açısından yapılan hızlı tanısal değerlendirme, tedavinin hızla başlatılmasını ve uygun genetik danışmanlıkla birinci derece akrabaların taranmasını kolaylaştırır” (Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi).

Patogenez

• “Wilson hastalığına neden olan bozuk gen 13. kromozom (13q14.3) üzerinde bulunur; safraya bakır atılımı ve seruloplazmine bakır katılımında çok önemli olan bakır taşıyıcısı P-tipi adenozin trifosfatazı (ATPaz) -ATP7B’yi- kodlar.”
• “ATP7B’nin yokluğu ya da işlev bozukluğu, safraya bakır atılımının azalmasına ve karaciğer hücrelerinin sitozolerinde yaygın bakır birikimine neden olur.”
• “Zamanla, karaciğer hücreleri aşırı yüklenir; bakır, beyin ve böbrekler de içinde olmak üzere diğer dokulara yeniden dağılır ve öncelikle enzimatik süreçleri kuvvetle baskılayarak toksisiteye neden olur. İyonik bakır, beyinde piruvat oksidazı ve membrandaki ATPaz’ı baskılayarak adenozin trifosfat-fosfokreatinin ve dokudaki potasyum içeriğinin azalmasına yol açar.”
• “500’den fazla mutasyon tanımlanmıştır; bunların 380’den fazlası hastalık patogenezinde doğrulanmış bir role sahiptir; genetik testler patolojik bir varyantı tanımlayabilmelidir. Çoğu hasta bileşik heterozigottur.”
• “Gen işlevlerini ortadan kaldıran mutasyonlar, Wilson hastalığının tipik olarak ayırıcı tanıda düşünülmeyebileceği üç yaş kadar erken bir dönemde hastalık belirtilerinin başlangıcıyla ilişkilidir.”

Klinik Bulgular

• “‘Wilsonian’ karaciğer hastalığı formlarında belirtisiz hepatomegali (Splenomegaliyle birlikte ya da tek başına), subakut ya da kronik hepatit ve Akut Karaciğer Yetmezliği (hemolitik anemiyle birlikte ya da tek başına) görülür.”
• “Kriptojenik siroz, Portal Hipertansiyon, asit, ödem, varis kanaması ya da karaciğer işlev bozukluğunun diğer sonuçları (Kızlarda Gecikmiş Pubertenin Değerlendirilmesi, Amenore, pıhtılaşma bozuklukları) Wilson hastalığının belirtileri olabilir.”
• “Ailevi görünüme yatkınlıkla birlikte hastalığın ortaya çıkış bulguları değişkendir. Karaciğer hastalığı çocuklarda en sık görülen bulgudur; nörolojik belirtilerden on yıl kadar önce gelebilir. Hastalığın akut karaciğer yetmezliğine ortaya çıkışı, kızlarda erkeklere göre üç kat daha fazladır. Wilson hastalığı yirmi yaşından sonra ortaya çıktığında, nörolojik belirtiler en yaygın klinik tablodur.”
• Nörolojik:“intansiyonel tremor, dizartri, katı Distoni, Parkinsonizm, ince benzeri hareketler, motor koordinasyonda bozulma, okul başarısında azalma”; “K-F halkaları hepatik Wilson hastalığı olan genç hastaların %50 kadarında yokturu; ancak nörolojik belirtileri olan hastaların %95’inde görülür.”
• Psikiyatrik:“Ruhsal bulgular arasında depresyon, kişilik değişiklikleri, anksiyete, obsesif kompulsif davranış ya da psikoz bulunur.”
• Hematolojik:“İmmün Hemolitik Anemiler Karşılaştırması negatif hemolitik anemi, olasılıkla zedelenmiş karaciğer hücrelerinden büyük miktarlarda bakır salınmasıyla ilişkili bir başlangıç belirtisi olabilir.”“Hemoliz atakları sırasında, idrarda bakır atılımı ve serum serbest bakır düzeyi belirgin olarak yükselir.”
• Renal:“Renal Fanconi sendromu bulguları ve amino asitlerin, glukozun ve ürik asidin tübüler taşınmasında değişikliklerle birlikte ilerleyici böbrek yetmezliği gelişebilir.”
• “Seyrek görülen bulgular arasında artrit, pankreatit, Üriner Sistem Taşları, infertilite ya da tekrarlayan düşükler, kardiyomiyopati ve Hipoparatiroidizm ile Giden Sendromlar bulunur.”

Patoloji