Özellik	Değer
tags	karşılaştırma
baslik	Non-REM ve REM parasomnileri ile noktürnal nöbetler arasındaki temel benzerlikler ve ayırt edici özellikler — Tablo 31.6
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-09-27
kaynaklar	Nelson - Bölüm 2 Büyüme Gelişme Davranış

Parasomniler ve Noktürnal Nöbetler Karşılaştırması

“Parasomniler genellikle bilişsel yönelim bozukluğu ile otonom ve iskelet kası rahatsızlığını içeren epizodik noktürnal davranışlardır.” (Nelson - Bölüm 2 Büyüme Gelişme Davranış, Bölüm 31)

“Parasomniler birincil olarak REM uykusu sırasında ortaya çıkanlar (kısmi uyanma parasomnileri) ve kabuslar, hipnogojik halüsinasyonlar ve uyku felci dahil REM uykusu ile ilişkili olanlar şeklinde sınıflandırılabilir.”

💡 TUS’un tek soruluk ayrımı — gecenin hangi üçte biri?Gecenin ilk üçte biri (SWS baskın) → kısmi uyanma parasomnileri: konfüzyonel uyanma, uyku terörü, uyurgezerlikGecenin son üçte biri (REM yoğun) → kabuslarHerhangi bir zaman + EEG anormalliği → noktürnal nöbet

Tablo 31.6 — Ayırt edici özellikler

Özellik	Konfüzyonel uyanmalar	Uyku terörü	Uyurgezerlik	Kabuslar	Noktürnal nöbetler
Zaman	Erken	Erken	Erken-orta	Geç	Herhangi bir zaman
Uyku evresi	SWS	SWS	SWS	REM	Herhangi bir zaman
EEG bozukluğu	−	−	−	−	+
Bağırma	−	++++	−	++	+
Otonomik aktivasyon	+	++++	+	+	+
Motor hareket	−	+	+++	+	++++
Uyanıklık	−	−	−	+	−
Süre (dk)	0,5-10; daha tedrici bitiş	1-10; daha tedrici bitiş	2-30; daha tedrici bitiş	3-20	5-15; ani başlangıç ve bitiş
Olay sonrası konfüzyon	+	+	+	−	+
Yaş	Çocuk	Çocuk	Çocuk	Çocuk, genç erişkin	Ergen, genç erişkin
Kalıtım	+	+	+	−	±
Organik MSS lezyonu	−	−	−	−	++++

(MSS: merkezi sinir sistemi · EEG: elektroensefalogram · REM: hızlı göz hareketleri · SWS: yavaş-dalga uykusu)

(Kaynak: Nelson - Bölüm 2 Büyüme Gelişme Davranış, Tablo 31.6)

💡 TUS ipucu — üç sütunu ezberleUyku terörü:bağırma ++++, otonomik aktivasyon ++++, motor hareket az — “çığlık atıyor ama yerinde” Uyurgezerlik:motor hareket +++, bağırma yok, otonomik aktivasyon az — “dolaşıyor ama sessiz” Noktürnal nöbet:motor hareket ++++, EEG bozuk, organik MSS lezyonu ++++, ani başlangıç-bitişKabus: tek uyanıklık + olan ve olay sonrası konfüzyonu olmayan tablodur — çocuk uyanır ve anlatır

Etiyoloji ve patogenez

“Kısmi uyanma parasomnileri, etiyolojide genetik etmenler ve uyku sırasındaki subkortikal-kortikal uyanmadaki içsel dalgalanma ileri sürülmüş olmakla birlikte, nörobiyolojisi belirsiz kalan ayrışmış bir uyku-uyanıklık durumunu tanımlar.”

Neden çocukta sık?“Uyurgezerlik, uyku terörü ve konfüzyonel uyanmalar için epizodik olaylar açısından daha yüksek SWS oranı nedeniyle okul öncesi ve okul çağındaki çocuklarda daha yaygındır.”
Zamanlama:“Kısmi uyanma parasomnileri tipik olarak SWS’nin baskın olduğu gecenin ilk üçte birinde görülür.”
“Buna karşılık, kısmi uyanma parasomnilerinden çok daha fazla yaygın olan ancak sıklıkla bunlarla karıştırılan kabuslar, REM uykusunun en belirgin olduğu gecenin son üçte birinde yoğunlaşma eğilimindedir. SWS’nin nispi oranında artışla ilişkili herhangi bir etmen (bazı ilaçlar, önceki uyku kısıtlaması) yatkın bir çocukta olayların eşiğini azaltabilir.”
Genetik:“Hem uyurgezerlik hem de gece terörü için genetik bir yatkınlığın olduğu görülmektedir. Kısmi uyanma parasomnilerinin noktürnal nöbetlerden ayırt edilmesi de zor olabilir.”

Epidemiyoloji

Parasomni	Sıklık
Uyurgezerlik (somnambulizm)	“Çoğu çocuk en az bir kez uykuda yürür; 10 yaşa kadar yaşam boyu prevalans %13’tür.” · “erişkinliğe kadar devam edebilir ve erişkinlerdeki prevalansı yaklaşık %4’tür.” · “Ailesinde uyurgezerlik öyküsü olan çocuklarda prevalans yaklaşık 10 kat daha fazladır.”
Uyku terörü	“pik prevalansı 1-5 yaş arasında %34 olup, 7 yaşında %10’a düşmektedir; başlangıç yaşı genellikle 4-12 yaş arasındadır.” · “Ortak genetik yatkınlık nedeniyle, uyku terörü öyküsü olan çocuklarda 5 yaşından sonra uyurgezerlik gelişme olasılığı neredeyse iki kat daha yüksektir.”
Konfüzyonel uyanmalar	“(uyku sarhoşluğu, uyku ataleti) genellikle uyurgezerlik ve uyku terörü ile ortaya çıkar; 3-13 yaş arasındaki çocuklarda prevalansının >%15 olduğu tahmin edilmektedir.”

Klinik Bulgular

“Kısmi uyanma parasomnilerinin birkaç ortak özelliği vardır.”