Özellik	Değer
tags	sendrom, tek-gen
ad-tr	Hemofagositik lenfohistiyositoz (ailevi ve sekonder HLH)
ad-en	Hemophagocytic lymphohistiocytosis
omim	267700 (FHL2)
gen	PRF1 (FHL2) · UNC13D (FHL3) · STX11 (FHL4) · STXBP2 (FHL5) · RAB27A · LYST · AP3B1 · SH2D1A, BIRC4, ITK, CD27, MAGT1
lokus	heterojen
kalitim	Otozomal resesif (XLP formları X’e bağlı)
insidans	kaynak gerekli
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-09-17
kaynaklar	Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler, Nelson - Bölüm 13 İmmünoloji

Hemofagositik Lenfohistiyositoz

Aktive olan fagositik makrofajlar ve lenfositler tarafından organların infiltrasyonu ile karakterize, lenfositlerin itici gücüyle oluşan hastalık. Primer (ailevi) HLH, granül oluşumu ve sitotoksik T hücrelerden salınım aşamasındaki genetik mutasyonlardan; sekonder HLH ise enfeksiyöz ve enfeksiyöz olmayan tetikleyicilerden kaynaklanır. Her iki hastalık süreci birden fazla organı etkiler (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler).

Genetik

Primer HLH’de, granül oluşumu ve sitotoksik T hücrelerden salınım aşamasında çok sayıda farklı genetik mutasyon tanımlanmıştır (Şekil 534.4). En yaygın görülen PRF1 (perforin) veya MUNC13-4 genindeki mutasyonlar, sitotoksik lenfosit yolunda bozulmaya yol açar
Benzer yolla, sekonder HLH de oluşabilir; hem enfeksiyöz hem enfeksiyöz olmayan süreçler sekonder HLH’yi tetikleyebilir
Enfeksiyöz olmayan tetikleyiciler: ilaçlar (fenitoin, oldukça aktif antiretroviral tedavi), hematopoietik kök hücre nakli, kemoterapi, otoimmün hastalıklar, İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı, kanser ve immün yetmezlikler (örn. 22q11.2 Delesyon Sendromu, X'e Bağlı Agammaglobulinemi agammaglobülinemisi, ciddi kombine immün yetmezlik sendromu, Kronik Granülomatöz Hastalık)

(Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)

Tablo 534.2 — HLH’ye yol açan genetik bozukluklar

Hastalık	Gen	Protein	Ailevi HLH oranı	İmmün bozulma	Klinik özellikler
AHLH-1	9q21.3-22 bilinmiyor	—	Seyrek	—	—
AHLH-2	PRF1	Perforin	~20-37	Sitotoksisite; antijen sunan hücrelerde gözenek oluşturur	50delT esas olarak Afrikan Amerikan/Afrikan kökenli
AHLH-3	UNC13D	Munc13-4	20-33	Sitotoksisite; vezikül priming	SSS HLH insidansında artış
AHLH-4	STX11	Sintaksin	<5	Sitotoksisite; vezikül füzyon	Hafif rekürren HLH, kolit
AHLH-5	STXBP2	Sintaksin bağlayıcı protein 2	5-20	Sitotoksisite; vezikül füzyon	Kolit, hipogamaglobülinemi
Griscelli Sendromu	RAB27A	Rab27A	~5	Sitotoksisite; vezikül yerleştirme	Parsiyel ‣, gümüş-gri saç
Chédiak-Higashi Sendromu	LYST	Lyst	~2	Sitotoksisite; NK hücrelerinde heterojen defekt	Parsiyel albinizm, kanama eğilimi, tekrarlayan enfeksiyon
Hermansky-Pudlak Sendromu	AP3B1	AP-3 kompleks alt grubu β1	Seyrek	Sitotoksisite; vezikül kaçağı	Parsiyel albinizm, kanama eğilimi
XLP1	SH2D1A	SAP	~7	NK ve T hücrelerinde sitotoksik sinyal	Hipogamaglobülinemi, lenfoma
XLP2	BIRC4	XIAP	~2	NK T hücre sağkalımı ve NF-κB sinyali	Hafif rekürren HLH, kolit
ITK eksikliği	ITK	ITK	Seyrek	T hücrelerinde IL-2 sinyali	Hipogamaglobülinemi, otoimmünite, ‣
CD27 eksikliği	CD27	CD27	Seyrek	Lenfositlerde sinyal iletimi	Kombine immün yetmezlik, lenfoma
XMEN sendromu	MAGT1	MAGT1	Seyrek	THR uyarılması ile indüklenen magnezyum taşıyıcısı	Lenfoma, tekrarlayan enfeksiyonlar, CD4 T hücre lenfopeni

(Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)

Şekil 534.3 — ailevi HLH’de genetik alt tip dağılımı (n=186)

PRF1 (FHL2) 69 hasta / %37 · UNC13D (FHL3) 62 / %33 · SH2D1A (XLP1) 13 / %7 · RAB27A (Griscelli) 10 / %5 · STXBP2 (FHL5) 9 / %5 · XIAP (XLP2) 4 / %2 · LYST (Chédiak-Higashi) 3 / %2 · STX11 (FHL4) 1 / %0 · tanımlanmış mutasyon yok (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)

Tetikleyiciler

Tablo 534.3 — hemofagositik sendrom ile ilişkili enfeksiyonlar:viral (Adenovirus Enfeksiyonları, CMV, deng, EBV, enterovirüs, HSV1-HSV2, HHV6-HHV8, HIV Enfeksiyonu ve AIDS, İnfluenza, Parvovirüs B19 Enfeksiyonuna Bağlı Kırmızı Hücre Aplazisi, VZV, hepatit virüsleri, Kızamık, parekovirüs); bakteriyel (Babesia microti, Brusella Enfeksiyonları abortus, enterik gram-negatif çomaklar, H. influenzae, M. pneumoniae, S. aureus, S. pneumoniae, Ehrlichia chaffeensis); fungal (Candida albicans, Kriptokokkoz neoformans, Histoplasma capsulatum, Fusarium); mikobakteriyel (M. tuberculosis); riketsiyal (Coxiella burnetii); parazitik (Leishmania donovani, Plasmodium)
Tablo 534.4 — hemofagositoz ile görülen hastalıklar:primer HLH; immünyetmezlik, otoenflamatuar durumlar ile ilişkili HLH; enfeksiyon ilişkili HLH; malignite ile ilişkili HLH (lenfoma, lösemi); otoimmün hastalıklarla ilişkili Makrofaj Aktivasyon Sendromu (MAS) — sistemik başlangıçlı juvenil idiyopatik artrit, Sistemik Lupus Eritematozus, entezit ilişkili artrit, enflamatuar bağırsak hastalığı

(Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)

Klinik ve patoloji

Şekil 534.2: ailevi (genetik doğrulanmış) HLH’li çocuğun kemik iliği aspirasyonunda çeşitli kan elemanlarını içine alan çok sayıda karakteristik hemofagositik hücre (CD163-pozitif makrofajlar) görülür
Şekil 534.4-534.5: viral enfeksiyon → CD8+ T lenfosit aktivasyonu → IFN-γ → makrofaj aktivasyonu → TNF-α ve IL-6 → hemofagositoz, doku infiltrasyonu ve destrüksiyon; tüm yollar şiddetli sitokin fırtınası ve hayatı tehdit eden immünopatoloji ile sonuçlanır (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler)