Hematürili Çocuğa Yaklaşım

“Santrifüj edilmemiş idrarda her büyütme alanında (HPF) devamlı olarak 5’ten fazla eritrosit (RBC) bulunması olarak tanımlanan hematüri, okul çağındaki çocuklardan alınan idrar örneklerinin %4-6’sında görülür.” (Nelson - Bölüm 22 Nefroloji, Bölüm 536 · Francisco X. Flores)

💡 TUS ipucu — üç adımda ayır

1. Gerçekten kan mı? → “Eritrosit içermeyen kırmızı idrar birkaç durumda görülür (Tablo 536.1).”
2. Glomerüler mi değil mi? → “Glomerül kaynaklı hematüri genellikle kahverengi, kola veya çay renkli veya bordo idrar, dipstik ile >100 mg/dl Proteinürili Çocuğa Yaklaşım, idrar mikroskobisinde RBC silendirleri bulguları ve/veya deforme olmuş idrar RBC’leri (özellikle akantositler) ile ilişkilidir.”
3. Üst mü alt üriner sistem mi? → “Tübüler sistemden kaynaklanan hematüri, lökositlerin veya renal tübüler silendirlerin varlığı ile ilişkili olabilir.” · “Alt üriner sistem kaynaklı hematüri, parlak kırmızı veya pembe renkli makroskobik hematüri, terminal hematüri, kan pıhtıları, normal idrar RBC morfolojisi ve dipstikte çok düşük miktarda proteinüri (<100 mg/dl) ile ilişkili olabilir.”

Dipstick ve mikroskopi

• “Nicel çalışmalar normal çocukların 12 saatlik periyotta 500.000’den fazla RBC atıldığını göstermektedir ve bu ateş ve/veya egzersizle artar.”
• “Klinikte, niteliksel tahminler, hemoglobin (veya miyoglobin) ve bir dipstiğe emdirilmiş kolorimetrik kimyasal indikatör arasındaki çok hassas bir peroksidaz kimyasal reaksiyonunu kullanan bir dipstick çubuğu ile sağlanır.”
• “Piyasada yaygın olarak bulunan bir dipstick çubuğu olan Chemstrip (Boehringer Mannheim) idrarda 3-5 RBC/HPF’yi tespit edebilir. 10-50 RBC/μL varlığı altta yatan patolojiyi düşündürebilir, ancak anlamlı hematüri genellikle >50 RBC/HPF olarak kabul edilir.”
• Yanlış pozitif/negatif:“Formalin (idrar koruyucusu olarak kullanılır) veya idrarda yüksek konsantrasyonda askorbik asit varlığında (yani, C vitamini alımı >2.000 mg/gün olan hastalarda) yanlış negatif sonuçlar ortaya çıkabilir.” — “İdrarı alkali olan (pH >8) bir çocukta veya daha steril bir örnek almadan önce perine temizliği için kullanılan hidrojen peroksit gibi oksitleyici ajanlarla kontaminasyondan sonra yanlış pozitif sonuçlar görülebilir.”
• “10-15 mL taze ve santrifüj edilmiş idrarın mikroskobik incelemesi, >10 RBC/HPF veya idrar ölçüm çubuğunda 1+ pozitif olarak okunan eritrositleri doğrulamak için gereklidir.”

Tablo 536.1 — Kırmızı idrarın diğer nedenleri

• “RBC içermeyen kırmızı idrar olarak adlandırılan hem-pozitif idrar, hemoglobin veya miyoglobin varlığından kaynaklanabilir.”
• “Hematürisi olmadan hemoglobinüri, akut veya kronik hemoliz varlığında ortaya çıkabilir.”
• “Hematürisi olmadan miyoglobinüri, iskelet kası zedelenmesinden kaynaklanan Rabdomiyoliz varlığında ortaya çıkar ve genellikle kreatinin kinazının plazma konsantrasyonunda 5 kat artış ile ilişkilidir.”

Tablo 536.2 — Çocuklarda hematüri nedenleri

ÜST ÜRİNER SİSTEM HASTALIĞI

İzole böbrek hastalığı:“IgA Nefropatisi · Alport Sendromu · İnce Bazal Membran Hastalığı · Akut Poststreptokoksik Glomerülonefrit · Membranöz Nefropati · Membranoproliferatif GN · Hızlı ilerleyen GN · Fokal segmental glomeruloskleroz · Anti-glomerüler bazal membran hastalığı · Nefropati, anevrizmalar, kas krampları ile kalıtsal anjiyopati (HANAC)”Çok sistemli hastalıklar:“Sistemik Lupus Eritematozus nefriti* · Henoch-Schönlein Purpurası Nefriti · Granülomatozis polianjitis (eski adıyla Wegener granülomatozu) · Poliarteritis Nodoza · Goodpasture Hastalığı · Hemolitik Üremik Sendrom · Orak hücre glomerülopatisi · HIV Enfeksiyonu ve AIDS nefropatisi”Tübülointerstisyel hastalık:“Piyelonefrit · Tübülointerstisyel Nefrit · Papiller Nekroz · Akut Tübüler Nekroz”Vasküler hastalıklar:“Arteriyel veya venöz tromboz · Malformasyonlar (anevrizmalar, hemanjiyomlar) · Nutcracker sendromu · Hemoglobinopati (Orak Hücre Taşıyıcılığı/hastalığı) · Kristalüri”Anatomik bozukluklar:“Hidronefroz · Kistik-sendromik böbrek hastalığı · Polikistik böbrek hastalığı · Multikistik displazi · Tümör (Wilms Tümörü, Rabdomiyosarkom, anjiyomiyolipom, medüller karsinom) · Travma”**

ALT ÜRİNER SİSTEM HASTALIĞI

“Enflamasyon (enfeksiyöz veya enfeksiyöz olmayan) · Sistit · Üretrit · Ürolitiazis · Travma · Koagülopati · Ağır egzersiz · Mesane tümörü · Yapay bozukluk, vekaleten yapay bozukluk†”