| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | bulgu |
| baslik | Tablo 521.4 — metabolik, hematolojik ve yer kaplayan onkolojik aciller |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-30 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler |
“Tedavinin erken aşamalarında ortaya çıkan yan etkiler onkolojik aciller ile sonuçlanabilir. Bunlar arasında metabolik bozukluklar, kemik iliği süpresyonu ve tümörün hayati organlara bası yer alır.” (Nelson - Bölüm 21 Kanser ve Benign Tümörler, Bölüm 521)
| Durum | Bulgular | Etiyoloji | Malignansi | Tedavi |
|---|---|---|---|---|
| Hiperürisemi | “Ürik asit nefropatisi” | “Tümör lizis sendromu” | “Lenfoma, lösemi” | “Allopürinol, idrarın alkalinizasyonu; hidrasyon ve diürez; rasburikaz” |
| Hiperkalemi | “Aritmi, kardiyak arest” | “Tümör lizis sendromu” | “Lenfoma, lösemi” | “Kayeksalat, sodyum bikarbonat, glukonat, glukoz ve insülin; test tüpündeki lösemi hücre lizisine bağlı psödohiperkalemiyi kontrol et” |
| Hiperfosfatemi | “‣ tetani; metastatik kalsifikasyon, fotofobi, pruritis” | “Tümör lizis sendromu” | “Lenfoma, lösemi” | “Hidrasyon, zorlu diürez; alkalinizasyonu engelle; fosfata bağlanması için oral alüminyum hidroksit” |
| Hiponatremi | “Nöbet, letarji (asemptomatik de olabilir)” | “SIADH; kusma ile sodyum ve sıvı kaybı” | “Lösemi, SSS tümörü” | “SIADH için su alımını kısıtla; sodyum düşmüşse ver” |
| Hiperkalsemi | “Anoreksi, bulantı, poliüri, pankreatit, gastrik ülserler; uzamış PR, kısalmış QT mesafesi” | “Kemik rezorpsiyonu; ektopik parathormon; vitamin D ya da prostaglandin” | “Kemik metastazı, ‣, lösemi” | “Hidrasyon ve ‣ diürezi, kortikosteroidler; kalsitonin, bifosfanatlar” |
| Durum | Bulgular | Etiyoloji | Malignansi | Tedavi |
|---|---|---|---|---|
| Anemi | “Solukluk, halsizlik, ‣” | “Kemik iliği süpresyonu veya infiltrasyonu; kan kaybı” | “Herhangi birisinde kemoterapi ile” | “Eritrosit süspansiyon transfüzyonu” |
| Trombositopeni | “Peteşi, hemoraji” | “Kemik iliği süpresyonu veya infiltrasyonu” | “Herhangi birisinde kemoterapi ile” | “‣” |
| Dissemine intravasküler koagülasyon | “Şok, hemoraji” | “‣, hipotansiyon, tümör faktörleri” | “Promyelositik lösemi, diğerleri” | “‣; trombosit, kriyopresipitat, alta yatan nedeni tedavi et” |
| Nötropeni | “Enfeksiyon” | “Kemik iliği süpresyonu veya infiltrasyonu” | “Herhangi birisinde kemoterapi ile” | “Febril ise geniş spektrumlu antibiyotik ve uygunsa filgrastim (G-CSF) ver” |
| Hiperlökositoz (>100.000/mm³) | “Hemoraji, tromboz; pulmoner infiltrat, hipoksi; tümör lizis sendromu” | “Lökostaz; vasküler oklüzyon” | “Lösemi” | “Lökoaferez; kemoterapi; hidroksiüre” |
| ‣ | “Dermatit, ishal, hepatit” | “İmmünsüpresyon ve irradiye edilmemiş kan ürünleri; kemik iliği transplantasyonu” | “Herhangi birisinde immünsüpresyon ile” | “Kortikosteroidler; siklosporin; takrolimus; antitimosit globülin” |
| Durum | Bulgular | Etiyoloji | Malignansi | Tedavi |
|---|---|---|---|---|
| Omurilik basısı | “Bel ± radiküler ağrı” · T10 üstü kord:“simetrik güçsüzlük, artmış derin tendon refleksi, duyu seviyesi mevcut, ayak parmakları yukarıda” · Konus medüllaris (T10-L2):“simetrik güçsüzlük, artmış diz refleksi; azalmış bilek refleksi ve duyu kaybı; ayak parmakları aşağıda” · Kauda ekina (L2 altı):“asimetrik güçsüzlük; derin tendon refleksi kaybı ve duyu kaybı, ayak parmakları aşağıda” | “Vertebra ve ekstramedüller mesafe metastazı” | “‣; ‣” | “Tanı için MRG veya myelografi; kortikosteroidler; radyoterapi; laminektomi; kemoterapi” |
| Artmış ‣ | “Konfüzyon, koma, emezis, baş ağrısı, hipertansiyon, ‣, nöbetler, ‣, ‣; kraniyal sinir III ve VI palsileri” | “Primer veya metastatik beyin tümörü” | “Nöroblastom; ‣; gliyoma” | “Tanı için BT ve MRG; kortikosteroidler; fenitoin; ventrikülostomi tüpü; radyoterapi; kemoterapi” |
| Süperior vena kava sendromu | “Genişlemiş boyun venleri, pletora, baş ve boyun ödemi; ‣; ‣” | “Süperior mediastinal kitle” | “Lenfoma” | “Kemoterapi; radyoterapi” |
| Trakeal kompresyon | “‣” | “Trakeaya basan mediastinal kitle” | “Lenfoma” | “Radyasyon, kortikosteroidler” |
(SSS, santral sinir sistemi; G-CSF, granülosit koloni stimüle edici faktör; SIADH, uygunsuz antidiüretik hormon salınımı sendromu. Kliegman RM, Marcdante KJ, Jenson HB, et al, editors: Nelson essentials of pediatrics, 6. Basım, 2011, Saunders, p 590)
💡 TUS ipucu — kimde, ne zaman?“Tümör lizis sendromu (TLS), tümör hücrelerinin ölmesi sonrası dolaşıma büyük oranlarda ürik asit, fosfat ve potasyum salınımıdır.”“Hiperürisemi renal fonksiyonda bozulmaya ve devamında hiperkalemi ve hiperfosfatemiye yol açabilir.”“TLS, yüksek tümör yükü olan hastalarda (ör. Non-Hodgkin Lenfoma, lenfoblastik lenfoma, yüksek beyaz kan hücre sayılı lösemi) tedavi öncesi başlayabilir, ancak genellikle kemoterapi başlangıcından 12-48 saat sonra görülür.”“TLS diğer tümörlerde nadirdir (Hodgkin Lenfoma, nöroblastom, Hepatoblastom).”