| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Bazı bitkisel ürünlerin klinik toksisitesi |
| ad-en | Clinical toxicity of selected herbal products |
| tus-onceligi | orta |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi — Tablo 78.2 |
Tablo 78.2’nin tam aktarımı (Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi). Kaynak: Kingston RL, Foley C: Herbal, traditional, and alternative medicines. In Haddad and Winchester’s clinical management of poisoning and drug overdose, ed 4, Philadelphia, 2007, Saunders/Elsevier, p 1081.
| Sık kullanılan ismi | Botanikteki ismi | Tedavi amaçlı kullanımları | Olası toksisitesi |
|---|---|---|---|
| Akonit (boğanotu, kurtboğan) | Aconitum spp. | SEDATİF, ANALJEZİK, ANTİHİPERTANSİF | KALPTE ARİTMİ |
| Aloe | Aloe spp. | YANIKLAR, CİLT HASTALIKLARI | NEFRİT, MİDE BAĞIRSAK BOZUKLUKLARI |
| Tembul fındığı | Areca catechu | DUYGUDURUM YÜKSELMESİ | BRONKOKONSTRİKSİYON, AĞIZ KANSERLERİ |
| Gelincik/haşhaş ailesinden bir çiçek | Sanguinaria canadensis | EMETİK, KATARTİK, EGZEMA | MİDE BAĞIRSAK BOZUKLUKLARI, VERTİGO, ‣ |
| Kreozot çalısı | Larrea tridentata | YAŞLANMA, SERBEST RADİKAL TEMİZLEMESİ | HEPATİT |
| Ci bileşiği | Trichosanthes kirilowii | ANTİHELMİNTİK, KATARTİK | İSHAL, HİPOGLİSEMİ, MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ TOKSİSİTESİ |
| Karahindiba | Taraxacum officinale | DİÜRETİK, MİDE EKŞİMESİ İLACI | ‣ |
| Sıraca otu (xuan shen) | Scrophularia spp. | ANTİİNFLAMATUAR, ANTİBAKTERİYEL | KALBİN UYARILMASI |
| Ginseng | Panax quinquefolium | ANTİHİPERTANSİF, AFRODİZYAK, UYARICI, DUYGUDURUM YÜKSELMESİ, SİNDİRİME YARDIMCI | GİNSENG KÖTÜYE KULLANIM SENDROMU |
| Altınmühür | Hydrastis canadensis | SİNDİRİME YARDIMCI, MUKOLİTİK, ANTİİNFEKTİF | UTERUS VE KALBİN UYARILMASI, MİDE BAĞIRSAK BOZUKLUĞU, LÖKOPENİ |
| Zehirli güzellik | Veratrum spp. | ANTİHİPERTANSİF | KUSMA, BRADİKARDİ, HİPOTANSİYON |
| Zufa otu | Hyssopus officinalis | ASTIM, MUKOLİTİK | NÖBET |
| Ardıç | Juniperus communis | HALÜSİNOJEN | MİDE BAĞIRSAK BOZUKLUĞU, NÖBET, BÖBREK ZEDELENMESİ, HİPOTANSİYON, BRADİKARDİ |
| Kava | Piper methysticum | SEDATİF | SARHOŞLUK |
| Kombuça | — | UYARICI | ‣, KARACİĞER TOKSİSİTESİ, ÖLÜM |
| Meyankökü | Glycyrrhiza spp. | HAZIMSIZLIK | MİNERALOKORTİKOİD ETKİLER |
| İnci çiçeği | Convallaria spp. | KARDİYOTONİK | BULANTI, KUSMA, ARİTMİ |
| Keçi söğüdü | Salix caprea | MÜSHİL | GLUKOZ-6-FOSFAT DEHİDROGENAZ EKSİKLİĞİNDE HEMOLİZ |
| Lobelya (Hint tütünü) | Lobelia spp. | UYARICI | NİKOTİN ZEHİRLENMESİ |
| Efedra | Ephedra sinica | UYARICI | SEMPATİK KRİZ (ÖZELLİKLE MONOAMİN OKSİDAZ İNHİBİTÖRLERİYLE) |
| Adamotu | Mandragora officinarum | HALÜSİNOJEN | ANTİKOLİNERJİK SENDROM |
| Mormon çayı | Ephedra nevadensis | UYARICI, ASTIM, ATEŞ DÜŞÜRÜCÜ | HİPERTANSİYON, SEMPATOMİMETİK |
| Hint cevizi | Myristica fragrans | HALÜSİNOJEN, GEBELİK KAYBI (DÜŞÜK) | HALÜSİNASYONLAR, MİDE BAĞIRSAK BOZUKLUĞU |
| Zakkum | Nerium oleander | KALPTE UYARICI | ARİTMİLER |
| Çarkıfelek | Passiflora caeruliea | HALÜSİNOJEN | HALÜSİNASYONLAR, NÖBET, HİPOTANSİYON |
| Cezayir menekşesi | Vinca spp. | ANTİİNFLAMATUAR, DİYABET | KELLİK, NÖBET, HİPOTANSİYON |
| Şekerciboyası | Phytolacca spp. | ARTRİT, KRONİK AĞRI | MİDE BAĞIRSAK BOZUKLUĞU, NÖBET, ÖLÜM |
| Katuk | Sauropus androgynus | KİLO KAYBI, GÖRME | AKCİĞER ZEDELENMESİ |
| Adaçayı | Salvia spp. | MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ UYARICISI | NÖBETLER |
| Yılan kökü | Rauwolfia serpentina | SEDATİF, ANTİHİPERTANSİF | BRADİKARDİ, KOMA |
| Adasoğanı | Urginea maritima | ARTRİT, KALPTE UYARICI | NÖBET, ARİTMİ, ÖLÜM |
| Tatula | Datura stramonium | HALÜSİNASYONLAR | ANTİKOLİNERJİK |
| Tonka fasulyesi | Dipteryx odorata | PIHTILAŞMA BOZUCU | KANAMA DİYATEZİ |
| Kediotu kökü | Valeriana spp. | SEDATİF | SEDASYON, OBTUNDASYON (BİLİNÇ VE UYANIKLIK DÜZEYİNİN AZALMASI) |
| Yabani salatalık | Ecballium elaterium | ‣, ANTİİNFLAMATUAR, ROMATOLOJİK HASTALIKLAR | HAVAYOLU TIKANIKLIĞI |
| Pelin | Artemisia spp. | UYARICI, HALÜSİNOJEN | HALÜSİNASYON, NÖBET, UTERUS KASILMASI |
| Yohimbin | Corynanthe yohimbe | AFRODİZYAK, UYARICI | HİPERTANSİYON, SEMPATİK KRİZ |
CNS, Central nervous system; GI, gastrointestinal.
💡 Tablodan çıkan örüntüler | Toksisite sınıfı | Bitkiler | |—|—| | Kardiyak glikozid / aritmi | AKONİT, İNCİ ÇİÇEĞİ, ZAKKUM, ADASOĞANI, SIRACA OTU, ALTINMÜHÜR | | Antikolinerjik | ADAMOTU, TATULA (Datura) | | Sempatomimetik / sempatik kriz | EFEDRA, MORMON ÇAYI, YOHİMBİN | | Nikotinik | LOBELYA, TEMBUL FINDIĞI | | Karaciğer | KREOZOT ÇALISI (hepatit), KOMBUÇA (hepatotoksisite, ölüm) | | Nöbet | ZUFA OTU, ARDIÇ, ÇARKIFELEK, CEZAYİR MENEKŞESİ, ŞEKERCİBOYASI, ADAÇAYI, ADASOĞANI, PELİN | | Kanama | TONKA FASULYESİ (kumarin türevi) | | Hemoliz | KEÇİ SÖĞÜDÜ — yalnızca G6PD EKSİKLİĞİNDE |
⚠️ İki endokrin tuzak
- MEYANKÖKÜ → MİNERALOKORTİKOİD ETKİ (hipertansiyon + Hipokalemi + Metabolik Alkaloz; görünürde hiperaldosteronizm, ancak renin ve aldosteron düşüktür).
- Cİ BİLEŞİĞİ (Trichosanthes) → HİPOGLİSEMİ.
💡 TUS ipucu
- Efedra = sempatomimetik; MAOI ile birlikte SEMPATİK KRİZ.
- Meyankökü = psödohiperaldosteronizm.
- G6PD eksikliğinde keçi söğüdü → hemoliz.
- Tatula/Datura ve adamotu = antikolinerjik toksidrom → Sıkça Yenen Zehirlenme Potansiyeli Olan Bitkiler.
- Kombuça ölümcül olabilir (metabolik asidoz + karaciğer toksisitesi).
- Katuk = AKCİĞER ZEDELENMESİ — kilo verme amaçlı kullanımı sorgulanmalıdır.
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.