| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Hepatotoksik bitkisel tedaviler, diyet takviyeleri ve kilo verme ürünleri |
| ad-en | Hepatotoxic herbal remedies, dietary supplements and weight-loss products |
| tus-onceligi | orta |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi |
Tablo 390.1 (Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Bölüm 390). Açıklanamayan karaciğer hastalığında mutlaka sorgulanmalı — reçetesiz olduğu için hasta “ilaç kullanmıyorum” diyebilir.
| TEDAVİ | YAYGIN KULLANIM | KAYNAK | HEPATOTOKSİK BİLEŞEN | KARACİĞER ZEDELENMESİNİN TİPİ |
|---|---|---|---|---|
| Ayurveda bitkisel ilaçları | Çoklu | Çoklu | Belirsiz (ağır metal bileşenleri içerebilir) | Hepatit |
| Barakol | Anksiyolitik | Senna siamea (Kassod Ağacı) | Belirsiz | Geri dönüşümlü hepatit veya kolestaz |
| Karayılan otu | Menopozal semptomlar | Cimicifuga racemosa | Belirsiz | Hepatit (nedeni belirsiz) |
| “Çalı çayı” | Ateş | Senecio (Tesbih çiçeği), Heliotropium (Bambul otu), Krotalarya türleri | Pirolizidin alkaloidleri | Sinüzoidal tıkanma sendromu |
| Kaskara | Laksatif | Kaskara sagrada (Akdiken kabuğu) | Antrasen glikozit | Kolestatik hepatit |
| Chaparral yaprağı (yağlı ağaç, kreozot çalı) | “Karaciğer toniği”, yakıcı merhem, kilo verme | Larrea tridenta | Nordihidroguaiaretik asit | Akut ve kronik hepatit, FKY |
| Chaso/onshido | Kilo verme | — | N-nitro-fenfluramin | Akut hepatit, FKY |
| Jin bu huan | Uyku yardımcı, analjezik | Lycopodium serratum (Kurt pençesi) | Levo-tetrahidropalmitin | Akut veya kronik hepatit veya kolestaz, steatoz |
| Ma huang | Kilo verme | Ephedra türleri | Efedrin | Ciddi hepatit, FKY |
| Shou-wu-pian | Yaşlanma karşıtı, nörolojik koruma, laksatif | Poligonum multiflorum Thunb (yün çiçeği kökü) | Antrakinon | Akut hepatit veya kolestaz |
| Syo-saiko-to | Çoklu | Scutellaria (Kaside) kökü | Diterpenoid | Hepatoselüler nekroz, kolestaz, steatoz, granülom |
| Karakafes otu | Bitki çayı | Symphytum türleri | Pirolizidin alkaloid | Akut sinüzoidal tıkanma sendromu, siroz |
| Kısamahmut otu | Kilo verme, ateş | Teucrium chamaedry, T. capitatum, T. collum | Diterpenoidler, epoksitler | Akut ve kronik hepatit, FKY, otoimmün zedelenme |
| Büyük kırlangıçotu | Safra taşı, EBH | Chelidonium majus | İzokinolin alkaloidleri | Kolestatik hepatit, fibroz |
| Yeşil çay yaprağı özü | Çoklu | Camellia sinensis (yeşil çay) | Katekinler | Hepatit (nedeni sorgulu) |
| Herbalife | ‣, kilo verme | — | Çeşitli; efedra | Ciddi hepatit, FKY |
| Hidroksikat | Kilo verme | Camellia sinensis (yeşil çay), diğer bileşenler arasında | Belirsiz | Akut hepatit, FKY |
| İmpila | Çoklu | Callilepsis laureola (Afrika papatyası) | Potasyum atraktilat | Hepatik nekroz |
| Kava | Anksiyolitik | Piper methysticum (Kava biberi) | Kava lakton, pipermetisin | Akut hepatit, kolestaz, FKY |
| Komboçya | Kilo verme | Liken alkaloid | Usnik asit | Akut hepatit |
| Limbrel (Flavokoksid) | Osteoartrit | Biyoflavonoidler | Baikalin, epikatekin | Akut karışık hepatoselüler-kolestatik zedelenme |
| Lipokinetiks | Kilo verme | Liken alkaloid | Usnik asit | Akut hepatit, sarılık, FKY |
| Ökseotu | Astım, infertilite | Viscus album | Belirsiz | Hepatit (kaside ile) |
| Karanfil yağı | Diş ağrısı | Çeşitli yiyecekler, yağlar | Öjenol | Zonal nekroz |
| Yarpuz (susam yağı) | Düşük ilacı | Hedeoma pulegoides, Mentha pulegium | Pulegon, monoterpenler | Ciddi hepatoselüler nekroz |
| Prostata | Prostatizm | Çoklu | Belirsiz | Kronik kolestaz |
| Taflan | Bitki çayı | Sassafras albidum | Safrol | HCC (hayvanlarda) |
| Sinameki | Laksatif | Cassia angustifolia | Sennosit alkaloidleri, antron | Akut hepatit |
| Kaside | Anksiyolitik | Scutellaria | Diterpenoidler | Hepatit |
| Kediotu | Sedatif | Valeriana officinalis | Belirsiz | Karaciğer enzimlerinde yükselme |
FKY, fulminan karaciğer yetmezliği; HCC, Hepatoselüler Karsinom. Kaynak: Lewis JH: Liver disease caused by anesthetics, chemicals, toxins, and herbal preparations. In Feldman M, Friedman LS, Brandt LJ, editors: Sleisenger and Fordtran’s gastrointestinal and liver disease, ed 10, Philadelphia, 2016, Elsevier (Table 89.6).
⚠️ Pirolizidin alkaloidleri → sinüzoidal tıkanma sendromu“Çalı çayı” (Senecio, Heliotropium, Krotalarya) ve karakafes otu (Symphytum) — her ikisi de pirolizidin alkaloidi içerir ve sinüzoidal tıkanma sendromuna (venooklüzif hastalık) yol açar. → Venooklüzif Hastalık
💡 Kilo verme ürünleri = fulminan karaciğer yetmezliği kümesiChaparral, Chaso/onshido, Ma huang (efedrin), Herbalife, Hidroksikat, Lipokinetiks (usnik asit) — hepsi FKY ile anılıyor. Usnik asit iki üründe birden (Komboçya ve Lipokinetiks).
⚠️ Ayurveda ilaçlarında ağır metal“Belirsiz (ağır metal bileşenleri içerebilir).” → Kurşun Zehirlenmesi“Bazı bitkisel, kilo verme ve vücut geliştirme takviyeleri, kendi toksisiteleri veya mantar toksinleri, böcek ilaçları veya ağır metallerle kontaminasyon nedeniyle karaciğer zedelenmesine veya hatta karaciğer yetmezliği ile ilişkilendirilmiştir.”
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.