| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | bulgu |
| baslik | Tıbbi olarak açıklanamayan bedensel yakınmalar — ters indeks ve pozitif tanı ölçütleri |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-27 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar |
“Dünya çapında çocukların %10 ila %30’u fiziksel bir hastalık tarafından açıklanamayan bedensel belirtiler yaşamaktadır.” (Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Bölüm 35)
⚠️ “Dışlama tanısı” yanlış bir çerçevedir“Pediatristler ayrıca somatizasyonun olmadığını belirtmek yerine pozitif bulgu ve belirtilere (sıkıntı verici bedensel belirtiler ve bu belirtilere yanıt olarak oluşan anormal düşünceler, duygular veya davranışlar) dayanarak tanılarını koymaları önemlidir.”“Fiziksel bir hastalığın varlığı, somatizasyonun çocuğun kliniğinde önemli bir rol olduğu olasılığını ortadan kaldırmaz.” — İkisi birlikte bulunabilir.
| Yakınma | Ayrıntı | Düşünülecek |
|---|---|---|
| Tekrarlayan karın ağrısı | “Tekrarlayan karın ağrısı şikayeti olan birçok çocuk, DSM-5’teki ağrının baskın olması ile giden bedensel belirti bozukluğu kriterlerini karşılamaktadır.” | Bedensel Belirti Bozuklukları |
| Baş ağrısı, sırt, ekstremite, ‣ | “Baş ağrısı ve sırt, ekstremite ve göğüs ağrısı da ergenlerde sıklıkla görülen ağrı belirtileridir.” | Aynı |
| Epileptik olmayan nöbetler | “Epileptik olmayan nöbetler, bilinç kaybı ve motor belirtiler kültürler arası yaygın olarak görülen konversiyon belirtileridir.” | Bedensel Belirti Bozuklukları → ‣ ile ayrım |
| Güçsüzlük veya felç, anormal hareketler | Tablo 35.2 belirti tipleri | Bedensel Belirti Bozuklukları → ‣ |
| Yutma ve konuşma belirtileri | Aynı tablo | Aynı |
| Hissizlik/duyu kaybı, görme-koklama-işitme belirtileri | Aynı tablo | Aynı |
| Viseral hiperaljezi, ‣ sendromu | “BBİB’li hastaların çoğu, birinci basamaktaki hekimler veya viseral hiperaljezi, kronik yorgunluk sendromu, psikojenik ‣ veya kardiyak olmayan (kardiyak dışı) göğüs ağrısı gibi yakınmalarla … pediatrik yandal uzmanları tarafından görülür.” | Aynı |
| Psikojenik senkop | Aynı | Aynı |
| Kardiyak olmayan göğüs ağrısı | Aynı | Aynı |
| Sağlıkla ilgili aşırı kaygı, bedensel belirti yok/hafif | Tablo 35.4 | Bedensel Belirti Bozuklukları |
| Gebelik belirtileri, gebe olunduğuna yanlış inanç | Tablo 35.5 | Psödosiyezis |
| Durum | Neden karışır? |
|---|---|
| Anoreksiya Nervoza | Kilo kaybı, karın rahatsızlığı, yorgunluk; ESR normaldir |
| MNGIE | “gastrointestinal dismotilite, kaşeksi, ‣, periferik nöropati, oftalmopleji ve lökoensefalopati”; yirmili yaşlarda ortaya çıkar, sıklıkla önce anoreksiya nervoza tanısı alır |
| ‣ ve küçük lif otonom nöropati | “‣ sendromları fibromiyalji ve küçük lif otonom nöropatisinden kaynaklanabilir” |
| Akut Ensefalopati Nedenleri | Davranışsal sorunlar baskın olabilir → ‣ |
| Epilepsi Sendromları Karşılaştırması | EEG ile ayrılır; konversiyonda EEG normal |
| ‣ | “Bilinmeyen sebepli abdominal kriz” — Tablo 47.6’nın uyarı işaretlerinden |
| ‣ | Yorgunluk, karın ağrısı, kilo kaybı; ‣ |
| ‣ | Karın ağrısı ve malabsorpsiyon |
💡 TUS ipucu — hangi çocukta somatizasyon daha sık?Mizaç:“Bedensel belirtiler dürüst, hassas, güvensiz, içselleştiren ve kaygılı olan çocuklarda ve yüksek akademik başarı için mücadele eden çocuklarda daha sık görülür.”Duygu ifadesi:“Duygusal sıkıntılarını sözel olarak ifade edemeyen çocuklarda da somatizasyon meydana gelebilir.”Belirti modeli:“BBİB’li hastaların önemli bir kısmının aynı zamanda yerel çevrelerinde benzer belirtilerle karşılaştığına veya benzer fiziksel belirtilerden şikayet eden aile üyeleriyle yaşadığına dair kanıtlar” vardır — örn. epileptik olmayan nöbetleri olan çocuğun nöbet bozukluğu olan anne-babası. Somatosensoriyel amplifikasyon:“Somatize etmeye eğimli çocuklar, normal bedensel duyuları ‘yoğun, ağrılı ve rahatsız edici’ olarak deneyimleme eğiliminde olabilirler.”Zamansal ipucu: önceki bir hastalıktan (kaza, viral hastalık) sonra “belirtilerin uzun sürede iyileşmesine veya tekrarlamasına neden olabilir.”
| Kavram | Tanım |
|---|---|
| Birincil kazanç | “Bedensel belirtiler sıklıkla ruhsal iç sıkıntılara karşı verilen psikolojik bir savunma biçimi olarak görülür ve çocuğun anksiyete veya çatışmalarla yüzleşmekten kaçınmasını sağlayan bu süreç ‘birincil kazanç’ olarak adlandırılır.” |
| İkincil kazanç | “Belirtiler çocuğun istenmeyen sorumluluklardan veya sonuçlardan kaçmasına olanak sağlıyorsa, ‘ikincil kazanç’ olarak da sonuçlanabilir.” |
| Öğrenilmiş davranış | “Bedensel yakınmalar, çocuğun sorumluluklarının azalmasına veya başkasının kendisinden beklentilerinin azalmasına ve çevresindekilerin ilgi ve sempatisini çekmeye neden olabilir ve bütün bunlar bedensel belirtileri pekiştirebilir.” |
Okul kaynaklı:“zorbalık, yeni öğretim yılına başlamak, akademik başarısızlık korkusu ya da müfredat dışı okul faaliyetlerine katılma gerekliliği”Aile kaynaklı:“Bir aile üyesinin ölümü, bir kardeşin doğumu, anne-babaların boşanması, ebeveynler tarafından fiziksel cezalandırma ve ebeveynler arasındaki tartışmaların artması”Travma:“BBİB hastalarında çocukluk travması oranlarında artış (örn. cinsel, fiziksel ve duygusal istismar) bulunmaktadır.”
⚠️ Stres etkeni bulunamayabilir“Bu hastalarda kaydedilen stresli olaylar mevcut değildir, ancak bunun sebebi belirsizdir. Bu durumun, hastaların ilgili stres etkenlerini bildirmek istemedikleri ya da bunlardan haberdar olmadıkları ya da bu stres etkeni bulunmadığından kaynaklanıyor olabilir.” Stres etkeni bulunamaması somatizasyonu dışlamaz.