| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma, enfeksiyon, deri |
| ad-tr | Viral Ekzantemler |
| ad-en | Viral exanthems |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | — |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-15 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Nelson - Bölüm 30 Deri |
Çocukluk çağının döküntülü viral hastalıklarının yan yana karşılaştırması. Her satırın kaynağı, bağlantı verilen kendi sayfasındadır.
💡 Ayrımın üç ekseni1. DÖKÜNTÜ NE ZAMAN ÇIKAR? — ateşle birlikte mi, ateş düştükten sonra mı? 2. NEREDEN BAŞLAR, NEREYE YAYILIR? — yüzden aşağı mı, gövdeden dışarı mı? 3. MUKOZADA NE VAR? — Koplik, Forchheimer, Nagayama, çilek dili.
| # | Hastalık | Etken |
|---|---|---|
| 1 | Kızamık | Kızamık virusu |
| 2 | Kızıl | A grubu streptokok (viral değil — listede tarihsel olarak yer alır) |
| 3 | Kızamıkçık | Rubella virusu |
| 5 | Eritema Enfeksiyozum | Parvovirus B19 Enfeksiyonu |
| 6 | Roseola Infantum | HHV-6 / HHV-7 |
(Dördüncü hastalık — “Dukes hastalığı” — bugün ayrı bir antite olarak kabul edilmez.)
| Hastalık | Döküntünün zamanı ve yayılımı | Mukoza / patognomonik | Diğer |
|---|---|---|---|
| Kızamık | Prodromdan sonra; YÜZDEN BAŞLAR, AŞAĞI YAYILIR. Enfeksiyon dört evrede: KULUÇKA · PRODROM · EKZANTEMATÖZ FAZ · İYİLEŞME | KOPLİK LEKELERİ · patolojide WARTHIN-FINKELDEY DEV HÜCRELERİ | ÜÇ “C”: ÖKSÜRÜK, KORİZA, KONJUNKTİVİT. Bulaştırıcılık: döküntüden 3 gün önce – 4-6 gün sonra |
| Kızamıkçık | Hafif prodromdan sonra; yüzden başlar | FORCHHEIMER LEKELERİ — yumuşak damakta küçük, gül renkli lezyonlar veya peteşiyal kanamalar | Prodrom: hafif ateş, boğaz ağrısı, LENFADENOPATİ (suboksipital/retroaurikuler). Nazofarengeal yayılım enfeksiyondan ~10 gün sonra başlar, döküntüden sonra 2 haftaya kadar sürer |
| Roseola Infantum | ATEŞ DÜŞTÜKTEN SONRA çıkar ve GÖVDEDEN başlar | NAGAYAMA LEKELERİ — uvulopalatoglossal bileşkede ülserler (Asya’da yaygın bildirim) | YÜKSEK ATEŞ + İYİ GÖRÜNÜMLÜ BEBEK; febril nöbet sık |
| Eritema Enfeksiyozum | Kuluçka 4-28 gün (ort. 16-17); prodrom HAFİF, vakaların yalnız %15-30’unda | “TOKATLANMIŞ YANAK” görünümü, ardından gövde ve ekstremitelerde DANTEL/AĞSI döküntü | Vakaların %70’i 5-15 YAŞ. Döküntü çıktığında artık bulaştırıcı DEĞİLDİR |
| Suçiçeği | Yaygın kutanöz lezyonlar; FARKLI EVRELERDEKİ LEZYONLAR BİR ARADA | “Gül yaprağı üzerinde çiy damlası” veziküller | Bulaşıcı: döküntüden 24-48 saat önce – tüm veziküller kabuklanana kadar (genellikle 3-7 gün). Latans: VZV duyusal aksonlardan DORSAL KÖK GANGLİONLARINA taşınır |
| Kızıl | Döküntü belirtilerden 24-48 saat sonra; zımpara kâğıdı dokusunda | ÇİLEK DİLİ · PASTIA ÇİZGİLERİ (dirsek, koltuk altı, kasık kıvrımlarında) | Döküntü 3-4 günde solar, ardından YÜZDEN BAŞLAYIP AŞAĞI İLERLEYEN SOYULMA |
| Hastalık | Ayırt edici |
|---|---|
| ‣ | Koksaki A16/EV71; el, ayak, ağızda veziküller; yaz-sonbahar |
| Gianotti-Crosti Sendromu | Yanak, ekstremite ekstansör yüzleri ve kalçada SİMETRİK PAPÜLER döküntü; en sık EBV (eskiden hepatit B) |
| ‣ | AMPİSİLİN/AMOKSİSİLİN SONRASI MAKÜLOPAPÜLER DÖKÜNTÜ — klasik tuzak |
| ‣ | Tek evrede ilerleyen lezyonlar; belirgin LENFADENOPATİ |
| ‣ · ‣ · ‣ | Arboviral; seyahat öyküsü, artralji |
| Tanı | Ayırt edici |
|---|---|
| Kawasaki Hastalığı | 5 GÜNDEN UZUN ATEŞ + konjunktivit + çilek dili + el-ayak değişiklikleri + servikal LAP; koroner anevrizma riski |
| ‣ | MUKOZA TUTULUMU ve EPİDERMAL AYRILMA; ilaç öyküsü |
| Çocuk Hastalarda İlaç Döküntüleri | İlaç başlangıcı ile zamansal ilişki |
| ‣ | NIKOLSKY POZİTİF, periorifisyal krutlar; mukoza korunur |
| Peteşiyal Döküntü Yönetimi | BASMAKLA SOLMAYAN döküntü → meningokoksemi dışlanmalı |
💡 TUS ipucu — Viral ekzantemler
- ATEŞ DÜŞTÜKTEN SONRA DÖKÜNTÜ ÇIKIYORSA ROSEOLA. Tek başına ayırt edicidir.
- KOPLİK → KIZAMIK · FORCHHEIMER → KIZAMIKÇIK · NAGAYAMA → ROSEOLA · ÇİLEK DİLİ + PASTIA → KIZIL.
- KIZAMIKTA ÜÇ “C” (öksürük, koriza, konjunktivit) ve YÜZDEN AŞAĞI YAYILIM.
- “TOKATLANMIŞ YANAK” → ERİTEMA ENFEKSİYOZUM; DÖKÜNTÜ ÇIKTIĞINDA BULAŞICILIK BİTMİŞTİR.
- SUÇİÇEĞİNDE LEZYONLAR FARKLI EVRELERDE BİR ARADA BULUNUR — çiçek hastalığından ayıran klasik özellik.
- EBV + AMPİSİLİN → DÖKÜNTÜ. Penisilin alerjisi sanılmamalı.
- KIZIL VİRAL DEĞİLDİR — A grubu streptokok. “İkinci hastalık” olarak listede yer alır ama etken bakteriyeldir.
- BASMAKLA SOLMAYAN PETEŞİYAL DÖKÜNTÜ EKZANTEM DEĞİLDİR — MENİNGOKOKSEMİ DÜŞÜN.
- Beş günden uzun ateş + döküntü → KAWASAKI dışlanmalı.