| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Prolin metabolizması bozuklukları |
| ad-en | Disorders of proline metabolism |
| tus-onceligi | orta |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar |
Bölüm 103.9 — Prolin (Oleg A. Shchelochkov ve Charles P. Venditti) (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Prolin | GLUTAMİK ASİT, ORNİTİN veya ARJİNİNDEN ENDOJEN OLARAK SENTEZLENEN ESANSİYEL OLMAYAN BİR AMİNO ASİTTİR. PROLİN ve HİDROKSİPROLİN KOLLAJENDE YÜKSEK DÜZEYDE BULUNUR |
| İdrar | NORMALDE BU AMİNO ASİTLERİN HİÇBİRİ İDRARDA BÜYÜK MİKTARLARDA BULUNMAZ. PROLİN ve HİDROKSİPROLİNİN İMİNOPEPTİTLER (PROLİN veya HİDROKSİPROLİN İÇEREN DİPEPTİTLER veya TRİPEPTİTLER) OLARAK ATILIR; RAŞİTİZM veya ‣ GİBİ KOLLAJEN YIKIM ve YAPIMININ ARTTIĞI HASTALIKLARDA ATILIM ARTAR |
| > [!tip] Nörolojik | PROLİN AYRICA SİNAPSLARDA DA BULUNUR; GLİSİN ve GLUTAMAT RESEPTÖRLERİ İLE ETKİLEŞİR |
| > [!warning] Progeroid tablo | PROLİNİN DOKULARDA BİRİKİMİ HİPERPROLİNEMİ TİP 1 ve TİP 2 HASTALIKLARI İLE İLİŞKİLİDİR. PROLİNİN DE NOVO SENTEZİNDE AZALMA PROGEROİD ÖZELLİKLER ile SPASTİK PARAPLEJİ İLE CUTİS LAXA BULGULARI OLAN SENDROMLARA NEDEN OLUR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Enzim | PROLİN OKSİDAZ (PROLİN DEHİDROGENAZ) EKSİKLİĞİ (Şekil 103.9) |
| > [!tip] Klinik | HASTALARIN ÇOĞU ASEMPTOMATİK GÖRÜNÜR; ancak bazılarından BAZILARI ‣, NÖBETLER ve DAVRANIŞ PROBLEMLERİ İLE GELEBİLİR |
| > [!warning] Şizofreni riski — TUS | HİPERPROLİNEMİ ‣ İLE İLİŞKİLİ OLABİLİR. BU BİYOKİMYASAL DURUMUN BÖYLE GENİŞ BİR FENOTİPİK ARALIKTA OLMASI AÇIKLANAMAMIŞTIR. Tip 1 hiperprolinemili hastalar TİPİK OLARAK İYİ BİR KLİNİK GÖSTERİRLER; FAKAT ŞİZOFRENİ GELİŞİMİ AÇISINDAN ARTMIŞ RİSK VARDIR |
| Laboratuvar | PLAZMA, İDRAR ve BOS PROLİN DÜZEYLERİ YÜKSEKTİR. HİDROKSİPROLİN ve GLİSİNİN İDRAR ATILIMI ARTMIŞ; MASİF PROLİNÜRİYE BAĞLI TÜBÜLER REABSORPSİYONUN DOYGUNLUĞU İLE İLİŞKİLİ OLABİLİR |
| > [!warning] Tedavi | HENÜZ ETKİLİ BİR TEDAVİ BULUNMAMAKTADIR. DİYETTE PROLİN KISITLANMASININ KLİNİK FAYDASI KANITLANMAMIŞTIR; PLAZMA PROLİN DÜZEYİNDE ORTA DERECEDE DÜZELME SAĞLAR. Gen (PRODH) KROMOZOM 22q11.2’dedir; VELOKARDİYOFASİYAL SENDROM İÇİN KRİTİK BÖLGEDE BULUNUR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Enzim | Δ¹-PİROLİN-5-KARBOKSİLAT DEHİDROGENAZ (ALDEHİD DEHİDROGENAZ 4) EKSİKLİĞİ (Şekil 103.9) |
| > [!tip] Klinik | ZİHİNSEL YETERSİZLİK ve NÖBETLER (GENELLİKLE ARAYA GİREN ENFEKSİYONLAR İLE TETİKLENEN) BİLDİRİLMİŞTİR; ancak ASEMPTOMATİK HASTALAR DA TANIMLANMIŞTIR |
| > [!tip] Tip 1’den ayrım — TUS | LABORATUVAR BULGULARINDA, KAN ve BOS’TA ARTMIŞ PROLİN ve Δ¹-PİROLİN-5-KARBOKSİLAT (P5C) DÜZEYLERİ GÖZLENMEKTEDİR. P5C VARLIĞI BU DURUMU HİPERPROLİNEMİ TİP 1’DEN AYIRT ETTİRİR |
| > [!warning] B₆ bağımlılığı | VÜCUT SIVILARINDA, ÖZELLİKLE BOS’TA ARTAN P5C DÜZEYİ B₆ VİTAMİNİNİ İNANTAGONİZE EDER ve B₆ VİTAMİN BAĞIMLILIĞINA NEDEN OLUR. B₆ VİTAMİN BAĞIMLILIĞI BU DURUMDA NÖBETLERLE veya NÖROLOJİK BULGULARDAKİ DEĞİŞKENLİĞİ AÇIKLAR. YÜKSEK DOZ B₆ VİTAMİNİ İLE TEDAVİ ÖNERİLMEKTEDİR |
| Genetik | OTOZOMAL RESESİF; P5C DEHİDROGENAZI KODLAYAN GEN (ALDH4A1) KROMOZOM 1p36.13 bölgesindedir |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| İşlev | KOLLAJEN YIKIMI SIRASINDA İMİDODİPEPTİTLER OLUŞUR ve NORMALDE DOKU PROLİDAZI TARAFINDAN YIKILIR |
| > [!tip] Başlangıç yaşı | OTOZOMAL RESESİF GEÇİŞ GÖSTERİR; VÜCUT SIVILARINDA İMİDODİPEPTİD BİRİKİMİ İLE SONUÇLANIR. BAŞLANGIÇ YAŞI ALTI AY İLE OTUZ YAŞ ARASINDA DEĞİŞİR |
| > [!warning] Cilt bulguları — TUS | TİPİK OLARAK ELLERDE ve BACAKLARDA SIK TEKRARLAYAN, ŞİDDETLİ ve AĞRILI CİLT ÜLSERLERİNDEN OLUŞUR. DİĞER CİLT LEZYONLARI ÜLSERLERDEN BİRKAÇ YIL ÖNCE OLUŞABİLİR: PULLU, ERİTEMATOZ MAKÜLOPAPÜLER DÖKÜNTÜ, PURPURA ve TELENJİEKTAZİ GÖRÜLEBİLİR. ÜLSERLERİN ÇOĞU ENFEKTE OLABİLİR. ÜLSERLERİN İYİLEŞMESİ UZUN SÜREDİR |
| Diğer bulgular | GELİŞİM GERİLİĞİ, ZİHİNSEL YETERSİZLİK, ‣, ANEMİ, TROMBOSİTOPENİ ve ENFEKSİYONLARA (TEKRARLAYAN ‣, ‣, SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI, SPLENOMEGALİ) YATKINLIĞA SONUÇLANAN İMMÜN İŞLEV BOZUKLUĞUDUR. Bazı hastalarda PİTOZ, OKÜLER PROPTOZİS, HİPERTELORİZM, KÜÇÜK GAGA ŞEKLİNDE BURUN ve BELİRGİN KRANİYAL SÜTÜRLAR GİBİ KRANİYOFASİYAL ANORMALLİKLER OLABİLİR. ASEMPTOMATİK VAKALAR DA BİLDİRİLMİŞTİR. ÇOCUKLARDA ARTAN İNSİDANSTA ‣ BİLDİRİLMİŞTİR |
| > [!tip] Tanı | İDRARDA YÜKSEK DÜZEYLERDE İMİDODİPEPTİD ATILIMI TANISALDIR. PROLİDAZ GENİ (PEPD) KROMOZOM 19q13.11 bölgesindedir. Tanı DNA İNCELEMESİ İLE DOĞRULANABİLİR. ERİTROSİT ve CİLT FİBROBLAST KÜLTÜRLERİNDE ENZİM İNCELEMESİ YAPILABİLİR |
| > [!warning] Tedavi | PROLİDAZ EKSİKLİĞİNİN TEDAVİSİ DESTEKTİR. ENFEKSİYON KOMPLİKASYONLARI ÖLDÜRÜCÜ OLABİLİR; YAKIN İZLEM ve KORUYUCU ANTİBİYOTİK İLE YÖNETİMİ YAPILMALIDIR. AĞIZDAN PROLİN, ASKORBİK ASİT ve MANGANEZ DESTEĞİNİ ve TOPİKAL PROLİN ve GLİSİN UYGULAMASI TÜM HASTALARDA TAM OLARAK ETKİLİ BULUNMAMIŞTIR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] İki enzim | Δ¹-PİROLİN-5-KARBOKSİLAT (P5C) SENTAZ (ALDH18A1, 10q24.1) ve P5C REDÜKTAZ (PYCR1, 17q25.3) eksiklikleri |
| > [!warning] De Barsy sendromu — TUS | P5C SENTAZININ YETERSİZ AKTİVİTESİ, ‣, ‣, ZİHİNSEL YETERSİZLİK, ERKEN YAŞLANMIŞ BİR GÖRÜNÜM (PROGEROİD ÖZELLİKLER) ve CUTIS LAXA ile karakterize DE BARSY SENDROMU DAHİL ÇEŞİTLİ FENOTİPLER İLE İLİŞKİLİDİR |
| Nörolojik | BAZI HASTALARDA PİRAMİDAL BULGULAR GÖRÜLÜR. ETKİLENEN BİREYLERDE ELASTİK LİFLERİN BOYUNUNDA AZALMA ve KOLLAJEN ANORMALLİKLERİ GÖZLENİR. BEYİN GÖRÜNTÜLEME ÇALIŞMALARINDA KORTİKAL ATROFİ, VENTRİKÜLOMEGALİ ve AZALMIŞ KREATİN GÖRÜLÜR |
| > [!tip] Laboratuvar | HAFİF AÇLIK HİPERAMONEMİSİ İLE BİRLİKTE AZALMIŞ PROLİN, ORNİTİN, SİTRÜLİN ve ARJİNİN DÜZEYLERİNDEN OLUŞUR. HASTALAR BÜYÜK OLASILIKLA SON BESLENME ve KAN ALMA ZAMANI İLE İLİŞKİLİ SADECE ARALIKLI PLAZMA AMİNO ASİT ANORMALLİKLERİ GÖSTERİR |
| Kalıtım | İLGİNÇ OLARAK OTOZOMAL RESESİF ya da OTOZOMAL DOMİNANT GEÇİŞLİ ŞEKİLLERİ BİLDİRİLMİŞTİR. Tanı DNA İNCELEMESİ veya CİLT FİBROBLASTLARINDA GLUTAMİN YÜKLEME TESTİ İLE DOĞRULANABİLİR |
| > [!tip] Tedavi | DESTEK OLMASINA RAĞMEN HİPERAMONEMİ ve SEREBRAL KREATİN EKSİKLİĞİ AÇISINDAN SİTRÜLİN veya ARJİNİN DESTEĞİ ÖNERİLMEKTEDİR |
| > [!warning] PYCR1 | BU GENDEKİ ZARARLI MUTASYONLAR P5C’DEN PROLİN SENTEZİNİN SON BASAMAĞINDA KATALİZÖR OLAN MİTOKONDRİYAL Δ¹-PİROLİN-5-KARBOKSİLAT REDÜKTAZIN ANORMAL İŞLEVİNE NEDEN OLUR. PYCR1’DE PATOJENİK VARYANTLARI TAŞIYAN HASTALARDA ÜÇGEN YÜZ, CUTIS LAXA (DE BARSY SENDROMU) GİBİ HİPERMOBİLİTESİ, BURUŞUK CİLT, GERODERMA, OSTEODİSPLASTİKA ve PROGEROİD ÖZELLİKLERDİR |
| Cilt biyopsisi | CİLT BİYOPSİSİNDE ELASTİK LİFLERİN BOYUNDA AZALMA ve ENFLAMATUAR HÜCRELERLE İNFİLTRASYON GÖZLENİR. Bazı hastalarda EPİLEPSİ, GELİŞİM GERİLİĞİ, ZİHİNSEL YETERSİZLİK, KATARAKT, OSTEOPENİ ve BÜYÜME GERİLİĞİ OLABİLİR. ÇOCUK, ETKİLENEN AİLELERİN ÇOĞU AKRABADIR; BU DA FENOTİPİ KARIŞTIRIR |
| > [!tip] Tanı | DİKKAT ÇEKİCİ BİR ŞEKİLDE, PLAZMA AMİNO ASİT İNCELEMENİSİ TİPİK OLARAK ÖZGÜL BİR ANORMALLİK GÖSTERMEZ. TANI CİLT BULGULARININ FARK EDİLMESİ ve MOLEKÜLER DNA İNCELEMESİ KULLANILARAK DOĞRULANABİLİR |