| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Glisin ve glioksilik asit metabolizması bozuklukları |
| ad-en | Disorders of glycine and glyoxylate metabolism |
| tus-onceligi | orta |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar |
Bölüm 103.7 (Oleg A. Shchelochkov ve Charles P. Venditti) (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar). Nonketotik hiperglisinemi için → Nonketotik Hiperglisinemi.
💡 Enzimler(1) GLİSİN YIKICI (TEMİZLEME) SİSTEMİ · (2) ALANİN: GLİOKSİLAT AMİNOTRANSFERAZ · (3) GLİOKSİLİK REDÜKTAZ (GR/HPR) · (4) HİDROKSİOKSOGLUTARAT ALDOLAZ 1 (HOGA1) · (5) GLİSERAT KİNAZ · (6) TRİMETİLAMİN OKSİDAZ · (7) GLİKOLAT OKSİDAZ (D-AMİN ASİT OKSİDAZ) · (8) LAKTAT DEHİDROGENAZ · (9) SARKOZİN DEHİDROGENAZ · NE: enzimatik olmayan · NKH: nonketotik hiperglisinemi (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).
💡 SERİNİN BİYOSENTEZ YOLAĞINDAKİ BOZUKLUKLAR, VÜCUT SIVILARINDA ÖZELLİKLE BEYİN OMURİLİK SIVISINDA (BOS) SERİNİN YANI SIRA GLİSİN EKSİKLİĞİNE NEDEN OLUR. İZOLE PRİMER GLİSİN EKSİKLİĞİ RAPOR EDİLMEMİŞTİR (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Tanım | KAN ve İDRAR HER İKİSİNDE DE ARTMIŞ SARKOZİN (N-METİLGLİSİN) DÜZEYLERİ GÖZLENİR; ANCAK SARKOZİNEMİ İLE TUTARLI BİR KLİNİK TABLO TANIMLANAMAMIŞTIR |
| Genetik | OTOZOMAL RESESİF GEÇİŞLİ. SARKOZİNİ GLİSİNE DÖNÜŞTÜREN SARKOZİN DEHİDROGENAZ KUSURUNDAN KAYNAKLANIR. BU ENZİMİN GENİ (SARDH) KROMOZOM 9q34.2 BÖLGESİNDEDİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Normal yolak | TRİMETİLAMİN NORMALDE BAĞIRSAKTA KOLİN ve TRİMETİLAMİN OKSİDİN BAKTERİLER TARAFINDAN PARÇALANMASI İLE ÜRETİLİR. YUMURTA SARISI ve KARACİĞER KOLİNİN; BALIK TRİMETİLAMİN OKSİDİN ANA KAYNAĞIDIR |
| Karaciğerde | TRİMETİLAMİN KARACİĞERDE TRİMETİLAMİN OKSİDAZ ile KOKUSUZ OLUP İDRARLA ATILAN TRİMETİLAMİN OKSİDE EDİLİR** (Şekil 103.8)** |
| > [!warning] Eksiklikte — TUS | ENZİM EKSİKLİĞİNDE İDRARLA AŞIRI MİKTARDA TRİMETİLAMİN ATILIR. ÖNEMLİ OLAN, BALIĞA BENZER, KÖTÜ BİR KOKU OLUR |
| Psikososyal etki | BAHSEDİLEN YİYECEKLERİN AŞIRI MİKTARDA TÜKETİLMESİ SONRA NORMAL KİŞİLERDE DE GEÇİCİ SEMPTOMATİK TRİMETİLAMİNÜRİ OLABİLİR. ÖNEMLİ SOSYAL ve PSİKOSOSYAL DURUMLARA YOL AÇACAK BİR DURUMDUR |
| > [!tip] Tedavi | ORAL AKTİF KÖMÜR ile TEDAVİ, ORAL METRONİDAZOL, NEOMİSİN veya LAKTULOZON KISA SÜRELİ KULLANIMI VÜCUT KOKUSUNDA GEÇİCİ AZALMA YAPAR. DİYETTE BALIK, YUMURTA, KARACİĞER ve DİĞER KOLİN KAYNAKLARININ KISITLANMASI KOKUYU ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AZALTIR. ASİDİK SABUNLARIN (pH 5,5) TOPİKAL KULLANIMI DA KOKU KONTROLÜNE YARDIMCI OLABİLİR |
| Genetik | TRİMETİLAMİN OKSİDAZ İÇİN GEN (FMO3) KROMOZOM 1q24.3’DEDİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Normal metabolizma | NORMALDE, OKSALİK ASİT ÇOĞUNLUKLA GLİOKSİLİK ASİDİN OKSİDASYONUNDAN ve DAHA DÜŞÜK ORANDA ASKORBİK ASİDİN OKSİDASYONUNDAN OLUŞUR. GLİOKSİLİK ASİT PEROKSİZOMLARDA GLİKOLİK ASİT ve GLİSİN OKSİDASYONUNDAN, MİTOKONDRİDE HİDROKSİPROLİNİN KATABOLİZMASINDAN OLUŞUR (Şekil 103.9) |
| Diyet kaynağı | İSPANAK, RAVENT ve BADEM SÜTÜ GİBİ OKSALİK ASİT İÇEREN GIDA ve SEBZELER GLİKOLİK ve OKSALİK ASİTLERİN ANA EKZOJEN KAYNAKLARIDIR; GLİOKSİLİK ve OKSALİK ASİTLERİN ÇOĞU ENDOJEN OLARAK ÜRETİLİR |
| > [!tip] İki enzim, iki tip | NORMALDE VÜCUTTA ÜRETİLEN GLİOKSİLATIN BÜYÜK BİR KISMI PEROKSİZOMLARA AKTARILIR; BURADA ALANİN:GLİOKSİLAT TRANSAMİNAZ ENZİMİNİN ETKİSİ İLE GLİSİNE DÖNÜŞTÜRÜLÜR. BU ENZİM EKSİKLİĞİ HİPEROKSALÜRİ TİP 1’E NEDEN OLUR. GERİ KALAN GLİOKSİLATIN ÇOĞU SİTOZOLDE GLİOKSİLAT REDÜKTAZ-HİDROKSİPİRÜVAT REDÜKTAZ ENZİMİNİN ETKİSİYLE GLİKOLATA İNDİRGENİR. BU ENZİM EKSİKLİĞİ HİPEROKSALÜRİ TİP 2’YE NEDEN OLUR |
| > [!warning] Toksisite | OKSALİK ASİT İNSANDA DAHA İLERİYE METABOLİZE EDİLEMEZ, İDRARLA OKSALAT OLARAK ATILIR. KALSİYUM OKSALAT SUDA NİSPETEN ÇÖZÜNMEZ ve DÜZEYİ VÜCUTTA ARTARSA DOKULARDA (BÖBREKLER ve EKLEMLERDE) ÇÖKER |
| Sekonder hiperoksalüri | PİRİDOKSİN EKSİKLİĞİNDE (ALANİN: GLİOKSİLAT TRANSAMİNAZ İÇİN KOFAKTÖR), ENFLAMATUAR BAĞIRSAK HASTALARINDA, KISA BAĞIRSAK veya JEJUNOİLEAL BYPASSTAN (ENTERİK HİPEROKSALÜRİ), ‣ veya YÜKSEK DOZ C VİTAMİNİ ALIMINDAN, ANESTEZİK AJAN OLARAK METOKSİFLURAN KULLANIMINDAN SONRA GÖZLENİR |
| > [!warning] Ölümcül akut form | AKUT, ÖLÜMCÜL HİPEROKSALÜRİ YÜKSEK OKSALİK ASİT BİTKİLERİ (örn. KUZUKULAĞI) veya KASITLI OLARAK OKSALİK ASİT ALIMINDAN SONRA GELİŞEBİLİR. KALSİYUM OKSALATIN DOKULARDA ÇÖKMESİ ‣, RENAL YETMEZLİK, KARDİYAK ARİTMİ ve ÖLÜME NEDEN OLABİLİR. OKSALİK ASİDİN ÖLDÜRÜCÜ DOZUNUN 5-30 GRAM OLDUĞU TAHMİN EDİLMİŞTİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] En yaygın tip | BU SEYREK DURUM PRİMER HİPEROKSALÜRİNİN (AVRUPA PREVALANSI 1:120.000 CANLI DOĞUM) EN YAYGIN ŞEKLİDİR. SADECE KARACİĞER PEROKSİZOMLARINDA ÜRETİLEN, PİRİDOKSİNE (VİTAMİN B₆) KOFAKTÖR OLARAK İHTİYAÇ DUYAN PEROKSİZOMAL ENZİM ALANİN:GLİOKSİLAT TRANSAMİNAZ EKSİKLİĞİNDEN KAYNAKLANIR |
| > [!warning] Mislokalizasyon | BU ENZİM EKSİKLİĞİNDE GLİOKSİLİK ASİT GLİSİNE DÖNÜŞMEZ, SİTOZOLE AKTARILIR, OKSALİK ASİDE OKSİDE EDİLİR. YÜKSEK REZİDÜEL ENZİM AKTİVİTELİ EN YAYGIN PATOJENİK VARYANT (c.508G>A, p.Gly170Arg) HASTALARDA ENZİMİN YANLIŞLIKLA PEROKSİZOMLAR YERİNE MİTOKONDRİYE HEDEFLENMESİNE ve HÜCRE İÇİ İŞLEV KAYBINA NEDEN OLUR |
| > [!tip] Klinik | BAŞVURU YAŞI YENİDOĞAN DÖNEMİNDEN GEÇ YETİŞKİNLİĞE KADAR DEĞİŞMEKTEDİR. HASTALARIN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞU GEÇ ÇOCUKLUK veya ERKEN ERİŞKİNLİK DÖNEMİNDE SEMPTOMATİK OLUR. VAKALARIN YAKLAŞIK %20’SİNDE SEMPTOMLAR BİR YAŞINDAN ÖNCE GELİŞİR |
| > [!warning] İlk bulgu — TUS | İLK KLİNİK BULGULAR BÖBREK TAŞLARI ve NEFROKALSİNOZ ile İLİŞKİLİDİR. RENAL KOLİK ve ASEMPTOMATİK HEMATÜRİ GÖRÜLÜR. BÖBREKLERİN KADEMELİ OLARAK BOZULMASINA NEDEN OLUR, ‣ ve ÜREMİ İLE KENDİNİ GÖSTERİR. HASTALIK TEDAVİ EDİLMEZSE, ÇOĞU HASTA 20 YAŞINDAN ÖNCE BÖBREK YETMEZLİĞİNDEN ÖLÜR |
| Sistemik oksalozis | DİĞER BELİRTİLER ARASINDA BÜYÜME GERİLİĞİ, KISA BOY, ARTERİYEL KALSİFİKASYONLAR, ARİTMİ, ‣, HİPOTİROİDİZM ve CİLT NODÜLLERİ VARDIR. AKUT ARTRİT SEYREK BİR BULGUDUR ve PRİMER HİPEROKSALÜRİ HASTALARINDA ÜRİK ASİT GENELLİKLE YÜKSEK OLDUĞUNDAN GUT İLE KARIŞTIRILABİLİR. KRİSTALİN RETİNOPATİ ve OPTİK SİNİR ATROFİSİ BAZI HASTALARDA GÖRME KAYBINA NEDEN OLABİLİR |
| > [!tip] Laboratuvar | OKSALATIN ÜRİNER ATILIMINDA BELİRGİN ARTIŞ (NORMAL ATILIM 10-50 mg/24 SAAT) EN ÖNEMLİ LABORATUVAR BULGUSUDUR. İDRAR SEDİMENTİNDE OKSALAT KRİSTALLERİNİN VARLIĞI NADİREN TANI İÇİN YARARLIDIR; ÇÜNKÜ BU TÜR KRİSTALLER NORMAL BİREYLERDE DE GÖRÜLEBİLİR. GLİKOLİK ASİT ve GLİOKSİLİK ASİT ATILIMI TÜM HASTALARDA OLMASA DA ÇOĞUNDA ARTMIŞTIR |
| Tanı | AGXT GENİNDEKİ PATOJENİK VARYANTLARIN GÖSTERİLMESİ veya KARACİĞER ÖRNEKLERİNDE ENZİMATİK BİR İNCELEME YAPILMASI İLE DOĞRULANABİLİR. OTOZOMAL RESESİF; GEN (AGTX) KROMOZOM 2q37.3’DEDİR |
| > [!tip] Tedavi | OKSALİK ASİT ÜRETİMİNİN AZALTILMASINA ve KALSİYUM OKSALAT KULLANIMININ ARTIRILMASINA ODAKLANMAKTADIR. PRİMER HİPEROKSALÜRİ TİP 1 OLAN HASTALARA PİRİDOKSİN YANITLILIĞI İÇİN ÜÇ AYLIK PİRİDOKSİN TEDAVİSİ DENENMESİ GEREKMEKTEDİR (YÜKSEK DOZLARDA PİRİDOKSİN UYGULANMASI SADECE PLAZMA OKSALAT DÜZEYİNİ ve İDRAR ATILIMINI AZALTIR) |
| Destekleyici | KALSİYUM OKSALATIN ARTIRILMASI ve NEFROLİTİAZİS ÖNLENMESİ İÇİN YÜKSEK ORAL SIVI ALIMI (2-3 L/m²/24 SAAT), İDRAR ALKALİNİZASYONU, FOSFAT DESTEĞİ, C VİTAMİNİ ve D VİTAMİNİ ALIMININ İZLENMESİ ve İDRAR KALSİYUM ATILIMINI ARTIRAN İLAÇLARDAN (örn. LUP DİÜRETİKLERİ) KAÇINILMASI ÖNERİLMEKTEDİR |
| > [!warning] Organ nakli kesin tedavi | BÖBREK, KARACİĞER veya KARACİĞER-‣ KARARI KARMAŞIKTIR ve MERKEZLER ARASINDA DEĞİŞİKLİK GÖSTERİR. PİRİDOKSİNE DUYARLI YAŞLI HASTALAR HARİÇ BÖBREK HASTALARI İÇİN BÖBREK NAKLİ İYİLEŞME SAĞLAMAYABİLİR; ÇÜNKÜ OKSALOZİS NAKİL EDİLEN BÖBREKTE TEKRARLAYABİLİR. KOMBİNE KARACİĞER-BÖBREK NAKLİ PLAZMA ve İDRAR OKSALATINDA ÖNEMLİ BİR AZALMA SAĞLAR; BU NEDENLE BU BOZUKLUKTA ÖZELLİKLE ÇOCUKLARDA EN ETKİLİ TEDAVİ STRATEJİSİDİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Enzim | BU SEYREK DURUM, GLİOKSİLAT REDÜKTAZ-HİDROKSİPİRÜVAT REDÜKTAZ ENZİM KOMPLEKS EKSİKLİĞİNDEN KAYNAKLANIR. BU ENZİMİN AKTİVİTESİNİN EKSİKLİĞİ HİDROKSİPİRÜVAT (SERİN KETOASİT TÜREVİ) ve GLİOKSİLİK ASİT OLMAK ÜZERE İKİ ARA METABOLİT BİRİKİMİ İLE SONUÇLANIR. BU BİLEŞİKLERİN HER İKİSİ DE LDH İLE SIRASIYLA L-GLİSERİK ASİT ve OKSALİK ASİDE METABOLİZE EDİLİR |
| > [!tip] Epidemiyoloji | BU HASTALIĞIN MANITOBA’NIN SAULTEAUX-OJIBWAY KIZILDERİLİLERİNDE YÜKSEK PREVALANSTA OLDUĞU RAPOR EDİLMİŞTİR |
| Klinik | PARANKİM ve İDRAR YOLUNDA BİRİKİMİ İLE SONUÇLANIR. RENAL KOLİK ile TANINAN BÖBREK TAŞLARI ve HEMATÜRİ BİR YAŞINDAN ÖNCE GELİŞEBİLİR. BU HASTALIKTA RENAL YETMEZLİK TİP 1 PRİMER HİPEROKSALÜRİDEKİNDEN DAHA AZ YAYGINDIR |
| > [!tip] Patognomonik — TUS | İDRARDA YÜKSEK MİKTARDA L-GLİSERİK ASİT ve EŞ OLARAK YÜKSEK DÜZEYDE OKSALAT ASİT ATILIMI GÖRÜLÜR. PRİMER HİPEROKSALÜRİ TİP 2’DE ÜRİNER L-GLİSERİK ASİT PATOGNOMONİK BİR BULGU OLARAK KABUL EDİLİR. İDRARLA GLİKOLİK ASİT ve GLİOKSİLİK ASİT ATILIMI ARTMAMIŞTIR. GLİKOLİK ve GLİOKSİLİK ASİT ATILIMI OLMADAN L-GLİSERİK ASİT ATILIMI OLMASI TİP 1 HİPEROKSALÜRİDEN AYIRT ETTİRİR |
| Tanı ve tedavi | GRHPR MOLEKÜLER İNCELEMESİ ve KARACİĞER BİYOPSİSİNDE ENZİM İNCELEMESİ İLE DOĞRULANIR. GEN (GRHPR) 9p13.2’DEDİR. TEDAVİ PRENSİBİ TİP 1’E BENZERDİR. BÖBREK NAKLİ BAZI HASTALARDA KULLANILMAKTADIR; FAKAT ŞU ANA KADAR BÖBREK-‣ İLE İLGİLİ BİLGİ YOKTUR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Enzim | PRİMER HİPEROKSALÜRİ OLAN HASTALARIN YAKLAŞIK %10’UNDA 4-HİDROKSİ-2-OKSOGLUTARAT ALDOLAZ 1 (HOGA1) EKSİKLİĞİ NEDEN OLUR. BU MİTOKONDRİYAL ENZİM HİDROKSİPROLİN METABOLİK YOLAĞINDA SON BASAMAKTA GÖREV ALIR; 4-HİDROKSİ-2-OKSOGLUTARATTAN PİRÜVAT ve GLİOKSİLAT OLUŞTURUR (HOG) |
| > [!tip] Mekanizma | İN VİTRO ÇALIŞMALAR HİPEROKSALÜRİ TİP 3 HASTALARINDA BİRİKEN YÜKSEK HOG DÜZEYLERİNİN BOZUKLUĞUNUN AYIRT EDİCİ ÖZELLİĞİDİR |
| Klinik | PRİMER HİPEROKSALÜRİ TİP 3 OLAN HASTALAR ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE GENELLİKLE KALSİYUM OKSALAT BÖBREK TAŞLARI İLE BAŞVURURLAR; FAKAT ASEMPTOMATİK BÜYÜK KARDEŞLERİ DE TANI ALABİLİR. YAVAŞ YAVAŞ BÖBREK İŞLEVLERİ AZALABİLİR, NADİREN SON DÖNEM BÖBREK YETMEZLİĞİ İLE SONUÇLANIR |
| Tedavi | AĞIZDAN YÜKSEK MİKTARDA SIVI ALIMI, KALSİYUM OKSALAT BÖBREK TAŞI OLUŞUMUNU ÖNLEMEK İÇİN AĞIZDAN SİTRAT veya FOSFAT ALIMI ve AKUT BÖBREK ZEDELENMESİNİ ÖNLEMEK İÇİN ‣ KAÇINMADAN OLUŞUR. BU HASTALIĞIN CİDDİ ŞEKİLLERİNDE, SON DÖNEM BÖBREK YETMEZLİĞİNDE ‣ ve NAKİL GEREKEBİLİR |