Splenomegali

Normal dalak — ne zaman palpe edilir?

💡 TUS ipucu — palpe edilen dalak her zaman patolojik değil“Yumuşak, ince bir dalak yenidoğanların %15’inde, normal çocukların %10’unda ve ergenlerin %5’inde palpe edilebilir.” (Nelson - Bölüm 20 Kan, Bölüm 513) “Çoğu bireyde dalak palpe edilmeden önce normal büyüklüğünün 2-3 katı olmalıdır.”

• Muayene tekniği:“Hastanın hastanın sağ tarafında durarak hasta derin inspiryum yaparken ya da hasta sağ lateral dekübit pozisyonundayken en iyi muayene edilir.”
• Ölçüt:“Sol kosta kenarının 2 cm’den daha fazla altında hissedilen splenik kenar anormaldir.”
• Tuzak:“Genişlemiş bir dalak pelvise inebilir; splenomegalinin şüphe edildiğinde abdominal muayeneye daha düşük bir başlama noktasından başlanmalıdır.”
• Nedeni:“Splenomegali Portal Hipertansiyon sonucu olduğunda yüzeyel abdominal venöz distansiyon olabilir.”
• Görüntüleme:“Hastalar ayrıca dalak genişlediğinde sol üst kadranda ağrıdan yakınabilir. Dalak büyümesinin radyolojik tespiti ya da doğrulaması ultrasonografi, BT ya da teknesyum-99 sülfür kolloid tarama ile yapılabilir. Son olarak dalak işlevi de değerlendirilir.”

Anatomi ve fizyoloji (Bölüm 512)

“Dalak gebeliğin beşinci haftasında fark edilebilir. Doğumda dalak yaklaşık 11 gr gelir. Daha sonra puberteye kadar büyür ve ortalama 135 gr ağırlığa ulaşır ve daha sonra erişkinlikte boyutu küçülür. Hastaların yaklaşık %15’inde aksesuar bir dalak daha vardır.”

• İki kompartman:“Dalağın major bileşenleri lenfoid kompartman (beyaz pulpa) ve bir filtreleme sistemidir (kırmızı pulpa).”
• “Beyaz pulpa T lenfositlerin periarteriyel lenfatik kılıflarından oluşur. Bunun içine gömülmüş B lenfosit içeren germinal merkezler de vardır.”
• “Kırmızı pulpada sabit retiküler hücreler, mobil makrofajlar, kısmen gömülmüş endotelyal geçişler (Billroth kordu) ve splenik sinüslerden oluşan bir iskelet vardır.”
• Kan akımı:“Dalağa ulaşan kanın yaklaşık %10’u kapalı bir sistem yoluyla hızla akar. Diğer %90 açık bir sistem yoluyla (splenik kordlar) daha yavaş akar ve burada splenik sinüslere girmeden önce 1-5 mikrometre yarıklardan filtrelenir.”
• İşlevler:“Dalağın essiz anatomisi ve kan akımı depolama, filtreleme ve immünolojik işlevleri sergilemek için olanak verir. Dalak kardiyak debinin %5-6’sını alır, ancak normalde sadece 25 ml kan içerir.”
• Sitopeni mekanizması:“Dalak genişlediğinde daha fazla kan tutarak sitopenilere yol açar.”
• Ekstramedüller Hematopoezin Gelişimi:“Hematopoezis fetal hayatın 3-6 ayında dalak içinde olur, ancak sonradan kaybolur. Dalak hematopoezi miyelofibrozis ve ağır hemolitik anemisi olan hastalarda yeniden başlayabilir.”
• “Faktör VIII ve üç dolaşan trombositin yığınından biri dalakta sekestre edilir ve stres ya da epinefrin enjeksiyonu ile salıverilir.”

⚠️ Splenektomi sonrası trombositoz“Trombositoz ve lökositoz dalağın depo işlevi kaybıyla oluşur. Dalak işlev kaybı ya da splenektomiden sonra yüksek trombosit sayısı çocuklardaki trombozisin artmış riski ile ilişkili değildir.”