Akut Hasta Çocuğun Triyajı

“Akut hasta çocuğu ayaktan değerlendirmek tanımak zorlayıcıdır. Çocuk hekimlerinin muayenehanelerine, acil bakım kliniklerine ve acil servislere başvuran çocuklar, basit viral enfeksiyonlardan hayatı tehdit edici acillere kadar geniş bir yelpazedeki hastalıklara sahip olabilirler.” (Nelson - Bölüm 8 Acil Tıp ve Kritik Bakım, Bölüm 80)

⚠️ Temel uyarı“Bu durumdaki pek çok çocukta iyi seyirli hastalıklar olsa da, potansiyel ciddi ya da hayatı tehdit edici hastalıktan dolayı genel durumu bozulabilecek çocuğu ayırt etmek çocuklarla çalışan hekimin görevidir.”“Akut hasta çocuğu değerlendirirken, pratisyenler ciddi hastalıkların erken bulgularının silik olabileceğini mutlaka hatırlamalıdırlar.”

Yaşamsal bulguların değerlendirilmesi

• “Vücut sıcaklığı, kalp hızı, solunum sayısı ve kan basıncını içeren yaşamsal bulguların değerlendirilmesi akut hastalık için yapılan her çocuk hekimi başvurusunda kritiktir.” → yaş aralıkları için Yaşa Göre Normal Yaşamsal Bulgular
• [!tip] TUS ipucu — taşikardiyi yeniden değerlendir “Taşikardi, akut hasta için başvuran çocuklarda yaygın ve benign durumlardan (ateş, ağrı, Dehidratasyon) hayatı tehdit edici (Şokun Tanınması ve Yönetimi, kanama) durumlara kadar farklı durumlardan kaynaklanabilir.”“Anormal kalp hızı, tam bir hikaye ve fizik muayeneye, daha sonra anlatılacağı gibi, ve öngörülen neden bulunana ve tedavi edilene kadar dikkatli bir yeniden değerlendirmeye (çoğunlukla birden fazla) gebeye ihtiyaç duyar.”“Çocukların büyük çoğunluğu ateş düşürücü ya da ağrı kesici gibi basit müdahaleler sonrasında iyileşme gösterir. Taşikardi ateş, ağrı ve dehidratasyon tedavi edildikten sonra hala devam ediyorsa, özellikle de çocuk hasta görünüyor, dolaşımı bozuk ya da bilinç düzeyi değişmiş ise mutlaka ileri tetkik edilmedir.”
• “Takipne ve yaygındır ve ateş, solunumsal durumlar (Akut Bronşiyolit, astım, pnömoni), kalp hastalıkları (Kalp Yetmezliği) ve Metabolik Asidoz (şok, zehirlenme, Diyabetik Ketoasidoz) gibi pek çok sebebi vardır.”
• [!warning] Bronşiolit ve astım istisnası “Taşikardiye benzer şekilde, taşipne sıklıkla ateşli çocukta ateş düşürücüler sonrası geriler ve ateş kontrol altına alınma gerilediğinden emin olmak için mutlaka yeniden değerlendirilmelidir.”“Bronşiolit ve astım alevlendiğinde, fizik muayenede fokal akciğer bulgusu olmasa bile sebat eden takipne ve ateş pnömoninin bir bulgusu olabilir.”“Belirgin pulmoner ya da kardiyak nedenler olmadan olan belirgin takipne vakalarında metabolik asidoz açısından değerlendirmek düşünülmelidir.”
• [!warning] Apne “Apne, solunum yetmezliğinin bir belirtisidir ve acil olarak Pediatrik İleri Hava Yolu Yönetimi ventilasyonu ile tedavi edilmelidir ve inzili acil servis değerlendirmesi yapılmalıdır.”

Tablo 80.1 — Derhal hızlı müdahale ve/ya acil servise nakil gerektiren anamnez ve muayene bulguları

Solunum yetmezliği için kırmızı bayraklar

Dolaşım yetmezliği için kırmızı bayraklar

Nörolojik bozukluk için kırmızı bayraklar

• BRUE (Brief resolved unexplained event): Kısa süreli düzelen açıklanamayan olaylar. (Kaynak: Tablo 80.1 — Farah MM ve ark., Fleisher and Ludwig’s textbook of pediatric emergency medicine, 2015)

Öykü

💡 TUS ipucu — açık uçlu soru + “en sık sebep ateş”“Kapsamlı bir hikaye hangi hastaların hızlı müdahale gerektirdiğini tanımlamada çok önemlidir. Henüz konuşmayan ya da rahatsızlıklarını ifade edemeyen ya da etmek istemeyen çok gergin çocuklar başta olmak üzere küçük çocuklardan kesin bir hikaye almak zorludur.”“Çocuk hekimleri hastanın ana şikayeti ile ilgili açık uçlu sorarak benign ya da hayatı tehdit edici hastalıkları ayırt etmelidir. Çocuklarda akut bakım başvurularındaki en sık şikayetler ateş, baş ağrısı ve bilinç durumunda değişiklik, travma, karın ağrısı ve kusma, solunum sıkıntısı ve Göğüs Ağrısı içerir.”