Özellik Değer
tags sendrom, solunum
ad-tr Hava Yolunda Yabancı Cisim
ad-en Foreign Bodies in the Airway
tus-onceligi çok yüksek
guncelleme 2026-10-08
kaynaklar Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi — Bölüm 414, Şekil 414.1, 414.2

⚠️ ÖnemBOĞULMA ÖZELLİKLE KÜÇÜK ÇOCUKLARDA MORTALİTE VE MORBİDİTENİN ÖNDE GELEN NEDENLERİNDENDİR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).

Epidemiyoloji

Parametre Değer
Kurbanların çoğu BÜYÜK SÜT ÇOCUĞU YA DA OYUN ÇOCUĞUDUR (Şekil 414.1 — ölüm sayıları yaşa göre; <1 yaş ve 1 yaş en yüksek)
Cinsiyet ERKEKLERİN KIZLARDAN 1,7 KAT DAHA FAZLA MAĞDUR OLDUĞU BULUNMUŞTUR
Yaş dağılımı DÖRT YAŞ ALTI ÇOCUKLARIN YABANCI CİSİM ASPİRASYONLARININ %61,7-70’İNİ OLUŞTURDUĞU GÖSTERİLMİŞTİR
Çocuklarda en sık boğulduğu nesneler YİYECEK PARÇALARIDIR (tüm boğulma olgularının %59,5-81’i)
ABD’de (2001-2009) ORTALAMA 12.435 0-14 YAŞ ÇOCUK, ÖLÜMCÜL OLMAYAN BESİN ASPİRASYONU NEDENİYLE ACİL SERVİSLERDE TEDAVİ EDİLMİŞTİR

En sık aspire edilen maddeler

Grup Örnekler
GIDALAR FINDIK, ÇEKİRDEK, SOSİSLİ SANDVİÇLER, SERT ŞEKERLEME, SAKIZ, KEMİK, ÇİĞ MEYVE VE SEBZELER
İNORGANİK NESNELER PARALAR, LATEKS BALONLAR, İĞNELER, MÜCEVHERLER, MIKNATISLAR, KALEM KAPAKLARI VE OYUNCAKLAR
EN TEHLİKELİ SOSİSLİ SANDVİÇ, ÜZÜM, FINDIK, BALON, MARSHMALLOW VE ŞEKER GİBİ KÜRESEL, SIKIŞTIRILABİLİR VEYA YUVARLAK NESNELER — HAVA YOLUNU TAMAMEN TIKAMA OLASILIKLARI NEDENİYLE

Neden küçük çocuklarda sık?

💡 Gelişimsel risk faktörleri | Faktör | Açıklama | |—|—| | Keşif davranışı | SÜT ÇOCUKLARI VE OYUN ÇOCUKLARI ÇEVRELERİNİ KEŞFETMEK İÇİN SIKLIKLA AĞIZLARINI KULLANIRLAR VE ÇOCUKLARIN GENELLİKLE YEMEK YERKEN DİKKATLERİNİ DAĞITMA, OYNAMA VEYA AYAKTA KALMA OLASILIKLARI DAHA YÜKSEKTİR | | Koruyucu refleks eksikliği | BİR SÜT ÇOCUĞU EMEBİLİR VE YUTABİLİR VE YUTMA SIRASINDA ASPİRASYONU ÖNLEMEK İÇİN İSTEMSİZ REFLEKSLERLE DONATILMIŞTIR (ÖĞÜRME, ÖKSÜRÜK VE GLOTTİSİN KAPANMASI) | | Diş gelişimi | KESİCİ DİŞLERİN ÇIKMASI İLE YAKLAŞIK ALTI AYLIKKEN BAŞLAR. AZI DİŞLERİ YAKLAŞIK 1,5 YAŞA KADAR ÇIKMAZ, ÇİĞNEMENİN OLGUNLAŞMASI UZUN SÜRER | | Öğürme refleksi | GÜÇLÜ ÖĞÜRME REFLEKSİNE RAĞMEN BİR ÇOCUĞUN HAVA YOLU TIKANIKLIK İÇİN BİR ERİŞKİNDEN DAHA HASSASTIR | | Hava yolu çapı | KÜÇÜK ÇOCUKLARIN DAHA KÜÇÜK HAVA YOLU ÇAPLARI NEDENİYLE KÜÇÜK YABANCI CİSİMLER TARAFINDAN ÖNEMLİ ÖLÇÜDE TIKANMA OLASILIKLARI DAHA YÜKSEKTİR | | Mukus etkisi | MUKUS VE SALGILAR, YABANCI CİSİM ÇEVRESİNDE BİR TIKAÇ OLUŞTURABİLİR VE BU DA HAVA GÜCÜ İLE ÇIKMAYI ZORLAŞTIRIR | | Öksürük gücü | BİR BEBEK VE KÜÇÜK ÇOCUĞUN ÖKSÜRÜĞÜ İLE OLUŞTURDUĞU HAVA KUVVETİ, HAVA YOLUNU TIKAYAN CİSMİ YERİNDEN ÇIKARMAK İÇİN DAHA AZ ETKİLİDİR |

⚠️ ÖnlemeBEŞ YAŞINDAN KÜÇÜK ÇOCUKLARDA SERT ŞEKERLER, SAKIZ ÇİĞNEME, KÜÇÜK PARÇALARA BÖLÜNEREK VERİLMESİ GEREKEN SERT MEYVE VE SEBZELERİN SUNULMAMASI ÖNERİLMEKTEDİR. GELİŞİM GERİLİĞİ VEYA NÖROLOJİK VE MÜSKÜLER SORUNLAR YABANCI CİSİM ASPİRASYONU İÇİN ÇOCUKLARI YÜKSEK RİSK GRUBUNA SOKAN DİĞER FAKTÖRLERDİR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).

Klinik bulgular — üç aşama

💡 Aspirasyonun üç evresiHAVA YOLUNA BİR NESNE ASPİRE EDİLMESİNİN SEMPTOMLARI ÜÇ AŞAMALIDIR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi):

Evre Açıklama
1. BAŞLANGIÇ EVRESİ YABANCI CİSİM ASPİRE EDİLMESİNDEN HEMEN SONRA HAVA YOLU TIKANIKLIĞI VE ÖKSÜRÜK, BOĞULMA, ÖĞÜRME KRİZİ OLABİLİR. BAZEN ÇOCUK BOYNUNDAKİ YABANCI CİSMİ DIŞARI ATABİLİR
2. ASEMPTOMATİK DÖNEM YABANCI CİSİM SIKIŞIR, REFLEKSLER YORULUR VE HEMEN GELİŞEN İRRİTANT SEMPTOMLAR AZALIR.BU ÇOCUK BİR EVREDE BAŞVURDUĞUNDA SEMPTOMLARIN OLMAMASI YANILTICI OLABİLİR; GECİKMİŞ TANI VE GÖZDEN KAÇAN YABANCI CİSİMLERİN BÜYÜK YÜZDESİNİ OLUŞTURUR
3. KOMPLİKASYONLAR YABANCI CİSİM VARLIĞINA TEKRAR ETKİLİ ÇEKEN TIKANIKLIK, EROZYON VE ENFEKSİYON GELİŞEBİLİR. BU ÜÇÜNCÜ EVREDE KOMPLİKASYONLAR ATEŞ, ÖKSÜRÜK, ‣, PNÖMONİ VE ‣ İÇERİR

⚠️ Gecikmiş tanı sıkOTUZ BİNDEN FAZLA HASTANIN GENİŞ METAANALİZİ HAVA YOLUNDA YABANCI CİSİM VAKALARININ %40’INDA TANININ 25 SAATTEN FAZLA GECİKTİĞİ GÖSTERİLMİŞTİR. Hava yolunda yabancı cisim vakalarının %15’İNDE AKUT VE KRONİK KOMPLİKASYONLAR BİLDİRİLMİŞTİR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).

Tanı

ℹ️ Öykü en önemli faktördürBRONKOSKOPİ İHTİYACINI BELİRLEMEKTE EN ÖNEMLİ FAKTÖR ÖYKÜDÜR. POZİTİF BİR ÖYKÜ ASLA İHMAL EDİLMEMELİDİR, FAKAT NEGATİF ÖYKÜ YANILTICI OLABİLİR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).

Konu Açıklama
Anne-baba sorgusu BRONŞLARDA EN SIK TESPİT EDİLEN YABANCI CİSİM FINDIK VE ÇEKİRDEK OLDUĞU İÇİN ANNE-BABALAR ÖZELLİKLE BU MADDELERLE İLGİLİ SORGULANMALI VE ACİLEN BRONKOSKOPİ UYGULANMALIDIR
Fizik muayene BURUN, AĞIZ BOŞLUĞU, FARİNKS, BOYUN VE AKCİĞERLERİ İÇEREN KAPSAMLI BİR FİZİK MUAYENE ŞARTTIR
Klasik tablo YENİ BAŞLAYAN HIRILTILI SOLUNUM VEYA ASİMETRİK SOLUNUM SESLERİNİN EŞLİK ETTİĞİ BOĞULMA VEYA ÖKSÜRÜK ATAKLARI HAVA YOLUNDA YABANCI CİSMİ KUVVETLE DÜŞÜNDÜRÜR
Radyoloji ÖYKÜ VE FİZİK MUAYENEYE EK OLARAK RADYOLOJİK ÇALIŞMALAR DA HAVA YOLUNDA YABANCI CİSİM TANISINDA ÖNEMLİ ROLE SAHİPTİR
Radyoopasite ÇOĞU YABANCI CİSİM RADYOLÜSENDİR (%80-96) ← önemli
Standart film İLK BAŞTA DÜZ GRAFİ ÇEKİLMESİ ÖNERİLİR; BU NEDENLE HEKİMLER YABANCI CİSİM ŞÜPHESİNİ BELİRLEMEK İÇİN SIKLIKLA İKİNCİL BULGULARA (HAVA HAPSİ, ASİMETRİK HAVALANMA ARTIŞI, OBSTRÜKTİF AMFİZEM, ATELEKTAZİ, MEDİASTİNAL KAYMA VE KONSOLİDASYON GİBİ) GÜVENMEK ZORUNDADIR
Ekspiratuar / lateral dekübit EKSPİRATUAR VEYA LATERAL DEKÜBİT FİLMLER BU ANLAMLI İKİNCİL BULGULARI ORTAYA ÇIKARMAYA YARDIMCI OLABİLİR
BT AKCİĞER BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİSİ ENDİKASYONU, YÜKSEK DUYARLILIĞI VE ÖZGÜLLÜĞÜ, RADYOLÜSENT NESNELERİ TESPİT ETME YETENEĞİ VE ANESTEZİ VE GİRİŞİM İHTİYACINI ORTADAN KALDIRMA POTANSİYELİ NEDENİYLE ARAŞTIRILMAKTADIR. BUNUNLA BİRLİKTE BT’NİN RADYASYON RİSKLERİ KESİNLİKLE DİKKATE ALINMALIDIR
Negatif görüntüleme NEGATİF VE SONUÇSUZ GÖRÜNTÜLEMEYE RAĞMEN YÜKSEK ŞÜPHE BELİRTİSİ VARSA BRONKOSKOPİ YAPILMALIDIR ← kritik

Tedavi

ℹ️ Rijid endoskopiHAVA YOLU YABANCI CİSİMLERİ İÇİN TERCİH EDİLEN TEDAVİ BİR UZMAN TARAFINDAN (KULAK BURUN BOĞAZ YA DA GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI) CİSMİN RİJİD ENDOSKOPİK ALETLERLE ÇIKARILMASIDIR (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).

Konu Açıklama
Ertelenebilirlik BRONKOSKOPİ SADECE HEKİM İŞLEM ÖNCESİ ÇALIŞMALARINI TAMAMLAYAN, YETERLİ HİDRASYON VE MİDE BOŞALMASI SAĞLANIP HASTA HAZIRLANANA KADAR ERTELENİR
Zamanlama HAVA YOLUNDAKİ YABANCI CİSİMLER GENELLİKLE TANININ DÜŞÜNÜLDÜĞÜ İLK GÜNDE ÇIKARILIR
Şüphede kalınırsa HERHANGİ BİR TEDAVİ YÖNTEMİNDE OLDUĞU GİBİ, TANI BELİRSİZ OLDUĞUNDA BRONKOSKOPİ İŞLEMİNİN RİSKLERİ VE YARARLARI DİKKATLE DEĞERLENDİRİLMELİDİR
Komplikasyonlar RİJİD BRONKOSKOPİNİN OLASI KOMPLİKASYONLARI ANESTEZİ NEDENİYLE ORTAYA ÇIKAN RİSKLERE EK OLARAK BRONKOSPAZM, SATÜRASYON DÜŞÜKLÜĞÜ, KANAMA VE HAVA YOLU ÖDEMİDİR

414.1 — Laringeal yabancı cisim

Özellik Değer
Sıklık TRAKEAL VE BRONŞİAL YABANCI CİSİMLERE GÖRE OLDUKÇA NADİR GÖRÜLSE DE (VAKALARIN %2-12’Sİ)
Tehlike LARİNKSTE TAM TIKANIKLIK RİSKİ OLDUĞU İÇİN ÖZELLİKLE TEHLİKELİDİR; HEIMLICH MANEVRASI İLE HEMEN RAHATLATILMADIĞI SÜRECE ÇOCUĞU BOĞABİLİR
Kısmi tıkanıklıkta LARİNKSTE KISMİ TIKANIKLIĞA SEBEP OLAN NESNELER GENELLİKLE DÜZ VE İNCE YAPILIDIR, SAGİTTAL DÜZLEMDE VOKAL KORDLARIN ARASINA SAPLANIR
Klinik BOĞUK SES, ÖKSÜRÜK, STRİDOR VE DİSPNE GİBİ KRUP SEMPTOMLARINA SEBEP OLUR → Krup