Özellik	Değer
tags	kavram
ad-tr	Pediatrik ileri hava yolu yönetimi
ad-en	Pediatric advanced airway management
konu	Bölüm 81 — balon-valv-maske, endotrakeal entübasyon, Tablo 81.4 hızlı ardışık entübasyon
tus-onceligi	çok yüksek
guncelleme	2026-09-30
kaynaklar	Nelson - Bölüm 8 Acil Tıp ve Kritik Bakım

Pediatrik İleri Hava Yolu Yönetimi

Hava yolu darlığı

“Hava yolu tıkanması, hem üst hem alt hava yollarındaki daralmadan da kaynaklanabilir.” (Nelson - Bölüm 8 Acil Tıp ve Kritik Bakım, Bölüm 81)

💡 TUS ipucu — üst ↔︎ alt hava yoluÜst hava yolu tıkanması:“hava yolunun orofarinks, larenks ve trakea dâhil olmak üzere toraks dışı kısmının daralmasını anlatır. Üst hava yolları hastalıkları en sık hava yolu ödeminden (örn. Krup ya da Anafilaksi) kaynaklanır.”Alt hava yolu tıkanması:“Alt hava yolları hastalıkları tüm toraks içi hava yollarını, bilhassa bronş ve bronşiolleri, etkiler. Alt hava yollarında, Akut Bronşiyolit ve akut astım alevlenmeleri; hava yolu ödemi, mukus üretimi ve küçük hava yollarındaki düz kas kasılması ile hava yolları daralarak çocuklarda toraks içi hava yollarının tıkanmasına büyük ölçüde katkıda bulunur.”

Üst hava yolu tıkanması — şiddete göre

Şiddet	Bulgular ve tedavi
Hafif	“çocuğun hafif artmış solunum iş gücü vardır (‣, eğer mevcutsa, sadece öksürürken ya da hareketle duyulabilir olmalıdır)” → “Bu bulgulara sahip çocuklara, ihtiyaca göre oksijen desteği verilebilir.”
Orta düzeyde	“çocuğun solunum iş yükünün daha çok arttığı veya daha belirgin stridorunun olduğu” → “nebulize rasemik adrenalin ve oral ya da damar içi (intravenöz - IV) deksametazon eklenebilir”; “Helioks (helyum-oksijen tedavisi birlikteliği) uygulaması da düşünülebilir”
Ağır	“belirgin interkostal çekilmeler, bariz stridor ve akciğer alanlarının dinlenmesiyle hava giriş çıkışının azlığı mevcuttur” · “Belirgin hava yolu tıkanması olan çocukların çoğu, hipoksiktir ve pek çoğu huzursuz ve huzursuz görünür.”

⚠️ Yaklaşan solunum yetmezliğinin tuzağı“Solunum sıkıntısındaki çocuk yaklaşan solunum yetmezliğinin bulguları başta iyileşme ile karıştırılabileceğinden yakın izlenmeli.”“Çocuk solunum çabası azaldıkça stridor gittikçe sessizleşir, interkostal çekilmeler azalır.”“Solunum yetmezliğindeki çocuğun, iyileşen çocuktan ayrımı ise, dinleme ile akciğer hava giriş çıkışının azlığı, letarji ya da hiperkarbiden dolayı bilinç düzeyinde azalma, hipoksi ya da her ikisi birden vardır.”“Üst hava yolu ödeminin nedeni olarak anafilaksiden şüphelenilirse, kurtarıcı kas içi ya da damar içi adrenalin gerektiği kadar uygulamalıdır.”“Sebebi her ne olursa olsun, solunum yetmezliğine gidebilecek her çocuğun başında endotrakeal entübasyon malzemeleri ve solunum desteği hazır olmalıdır.”

Alt hava yolu tıkanması

“Alt hava yolu tıkanması tedavileri hem tıkanmayı rahatlatmak hem de çocuğun solunum iş yükünü azaltmayı hedefler.”
“Ağızdan ya da damar içi kortikosteroidlerle desteklenmiş inhale bronkodilatörler, albuterol gibi, hafif ve orta alt hava yolu tıkanıklığına (örn. astım) bağlı akut sıkıntının tedavisinde hâlâ dayanak noktasıdır.”
“Daha belirgin tıkanması olan çocuklar, dispneik ve takipneik görünür; çekilmeleri ve rahatça duyulabilir hışıltısı mevcuttur. Bu vakalarda, antikolinerjik ajanların, nebulize ipratropium bromid gibi, ve düz kas gevşetici, magnezyum sülfat, eklenmesi iyileşmeye katkıda bulunabilir. Ancak bu konudaki kanıtlar tartışmalıdır.”
[!tip] TUS ipucu — noninvaziv destek basamakları “İşbirliği içinde olabilen erken okul çocuğunda teşhis edildiğinde, Solunum Sıkıntısı ve Yetmezliği ısıtılmış, yüksek akım Oksijen Verme Cihazları ve Entübasyon Malzemeleri tedavisi (heated, high flow nasal cannula - HFNC), devamlı pozitif havayolu basıncı (continuous positive airway pressure - CPAP), iki seviyeli pozitif havayolu basıncı (bilevel positive airway pressure - BiPAP) ya da helioks gibi invaziv olmayan solunum desteklerinin akılcı kullanımı ile önlenebilir.”“Endotrakeal entübasyon; alt hava yolu obstrüksiyonu olan hastalarda işlem sırasında dolaşımı ve solunum kötüleşme riskinin yüksek olması nedeni ile sadece eğitimli kurtarıcılar tarafından tercihen hastane şartlarında uygulanmalıdır.”

Balon-valv-maske ile pozitif basınçlı ventilasyon

💡 TUS ipucu — “C-E” tutuşu“Balon-valv-maske aleti ile kurtarıcı solunum endotrakeal entübasyon kadar etkili olabilir ve entübasyon konusunda tecrübesiz kurtarıcılar olduğunda daha güvenilirdir.”“Uygun boyutta maske, çocuğun ağzını ve burnunu kaplayan ancak çenenin altına ve gözlerin üzerine taşmayan maskedir (Şekil 81.9).”“Maskenin uygun şekilde yüze oturması, başparmak ve işaret parmağın maskenin üzerinde ”C” harfi formunu oluşturarak ve maskeyi çocuğun yüzüne bastırdığı; diğer üç parmağın ise çocuğun mandibulasının altında ”E” formunu oluşturduğu ile ”C-E” tutuşu ile başarılabilir (Şekil 81.10).”“Bu yöntem kullanılarak, kurtarıcı bir eliyle maskeyi çocuğun yüzüne tam oturturken, diğer eliyle de ventilasyon torbasına (ambuya) basabilir.”

“Kurtarıcı hava yolu açıklığının en iyi olduğu ve en iyi ventilasyona izin veren pozisyonu bulmak için farklı pozisyonlarda başı ve boynu oynatabilir. Bebekler ve küçük çocuklarda, en iyi ventilasyon çocuğun başı hiperekstansiyona gelmeden nötr koklama pozisyonundayken olur (Şekil 81.11).”
[!warning] Göğüs kalkmıyorsa “Göğsün iyi kalkmaması ve SpO₂ değerlerinin düşük seyretmesi yetersiz ventilasyonun göstergesidir.”“Bu durumda kurtarıcı, maskenin çocuğun yüzüne yerleşimini ve çocuğun başının pozisyonunu kontrol etmelidir. Gerekirse, hava yolunun aspirasyonla temizlenmesi de düşünülebilir.”“Bu manevralar ventilasyonu sağlamazsa, kurtarıcı, gerekirse, non invaziv ya da invaziv solunum desteğini (örn. endotrakeal entübasyon) düşünmelidir.”

Endotrakeal entübasyon

💡 TUS ipucu — beş endikasyon“Bir çocuk genellikle şu durumlardan biri nedeniyle entübe olur:”(1)“çocuk hava yolu açıklığı sağlayamaz ya da aspirasyonlara karşı hava yolunu koruyamaz (nörolojik kötüleşmelerde olduğu gibi)”(2)“çocuk yeterli oksijenizasyonu sağlayamaz”(3)“çocuk kan karbondioksit seviyesini kontrol altına alamaz ve güvenli bir asit-baz dengesi kuramaz”(4)“işlem için İşlem Sırasında Sedasyon ve/veya paralizi gereklidir”(5)“kurtarıcılar sonunda bu dört durumun ortaya çıkacağı kötüye gidişi bekliyorlardır”

[!warning] Kesin kontrendikasyon “Trakeal entübasyonun çok az kesin kontrendikasyonu vardır, ancak uzmanlar bilinen tam hava yolu tıkanması durumlarında endotrakeal entübasyondan kaçınılması gerektiği ve yerine acil krikotiroidotomi yapılması gerektiği konusunda genel olarak hemfikirdirler.”“Bir diğer göz önünde bulundurulması gereken önemli faktör, boyun ve omurga yaralanma şüphesi varlığında entübasyon işlemi boyunca uygun servikal omurga korumasının sağlanmasıdır.”