| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| baslik | Üriner taş tiplerinin bileşim, radyoopaklık, zemin hastalık ve tedaviye göre ayrımı |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-29 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 23 Böbrek ve Ürolojik Hastalıklar |
ℹ️ Bu sayfanın rolü Tam sınıflandırma (Tablo 562.1) ve tedavi ayrıntısı Üriner Sistem Taşları, laboratuvar normalleri Ürolitiyaziste Metabolik Değerlendirme sayfasındadır. Burada beş taş tipi yan yana konur.
| Taş | Sıklık | Radyoopaklık | Tipik zemin | İdrar pH | Özgül tedavi |
|---|---|---|---|---|---|
| Kalsiyum oksalat / kalsiyum fosfat | “Üriner taşların yaklaşık %90’ı ana bileşen olarak kalsiyum içerir ve %60’ı kalsiyum oksalattan oluşur” | Radyoopak | Hiperkalsiüri (absorptif / renal / rezorptif), hipositratüri, hiperoksalüri, distal RTA (kalsiyum fosfat) | — | Diyet Na⁺ ↓ · tiyazid · potasyum sitrat 1-2 mEq/kg/gün · limonata — kalsiyum kısıtlamasından kaçın |
| Strüvit (magnezyum amonyum fosfat) | — | “Strüvit taşları radyopaktır” | “Üre parçalayan organizmalar (çoğunlukla Proteus spp. ve bazen Klebsiella spp., ‣, Pseudomonas spp. ve diğerleri)” · yabancı cisim · üriner staz | Alkali | “Bu taşlar genellikle ‣ olan çocuklarda, özellikle üriner sistemde rekonstrüktif işlemler geçirmiş olanlarda görülür” — üriner diversiyon/rekonstrükte mesanede de oluşur |
| Ürik asit | “Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çocuklarda tüm üriner sistem taş vakalarının %5’inden azını oluşturur, ancak dünyanın daha az gelişmiş bölgelerinde daha yaygındır” | “Direkt grafide radyolüsent görünür” | Hiperürikozüri, Lesch-Nyhan Sendromu, glukoz-6-fosfataz eksikliği, miyeloproliferatif hastalıklar, kemoterapi sonrası (tümör lizis), ‣ (ileostomili çocukta kronik ‣ + asidoz) | Asidik — “İdrarı sürekli asidik ve ürat kristalizisi olan bir hastada tanıdan şüphelenilmelidir” | Alkalinizasyon (hedef pH ≥6.5) + allopurinol |
| Sistin | “çocuklarda böbrek taşlarının %1’ini oluşturur” | “Sistindeki sülfür içeriği bu taşlara hafif radyoopak görünüm verir” | Sistinüri (OR) — sistin, ornitin, arginin, lizin emilim kusuru | Asidik | Alkalinizasyon (hedef pH >7.5) + diyet Na⁺ ↓ → tiopronin / D-penisilamin / kaptopril |
| ‣ | “Hastaların %4 kadarında semptomatik böbrek taşı görülür” | “çoğu radyolüsenttir” — “Taşların bazılarında kalsiyum oksalat ve/veya fosfat bulunmasına rağmen” | “‣ enfeksiyonunun tedavisi için onaylanmış bir proteaz inhibitörüdür” | “5.5 altında bir pH’da çözünür” | “amonyum klorür veya askorbik asit ile idrar asidifikasyonu ile çözünme tedavisi düşünülmelidir” |
| Tip | Mekanizma |
|---|---|
| ‣ tip 1 ve 2 | “glikolik asidüri ve L-gliserik asidüri olarak da sınıfa ayrılabilen nadir bir otozomal resesif bozukluktur” — “Her iki bozuklukta da hiperoksalüri, ürolitiyazis, nefrokalsinozis ve böbrek hasarı ile artan endojen oksalat üretimine neden olur. Böbrek yetmezliğine bağlı ölüm, tedavi edilmeyen hastalarda 20 yaşına kadar ortaya çıkar.” — Oksaloz:“Kalsiyum oksalatın ekstrarenal birikimi… plazma oksalat düzeyinin yükselmesi ile böbrek yetmezliği olduğunda ortaya çıkar” |
| Sekonder hiperoksalüri | “C vitamini gibi oksalat ve oksalat öncülleri artan hasta alımı, piridoksin eksikliğinde olanlarda ve bağırsak malabsorpsiyonu olan çocuklarda ortaya çıkabilir” |
| Enterik hiperoksalüri | “enflamatuar bağırsak hastalığı, pankreatik yetmezlik (intraluminal kalsiyumu bağlayan ve dışkıyla atılan yağ asitlerinin mide ve bağırsakta emilim bozukluğuna neden olduğu), ‣” — “Normalde kalsiyum, oksalat emilimini azaltmak için oksalat ile kompleks oluşturur, ancak kalsiyum yoksa, serbest oksalatın emilimi artar” |
💡 TUS ipucu — oksalat neden bu kadar güçlü?“Oksalat kalsiyum oksalat kristalleşmesinin çözünürlüğünü kalsiyumdan 7-10 kat daha fazla artırır. Sonuç olarak, hiperoksalüri kalsiyum oksalat çökelme olasılığını önemli ölçüde arttırır.” Diyet kaynakları: “çay, kahve, ıspanak ve ravent bitkisinde yüksek konsantrasyonda bulunur.” Tedavi: başlangıçta nötral fosfat ve piridoksin; kesin tedavi Çocuklarda Karaciğer Nakli (kusurlu enzimler karaciğer kaynaklı), en ağırda karaciğer + Böbrek Nakli.
→ Nefrokalsinozis — “Kalp Yetmezliği Tedavisinde Kullanılan İlaçların Dozları (prematüre yenidoğanlara uygulanan), distal RTA, Hiperparatiroidizm, medüller sünger böbrek, Hipofosfatemi raşitizm, Sarkoidoz, kortikal nekroz, hiperoksalüri, uzamış immobilizasyon, Cushing Sendromu, hiperürikozüri, monogenetik hipertansiyon nedenleri ve renal Kandidiyazis”