Sarkoidoz

“Sarkoidoz, etiyolojisi bilinmeyen nadir bir multisistemik granülomatöz hastalıktır. Hastalığın adı karakteristik deri lezyonları sebebiyle Yunanca’da ‘et benzeri durum’ anlamına gelen bir kelimeden türetilmiştir.” (Nelson - Bölüm 15 Romatolojik Hastalıklar, Bölüm 190 · Eveline Y. Wu · Çeviren: Erdal Sağ)

💡 TUS ipucu — iki yaş-bağımlı patern“Sarkoidozlu çocuklar arasında 2 farklı, yaş-bağımlı hastalık paterni olduğu görülmektedir:”1. Büyük çocuklarda:“klinik özellikler ile sistemik özellikler (ateş, kilo kaybı, halsizlik), pulmoner tutulum ve Lenfadenopati ile (pediatrik başlangıçlı yetişkin sarkoidozu) yetişkinlerde görülen hastalığa benzerdir.”2. Küçük çocuklarda:“Sarkoidoz ortaya çıkan erken başlangıcı sarkoidoz, döküntü, Üveit ve poliartrit üçlüsü ile karakterizedir.”

Etiyoloji

• “Sarkoidozun etiyoloji belirsizliğini korumaktadır, ancak genetik olarak yatkın bir bireyin bir veya daha fazla tanımlanamayan antijene maruz kalması muhtemeldir.”
• “Bu maruziyet sonuçta abartılı bir immünolojik yanıt başlatır.”
• “İnsan majör histo-uyumluluk kompleksi, kromozom 6 üzerinde bulunan, spesifik insan lökosit antijeni (HLA) sınıf I ve II allelleri, hastalık fenotipi ile ilişkilidir.”
• “Çeşitli sitokinleri ve kemokinleri içeren genetik polimorfizmlerin de sarkoidoz gelişiminde rolü olabilir.”
• “Ailesel kümelenme, genetik faktörlerin sarkoidoz yatkınlığına katkısını destekler.”
• Çevresel:“mesleki maruziyetler de hastalık riski ile ilişkilidir. Gelişmiş çiftçilik ve tarımsal istihdam, böcek ilaçlarına mesleki maruziyet ve tipik olarak mikrobiyal biyo-aerosollerle ilişkili küflü ortamlar arasında pozitif ilişkiler vardır.”

Blau sendromu (erken başlangıçlı sarkoidoz)

💡 TUS ipucu — Blau’nun klasik üçlüsü“Blau sendromu otozomal dominant kalıtımlı ailevi sarkoidoz formudur; deri, gözler ve eklemleri içeren erken başlangıçlı granülomatöz enflamasyon ile karakterizedir.”

• “Etkilenen aile bireylerinde kromozom 16 üzerindeki CARD15/NOD2 geninde yer alan yanlış anlamlı (missense) mutasyonlar saptanmıştır ve bunlar sarkoidoz gelişimi ile ilişkili görünmektedir.”
• “En yaygın iki amino asit değişikliği, R334W (arjinin ile glutamin) ve R334Q’dur (arjinin ile triptofan).”
• [!warning] Blau ↔︎ sporadik erken başlangıçlı sarkoidoz “Benzer genetik mutasyonlar, sporadik erken başlangıçlı sarkoidozlu (döküntü, üveit, artrit) bireylerde de bulunmuştur. Bu da bu ailevi olmayan form ile Blau sendromunun genetik ve fenotipik olarak aynı olduğunu düşündürmektedir.”

Epidemiyoloji

Patoloji ve patogenez

💡 TUS ipucu — kazeifiye olmayan granülom“Kazeifiye olmayan, epiteloid granülomatöz lezyonlar sarkoidozun en önemli bulgusudur.”“Aktive edilmiş makrofajlar, epiteloid hücreler ve çok çekirdekli dev hücreler ile CD4+ T lenfositler birlikte birikir ve granülomun merkezinde sıkıca paketlenir.”