Özellik	Değer
tags	kavram
ad-tr	Ürolitiyaziste metabolik değerlendirme ve idrar biyokimyası normal değerleri
ad-en	Metabolic evaluation in pediatric urolithiasis
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-09-29
kaynaklar	Nelson - Bölüm 23 Böbrek ve Ürolojik Hastalıklar

Ürolitiyaziste Metabolik Değerlendirme

“En yaygın predispozan faktörler için metabolik bir değerlendirme, yapısal, enfeksiyöz ve metabolik faktörlerin birlikte bulunduğunu akılda tutarak üriner sistem taşı olan tüm çocuklarda yapılmalıdır.” (Nelson - Bölüm 23 Böbrek ve Ürolojik Hastalıklar, Bölüm 562)

⚠️ Ne zaman yapılmaz?“Bu değerlendirme, taşı geçirme sürecinde olan bir çocukta yapılmamalıdır, çünkü değişen diyet ve hidrasyon durumu ve böbrek üzerindeki etkisi, çalışmanın sonuçlarını değiştirebilir.”

Tablo 562.2 — Üriner sistem taşlarının değerlendirilmesi için önerilen laboratuvar testleri

SERUM	İDRAR
“Kalsiyum”	“İdrar incelemesi”
“Fosfor”	“İdrar kültürü”
“Ürik asit”	“Kalsiyum/kreatinin oranı”
“Elektrolitler ve anyon açığı”	“Sistinüri için spot idrar testi”
“Kreatinin”	“24 saatlik idrar:” kreatinin klerensi · kalsiyum · fosfat · oksalat · ürik asit · “dibazik amino asitler (sistin spot testi sonucu pozitifse)”
“Alkalen fosfataz”

Tablo 562.3 — İdrar biyokimyası: normal değerler

İdrar bileşeni	Yaş	Spot idrar	24 saatlik idrar	Yorum
Kalsiyum	0-6 ay	<0.8 mg/mg krea	<4 mg/kg/gün	“Öğün ilişkili farklar · Sodyum bağımlı”
	7-12 ay	<0.6 mg/mg krea
	>2 yaş	<0.21 mg/mg krea
Oksalat*	<1 yaş	0.15-0.26 mmol/mmol krea	≥2 yaş: <0.5 mmol/1.73 m²/gün	“Spot idrar mmol/mmol yüksek oranda yaşa bağlı · Atılım oranı/1.73 m² çocukluk ve yetişkinlik boyunca sabit”
	1-<5 yaş	0.11-0.12 mmol/mmol krea
	5-12 yaş	0.006-0.15 mmol/mmol krea
	>12 yaş	0.002-0.083 mmol/mmol krea
Ürik asit	Zamanında doğan bebek	3.3 mg/dl GFR†	<815 mg/1.73 m²/gün	“>1 yaşından itibaren atılım oranı/1.73 m²; çocukluk boyunca sabit”
	>3 yaş	<0.53 mg/dl GFR
Magnezyum	>2 yaş	<0.12 mg/mg krea	<88 mg/1.73 m²/gün	“Atılım oranı/1.73 m²; çocukluk boyunca sabit”
Sitrat		>400 mg/g krea		“Çocuklar için veriler sınırlı”
Sistin		<75 mg/g krea	<60 mg/1.73 m²/gün	“Sistin atılımı >250 mg/g krea ise homozigot sistinüri düşündürür”

“Oksalat oksidaz deneyi.”†“(mg/dl ürik asit) (serum kreatinin konsantrasyonu/idrar kreatinin konsantrasyonu).”(krea, kreatinin; GFR, glomerüler filtrasyon hızı. Milliner DS: Ürolityazis. In Avner ED, Harmon WE, Naudet P, editörler: Pediyatrik nefroloji, ed 5, Philadelphia, 2004, Lippincott Williams & Wilkins, s. 1103)

Tablo 562.4 — Hiperkalsiürili çocuklarda metabolik değerlendirme

Tip	Serum kalsiyumu	Kısıtlı kalsiyum (idrar)	Açlık kalsiyumu (idrar)	Kalsiyum yükleme (idrar)	Paratiroid hormon (serum)
Absorptif	N	N veya A	N	A	A
Renal	N	A	A	A	N
Rezorptif	A	A	A	A	A

(A, Artmış; N, Normal)

💡 TUS ipucu — üç hiperkalsiüri tipini nasıl ayırırsın?Rezorptif tek başına serum kalsiyumunu yükseltir (hiperparatiroidi). Renal kaçak PTH’yi normal bırakır (diğer ikisinde PTH artmış). Absorptif tipte açlık idrar kalsiyumu normaldir — yani kalsiyum kaynağı bağırsaktan emilimdir.

Üç hiperkalsiüri tipinin patogenezi

Absorptif:“hiperkalsiürideki primer bozukluk kalsiyumun bağırsaktan fazla emilmesidir. Bazı çocuklarda 1,25-dihidroksivitamin D’deki bir artış artmış kalsiyum emilimi ile ilişkiliyken, diğerlerinde süreç D vitaminden bağımsızdır.”
Renal:“bozulmuş renal tübüler kalsiyum emilimini ifade eder (bkz. Bölüm 540.4). Renal kalsiyum kaçağı, artmış paratiroid hormon üretimini tetikleyen hafif Hipokalsemi neden olur, kalsiyumun bağırsak emilimini arttırır ve kalsiyum depolarının mobilizasyonunu arttırır.”
Rezorptif:“hiperkalsiüri nadirdir ve primer hiperparatiroidili hastalarda bulunur. Fazla paratiroid hormon salgısı kalsiyumun bağırsak emilimini ve kalsiyum depolarının mobilizasyonunu uyarır.”

Normokalsemik hiperkalsiüri

💡 TUS ipucu“Kalsiyum taşı olan çocukların %30 ila %60’ında hiperkalsemi olmayan hiperkalsiüri vardır.” — “görülen metabolik anormallik normokalsemik hiperkalsiüridir.”

Eşlik eden diğer metabolik anormallikler:“hiperoksalüri, hiperürikozüri, hipositratüri, heterozigot sistinüri, hipomagnezüri, Hiperparatiroidizm ve renal tübüler asidoz bulunur (bkz. Bölüm 547).”