Özellik	Değer
tags	sendrom
ad-tr	Kronik ishal
ad-en	Chronic diarrhea
gen	-
kalitim	Nedene göre değişir
insidans	kaynak gerekli
tus-onceligi	çok yüksek
guncelleme	2026-10-09
kaynaklar	Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi

Kronik İshal

“Kronik ishal, dışkı volümünün dört hafta ya da daha uzun süre ile süt çocuğu döneminde 10 gr/kg/gün’den, daha büyük çocuklarda 200 gr/gün’den fazla olması şeklinde tanımlanır.” (Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Bölüm 367)

Tanım ve epidemiyoloji

ℹ️ Persistan mı kronik mi?“Persistan ishal akut başlar, fakat 14 günden uzun sürer. Pratikte bunun anlamı günde üçten fazla, gevşek ya da sulu dışkılamanın olmamasıdır.”“Uzamış (persistan) ishal olarak tanımlanır ama uzamış (persistan) ishal ile kronik ishal arasında ayrım net değildir.”

Önemli ipucu:“Gece dışkılamak için uyanma, sıklıkla ishalin organik bir sebebi olduğuna işarettir.”
“Epidemiyoloji iki farklı şekilde yapılır. Gelişmiş ülkelerde kronik ishal çoğu olguda barsak enfeksiyonunun beklenenden uzun sürmesi ile görülür.”
“Yüksek sosyoekonomik düzeydeki ülkelerde, kronik ishal daha az sıklıkla görülür ve etiyolojisi yaşa göre değişim gösterir.”
“İshalin sonuçları sebebine ve başlangıç zamanına bağlıdır; toddler ishali gibi kendini kısıtlayan durumlar olabildiği gibi mikrovillüs inklüzyon hastalığı gibi ilerleyici bir hastalık da olabilir.” → Mikrovillus İnklüzyon Hastalığı ve Tufting Enteropati

Patofizyoloji — dört mekanizma

“İshalin oluş mekanizması genellikle sekretuar ve ozmotik olarak sınıflandırılır. Ancak sıklıkla iki mekanizmada birlikteliği ile ortaya çıkar. Ek olarak enflamatuar hastalıklar ve motilite hastalıklarının da ishale katkısı vardır.”

Tip	Özellik
Sekretuar	“genellikle çok miktarda sulu dışkılama ile ilişkilidir ve ağızdan alımın azaldığı zamanlarda olmaması.”
Ozmotik	“ağızdan beslenmeye bağımlıdır ve dışkı volümü genellikle sekretuar ishal kadar büyük değildir” (Şekil 367.1).

Sekretuar ishalin mekanizması

“Bağırsak lümenine aktif şekilde elektrolit ve su akışı ile karakterizedir.”
“Bu da villöz enterositlerdeki nötral NaCl emilimini inhibe ederek ya da sekretuar kript hücrelerinde elektrojenik klor salgılanmasını Kistik Fibrozis transmembran regülatör (CFTR) klor kanalının açılması arttırarak ya da ikisinin birden olması ile oluşur.”
“Kriptlerde emilemeyen fazla salgılanmanın olması perhiz sırasında da devam eder.”
“Enterosit nötral salgılama mekanizmasının diğer komponenti ise enterosite elektronötral klor girişi için Na-K-2Cl kotransporterdür.”
“Na-K pompası, intraselüler Na konsantrasyonunu azaldığında Na iyon” girişini sürdürür.

Şekil 367.1 — Ozmotik ve sekretuar ishal yolakları

	OZMOTİK	SEKRETUAR
Kaynak	“bağırsak epitelinin fonksiyonel veya yapısal hasarından kaynaklanır”	“ekzojen veya endojen sekretagogların etkisiyle aktif olarak bağırsağa pompalanır”
Emilim	“Emilmeyen ozmotik olarak aktif iyonlar, suyu lümen içine yönlendirir”	“Genellikle bağırsak hasarı yoktur”
Dışkı ozmolalitesi ve iyon gap	“Dışkı ozmolalitesi ve iyon gap genellikle artmıştır”	“Ozmolalite ve iyon gap normal seviyelerdedir”
Perhizde	“İshal gıdadan bağımsız olarak durur”	“İshal devam eder”
İyon gap eşiği	“Normalden artmışa kadar ≥100 mOsm/kg” → “Ilımlı artmış, ishal durur”	“Normal <50 mOsm/kg” → “Çok büyük, ishal devam eder”
Besin alımı	—	“Besin alımından bağımsız olarak büyük miktarlarda dışkı kaybı olur”