Bu başlıkta 18 hastalık/sendrom var. Her maddede kısa özet, en sık geçen semptom ve bulgular yer alır; ayrıntı için hastalık adına tıklayın.
Sosyal pediatri, hastalığı tek tek organ sistemlerinde değil, çocuğun büyüdüğü aile, ev ve toplum ortamı içinde ele alan alandır. Kitapta bu kısım öykü ve fizik muayeneden başlayarak çocuk sağlığı izlemi, tarama testleri, büyüme ve gelişimin değerlendirilmesi, aşılama, anne sütü ve tamamlayıcı beslenme, vitamin ve mineraller, kazalardan korunma, çocuk istismarı ve ihmali, huzursuz bebek, iştahsız çocuk, tuvalet eğitimi, kardeş kıskançlığı ve göçmen çocuk sağlığı gibi konuları kapsar. Bilgi tabanında bu başlık altında toplanan hastalık ve sendromlar az sayıdadır, ancak klinik ağırlıkları büyüktür. Bunların bir kısmı önlenebilir ölüm nedenleri (Ani Bebek Ölümü Sendromu, Sarsılmış Bebek Sendromu), bir kısmı ise koruyucu hekimliğin kendi yan ürünleridir (aşı yan etkileri).
Bu alanın ortak paydası önlenebilirliktir. Güvenli uyku ortamı, zamanında ve doğru aşılama, düzenli büyüme izlemi, beslenme danışmanlığı ve risk altındaki ailenin erken tanınması, hastane temelli tedavilerden çok daha fazla çocuğu korur. Olumsuz Çocukluk Çağı Deneyimleri bu bakışı özetler. İstismar, ihmal ve hane halkı güçlükleri, kronik toksik stres yoluyla çocuğun gelişimini ve sağlığını bozar, yetişkinlikte de hastalık riskini artırır. Önleme çok düzeyli bir yaklaşım gerektirir.
1. Çocuk istismarı ve ihmali. Alanın en geniş ve en ağır grubudur. Fiziksel İstismar, bakım verenlerin çocuğu kazara olmayan şekilde yaralamasıdır ve ihmalden sonra en sık istismar türüdür. Kesin tanı koydurucu bir bulgusu yoktur. Öykü ile bulgunun uyuşmaması, değişen öykü ve geç başvuru uyarıcıdır. Ölüm nedenleri arasında intrakraniyal yaralanma birinci, intraabdominal yaralanma ikinci sıradadır. Sarsılmış Bebek Sendromu fiziksel istismarın bir alt grubudur. Ağlayan bebeğin şiddetle sarsılmasıyla oluşur, en sık bir yaş altında görülür ve tipik olarak dışarıdan travma bulgusu vermez. Cinsel İstismar çoğunlukla çocuğun tanıdığı kişilerce gerçekleşir ve gizli kalır. Fizik muayene tek başına nadiren tanı koydurur. Duygusal İhmal ve İstismar fizik bulgu vermez, davranış ve gelişim sorunlarıyla kendini gösterir. Çocuk İhmali temel gereksinimlerin karşılanmamasıdır. Tıbbi, eğitim, fiziksel ve duygusal türleri vardır, diğer istismar türlerinin öncülüdür ve kronik hastalığı, düşük doğum ağırlığı, engellilik ya da zor mizacı olan çocuklarda daha sık görülür. Acil serviste Çocuk İstismarı bazen yalnızca topallamayla başvurur.
2. Ani ve beklenmedik bebek ölümü. Ani Bebek Ölümü Sendromu, bir yaş altındaki bebekte ayrıntılı öykü, ölüm yeri incelemesi ve otopsiye rağmen açıklanamayan ani ölümdür. Çoğunlukla uykuda ve 2-4. aylarda görülür. Bir dışlama tanısıdır. Ayırıcı tanıda asfiksi, aspirasyon, Pnömoni, Uzun QT Sendromu ve istismar yer alır.
3. Aşılamaya bağlı istenmeyen etkiler. En sık görülen tablo, kendiliğinden düzelen lokal ve sistemik Aşı Sonrası Yan Etki durumudur. Daha özgül tablolar şunlardır:
4. Beslenme ve büyüme sorunları. Yetersiz Büyüme (failure to thrive), standart eğrilere göre beklenenin altında büyümedir ve en sık nedeni yetersiz kalori alımıdır. İştahsızlık okul öncesi dönemde sıktır. Çoğu, normal büyüyen bir çocukta ailenin yanlış algıladığı iştahsızlıktır. Alt grupları yanlış algılanan, hareketli-enerjik ve ilgisiz-geri çekilen iştahsız çocuktur. Seçici Yeme tanıdık ve yeni birçok besinin reddidir. Ağır seçicilerde besin çeşidi çok daralır, bir kısmı sonradan otizm tanısı alabilir. Beslenme Korkusu ise boğaza yiyecek kaçması, ağrılı oral girişimler ya da tüple beslenme gibi kötü deneyimlerden sonra gelişir.
Kitabın sosyal pediatri bölümleri ayrıca İnfantil Kolik, Enürezis, Enkoprezis, Kardeş Kıskançlığı, tarama ile yakalanan hastalıklar (Konjenital Hipotiroidi, Fenilketonüri, Gelişimsel Kalça Displazisi, Demir Eksikliği Anemisi) ve kazalarla ilgili tablolar (Karbonmonoksit Zehirlenmesi, Yabancı Cisim Aspirasyonu ve Yutulması) gibi komşu konuları da ele alır.
Sosyal pediatride yakınma çoğu zaman özgül değildir. İpucu, bulgunun çocuğun yaşı, gelişim düzeyi ve verilen öyküyle uyumunda gizlidir.