Eşanlamlılar: Dışkı Kaçırma, Fekal İnkontinans, Fekal Soiling, Fonksiyonel Enkoprezis
Kategori: Çocuk Psikiyatrisi · Tür: hastalık
Özet
Organik neden olmaksızın, anal sfinkter kontrolü kazanılması beklenen yaştaki (en az 4 yaş) çocuğun uygunsuz yerlerde istemli veya istemsiz dışkılamasıdır; DSM-5’e göre en az 3 ay boyunca ayda en az 1 kez olmalı ve madde veya Kabızlık dışı tıbbi duruma bağlı olmamalıdır. Hiç kontrol kazanılmamışsa primer, en az bir yıl kontrol sonrası ise sekonderdir; erkeklerde 4-5 kat sıktır. Çoğu fonksiyoneldir ve genellikle fonksiyonel kabızlığın (yaklaşık %80) komplikasyonu olarak, sert dışkı kitlesinin kenarından yumuşak dışkı sızması (taşma inkontinansı) ile oluşur; dışkı kaçırma genelde gündüz olur, ağrılı dışkılama, karın ağrısı, İştahsızlık ve bir kısmında idrar kaçırma eşlik edebilir. Retansif tipte rektal tuşede rektumda dışkı kitlesi veya abdominal fekalom bulunurken non-retansif tipte rektum boştur. Yanlış tuvalet eğitimi, aile çatışması ve Kardeş Kıskançlığı neden olabilir. Tedavi psikoeğitim, tuvalet eğitimi, diyet ve laksatif ile davranış/aile tedavisi, psikoterapi ve ilaçtır. Ayırıcı tanıda anal abse ve fissür, Anorektal Malformasyon, Cinsel İstismar, Crohn hastalığı, kistik fibrozis, Spina Bifida, serebral palsi, spina bifida ve çölyak hastalığı yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Organik neden olmaksızın anal sfinkter kontrolü kazanılması beklenen yaştaki çocuğun uygunsuz yerlerde dışkılamasıdır; 4 yaş öncesi kullanılmaz. Hiç kontrol kazanılmamışsa primer, en az bir yıl kontrol sonrası ise sekonder. Yanlış tuvalet eğitimi, aile çatışması, kardeş kıskançlığı neden olabilir; davranış/aile tedavisi, psikoterapi, ilaç. (Sosyal Pediatri › Tuvalet Eğitimi; s.289)
- Genellikle 4 yaş sonrası, çoğu kez fonksiyonel kabızlığın komplikasyonu olarak uygunsuz ortamlarda dışkı kaçırma; erkeklerde daha sık. Sert dışkı kitlesinin kenarından yumuşak dışkı sızması ile oluşur. (Gastroenteroloji › Kabızlık Ve Enkoprezis; s.3799)
- En az 4 yaşında çocukta organik neden olmaksızın en az 3 ay ayda en az 1 kez uygunsuz yerlere istemli veya istemsiz dışkı kaçırmadır. Çoğu fonksiyoneldir ve konstipasyon/taşma inkontinansı ile birliktedir; erkeklerde 4-5 kat sık. Tedavi psikoeğitim, tuvalet eğitimi, diyet ve laksatiftir. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Dışa Atım Bozuklukları; s.4331, s.4332)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Organik neden olmaksızın, anal sfinkter kontrolünün kazanıldığı yaştaki çocuğun uygunsuz yerde isteyerek veya istemeyerek dışkılamasıdır; genellikle fonksiyonel kabızlığın komplikasyonu; günümüzde fekal inkontinans terimi tercih edilir (Rome-III: ana bozukluk konstipasyon, tanı için 2 ay yeterli) (s.289, s.3799, s.4331)
- DSM-5 ölçütleri: organik patoloji olmadan uygunsuz yerlere tekrarlayıcı (istemli veya istemsiz) dışkı kaçırma; en az 3 ay, ayda en az 1; kronolojik yaş en az 4; madde (laksatif) veya konstipasyon dışı tıbbi durumun etkisine bağlı değil; konstipasyon/taşma inkontinansı ile birlikte (öykü/muayenede konstipasyon bulgusu var) veya birlikte olmayan şeklinde belirtilir (s.4331)
- Dışkı kontrolü hiç kazanılmamışsa primer, en az 1 yıl (belirli dönem) kazanıldıktan sonra tekrar başlamışsa sekonder enkoprezis (s.289, s.4331)
- Sfinkter kontrolü ortalama 4 yaş sonrası başladığı ve bilişsel olgunluk gerektiği için <4 yaşta enkoprezis terimi kullanılmaz (s.289)
- Fekal soiling genel terimdir; retansif (konstipasyon/taşma inkontinansı ile birlikte; rektumda dışkı vardır) ve nonretansif (kabızlıksız; rektum boştur) fekal inkontinansı kapsar; organik nedene bağlı olmayan enkoprezisin çok büyük kısmı fonksiyoneldir; asıl önemli olan altta organik hastalık olup olmadığıdır (s.3799, s.4331)
Epidemiyoloji
- Enürezisten daha seyrek; genellikle gündüz ve uyku dışında görülür (s.289)
- 16 yaş üstünde çok nadir, ancak ileri ruhsal bozukluk veya zeka geriliğinde yaşam boyu sürebilir (s.289)
- 4 yaşını dolduranların %95’inde bağırsak kontrolü kazanılmıştır, 5 yaşta tama yakındır; primer enkoprezis 8 yaş dolaylarında %1-3 görülür, nadiren ergenliğe kadar sürer (s.4331)