Eşanlamlılar: Nonnöronopatik Gaucher Hastalığı
Kategori: Metabolizma · Tür: hastalık
Özet
Gaucher hastalığı tip 1 (nonnöronopatik form), GBA1 geninin biallelik mutasyonlarına bağlı glukoserebrosidaz eksikliği ile oluşur; en sık Lizozomal Depo Hastalığı ve en sık Gaucher tipidir. Klinik tabloda masif Splenomegali (%90), hepatomegali, Trombositopeni (%60-90), Anemi (%20-50) ve nadiren lökopeni görülür. Kemik tutulumu ağrılı kemik krizleri (%30, romatolojik hastalık veya Malignite düşündürebilir), avasküler nekroz, Osteoporoz, patolojik kırık ve femur distalinde Erlenmeyer flask deformitesi ile ortaya çıkar; ayrıca Epistaksis, Kolelitiyazis (%32), çocuklarda boy kısalığı ve puberte gecikmesi vardır. Splenektomi sonrası erişkinde pulmoner hipertansiyon gelişebilir. Tanıda biyobelirteç yüksekliği (Lyso-Gb1, kitotriozidaz, CCL18 vb.), β-glukoserebrosidaz düzeyi ve moleküler analiz kullanılır; kemik iliğinde Gaucher hücresi görülür, invazif biyopsi önerilmez. Tedavi enzim yerine koyma ve substrat azaltma tedavisidir; splenektomiden kaçınılmalıdır. Ayırıcı tanıda mononükleoz, hemolitik anemiler, juvenil Romatoid Artrit İlişkili İnterstisyel Akciğer Hastalığı, kalaazar, Lenfoma, Lösemi ve Niemann-Pick hastalığı yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- GBA1 biallelik mutasyonlarına bağlı glukoserebrosidaz eksikliği; en sık lizozomal depo hastalığı ve en sık Gaucher tipi. Masif splenomegali, anemi, trombositopeni ve kemik tutulumu ile seyreder; tedavi enzim yerine koyma tedavisi (ERT) ve substrat azaltma tedavisidir, splenektomiden kaçınılmalıdır. (Metabolizma › Sfıngolıpıt Metabolızması Bozuklukları Ve Lızozomal Asıt Lıpaz Eksıklığı; s.2596, s.2597)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Gaucher hastalığı (GH): β-glukoserebrosidaz eksikliği, ilk kez 1882’de tanımlandı, otozomal resesif, panetnik olarak dünyada en sık Lizozomal Depo Hastalığı; biallelik GBA1 mutasyonları; aktivatör saposin C eksikliği de aynı kliniğe yol açar (s.2596).
- Tip 1 nonnöronopatik formdur, en sık alt gruptur; batıda tüm tiplerin %90-95’i (s.2597).
- Klinik spektrum devamlılık gösterir; nörolojik bulguların varlığı ve akut/kronik oluşuna göre üç alt grup (s.2596).
Epidemiyoloji
- Sıklık 1/40.000-60.000; Aşkenazi toplumunda 1/850 (s.2596).
- Olguların 2/3’ü ilk 10 yaşta tanı alır (s.2597).
Etiyoloji ve patogenez
- Glukozilseramid makrofajlarda birikir; dalak, karaciğer, kemik ve kemik iliği ağırlıklı, daha az lenf nodu, akciğer, böbrek, kalp; büyük, bazen çok çekirdekli, çizgili sitoplazmalı Gaucher hücreleri; metabolik olarak aktif, sitokin ve protein salgılayarak enflamasyon ve ikincil maligniteden sorumlu tutulur; kütle etkisiyle kemik infarktı, iskemi ve visseromegali (s.2596).
- Bazı mutasyonlar dışında kesin genotip-fenotip ilişkisi yok; homozigot N370S her zaman nonnöronopatik (tip 1); aynı ailede bile başlangıç yaşı ve seyir farklı olabilir (s.2596).
Klinik bulgular ve seyir
- En tipik bulgular: masif Splenomegali (%90), hepatosplenomegali (%60-80), Anemi (%20-50), Trombositopeni (%60-90), nadiren lökopeni; ağrılı kemik krizleri (%30), aseptik nekroz (%15), osteoporoz, özellikle vertebrada patolojik kırık; safra taşı (%32); çocuklarda kısa boy ve puberte gecikmesi; burun kanaması gibi kanamaya eğilim (s.2597).