| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Zehirlenmelerdeki yaygın antidotlar |
| ad-en | Common antidotes in poisoning |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi |
Tablo 77.7, 77.8 ve 77.9 (Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi, Bölüm 77).
⚠️ Antidot azınlıktadır“Nispeten az sayıda toksin için antidot vardır (Tablo 77.7 ve 77.8), bu nedenle titiz bir destekleyici bakım ve yakın klinik izlem çok önemlidir.”
| ZEHİR | ANTİDOT | DOZ | YOL | İSTENMEYEN ETKİLER, UYARILAR, YORUMLAR |
|---|---|---|---|---|
| Asetaminofen | N-asetilsistein (Mucomyst) | |||
| N-asetilsistein (Acetadote) | 140 mg/kg yükleme, devamında 70 mg/kg 4 dozda | |||
| 150 mg/kg 1 saatte, devamında 50 mg/kg 4 saatte, devamında 100 mg/kg 16 saatte | PO | |||
| IV | “Kusma (hastaya özel rejimler verilir)” | |||
| “Anafilaktoid reaksiyonlar (en sık yükleme dozuyla görülür)” | ||||
| “(Asetaminofen düzeyi veya zedelenmenin derecesine bağlı olarak sıklıkla daha yüksek infüzyon dozları önerilir.)” | ||||
| Antikolinerjikler | Fizostigmin | 0,02 mg/kg 5 dakikada; 5-10 dakika arayla tekrarlanabilir (en çok 2 mg) | IV/IM | “Bradikardi, nöbet, bronkospazm” |
| Not: EKG İLETİM GECİKMESİ VARSA KULLANMA | ||||
| Benzodiyazepinler | Flumazenil | 0,2 mg 30 saniyede; yanıt yetersizse 1 dakika arayla tekrar edilir (en çok 1 mg) | IV | “Ajitasyon, hızlı geri çekilme nöbeti (1 mg üzeri dozlar)” |
| BİLİNMEYEN İLAÇLARI KULLANMAYIN, ÇOKLU İLAÇ ALIMI YAPMAYIN. | ||||
| β-Blokerler | Glukagon | 0,15 mg/kg yükleme devamında 0,05-0,15 mg/kg/sa infüzyon | IV | “Kusma, görece etkinliğin az olması” |
| Kalsiyum kanal blokerleri | İnsülin | |||
| Kalsiyum tuzları | 1 ünite/kg yükleme sonrasında 0,5-1 ünite/kg/sa | |||
| Doz, kalsiyum dozuna özgündür | IV | |||
| IV | “Hipoglisemi” | |||
| “Serum potasyum ve glukozu yakın izlenmelidir.” | ||||
| ‣ | Oksijen | %100 FiO₂, yeniden nefes alınamaz özel maskeyle (veya entübeyse ET) | İnhalasyon | “Bazı hastalar hiperbarik oksijenden fayda görebilir” |
| ‣ | Hidroksikobalamin (Cyanokit) | 70 mg/kg (yetişkinler: 5 gr) 15 dakikada verilir. | IV | “Yüzde kızarma, bulantı, döküntü, kromatüri, hipertansiyon, baş ağrısı” |
| Dijitaller | Digoksin-özgün Fab antikorları (Digibind, DigiFab) | 1 vial, 0,6 mg dijital glikozidini bağlar: #vial = dijital düzeyi × ağırlık (kg/100) | IV | “Allerjik reaksiyonlar (seyrek), dijital glikozidler ile tedavi edilen durumun tekrar ortaya çıkması” |
| ‣, ‣ | Fomepizol | 15 mg/kg yükleme; 10 mg/kg 12 saatte bir 4 doz; etilen glikol düzeyi <20 mg/dl olana kadar 12 saatte bir 15 mg/kg | IV | “30 dakikada yavaş infüzyon” |
| “Fomepizol yoksa, oral etanol ile tedavi edilir (80 derece alkol)” | ||||
| Demir | Desferoksamin | 5-15 mg/kg/sa infüzyon (maks: 6 g/24 sa) | IV | “Hipotansiyon (hızlı infüzyondan kaçınarak önlenebilir)” |
| İzoniazid (INH) | Piridoksin | Ampirik doz: 70 mg/kg (maks doz: 5 g) | ||
| Eğer alınan doz biliniyorsa: her 1 gr INH için 1 gr | IV | “Gyromitra mantarı alımında da kullanılabilir.” | ||
| Kurşun ve diğer ağır metaller (örn. arsenik, inorganik bakır) | BAL (dimerkaprol) | |||
| Kalsiyum disodyum EDTA | ||||
| Dimerkaptosüksinik asit (succimer, DMSA, Chemet) | 3-5 mg/kg/doz, 6 saatte bir, ilk gün için | |||
| 35-50 mg/kg/gün × 5 gün; sürekli infüzyon olarak ya da günde 2 bölünmüş dozda verilebilir. | ||||
| 10 mg/kg/doz 8 saatte bir × 5 gün, sonra 10 mg/kg 12 saatte bir × 14 gün | Derin IM | |||
| IV | ||||
| PO | “Lokal enjeksiyon alanında ağrı ve steril apse, kusma, ateş, salya artışı, nefrotoksisite” | |||
| UYARI: “Yer fıstığı yağıyla hazırlanmaktadır; yer fıstığı alerjisi olanlarda KONTRENDİKEDİR.” | ||||
| “Kusma, ateş, hipertansiyon, artralji, allerjik reaksiyonlar, lokal enflamasyon, nefrotoksisite, (yeterli hidrasyon sağlanmalı, İİ ve renal işlevler izlenmeli)” | ||||
| “Kusma, karaciğer transaminaz yüksekliği, döküntü” | ||||
| ‣ | Metilen mavisi, %1’lik solüsyon | 0,1-0,2 ml/kg (1-2 mg/kg) 5-10 dakikada; 30-60 dakika arayla tekrarlanabilir | IV | “Kusma, baş ağrısı, baş dönmesi, idrarda mavi renk değişikliği” |
| Opioidler | Nalokson | Hasta bağımlı değilse, 1 mg | ||
| Muhtemel bağımlı ise 0,04-0,4 mg; gerekirse tekrarlanır; sürekli infüzyon gerekebilir | IV, intranazal, IO, IM, nebülize | “Bağımlı hastaya verilirse, akut geri çekilme bulguları” | ||
| “Klonidin alımında (tipik olarak daha yüksek dozlarda) yararlı olabilir.” | ||||
| ‣ | Atropin | |||
| Pralidoksim (2-PAM) | 0,05-0,1 mg/kg, gerekirse 5-10 dakika arayla tekrarlanabilir | |||
| 25-50 mg/kg 5-10 dakikada (maks: 200 mg/dk); 1-2 saat sonra tekrarlanabilir, sonra gerekirse 10-12 saat arayla tekrarlanabilir | IV/ET | |||
| IV/IM | “Taşikardi, ağız kuruluğu, görme bulanıklığı, idrar retansiyonu” | |||
| “Bulantı, baş dönmesi, baş ağrısı, taşikardi, kas rijiditesi, bronkospazm (hızlı uygulama)” | ||||
| Salisilatlar | Sodyum bikarbonat | 1-2 mEq/kg yükleme sonrasında sürekli infüzyon | IV | “Yakın potasyum izlemi ve gerekirse yerine konması” |
| HEDEF İDRAR pH: 7,5-8,0 | ||||
| Sülfonilüreler | Oktreotid ve dekstroz | 1-2 µg/kg/doz (yetişkinler 50-100 µg) 6-8 saatte bir | — | — |
| Trisiklik antidepresanlar | Sodyum bikarbonat | 1-2 mEq/kg yükleme; QRS <110 msn turmak için gerekirse yükleme dozu tekrarlanır | IV | “Endikasyonlar: QRS genişlemesi (110 msn), hemodinamik dengesizlik” |
| “Potasyum takibi yapılmalı.” |
| ANTİDOTLAR | TOKSİN VEYA ZEHİR |
|---|---|
| Latrodectus antivenin | Karadul örümceği |
| Botulinum antitoksini | Botulinum toksini |
| Difenhidramin ve/veya benztropin | ‣ reaksiyonlar |
| Kalsiyum tuzları | Flor, kalsiyum kanal blokörleri |
| Protamin | Heparin |
| Folinik asit | Metotreksat, trimetoprim, primetamin |
| Crotalidae-özgün Fab antikorları | Çıngıraklı yılan zehirlenmeleri |
| Sodyum bikarbonat | Sodyum kanal bloğu (trisiklik antidepresanlar, tip 1 antiaritmikler) |
⚠️ Aktif kömürün işe yaramadığı altı grupAlkoller · Kostik maddeler: alkali ve asitler · Siyanür · Ağır metaller (örn. kurşun) · Hidrokarbonlar · Demir · Lityum
💡 Antidotların işlev gruplarına göre özetiEnzimi geri çeviren: fizostigmin (antikolinerjik), pralidoksim (organofosfat), piridoksin (izoniazid) Reseptörü bloke eden: nalokson (opioid), flumazenil (benzodiazepin), atropin (kolinerjik) Bağlayıcı/şelatör: digoksin Fab, desferoksamin (demir), BAL/EDTA/DMSA (ağır metal), hidroksikobalamin (siyanür) Metabolik yolu değiştiren: N-asetilsistein (glutatyon yerine koyar), fomepizol (alkol dehidrogenaz inhibitörü) İyon kanalını düzelten: sodyum bikarbonat (Na kanal blokajı), glukagon ve insülin (β-bloker ve Ca kanal blokeri)
⚠️ İki tehlikeli antidotFizostigmin:“EKG iletim gecikmesi varsa KULLANMA” — TCA zehirlenmesinde asistoli yapabilir. Flumazenil:“BİLİNMEYEN İLAÇLARI KULLANMAYIN, ÇOKLU İLAÇ ALIMI YAPMAYIN” — TCA eşlik ediyorsa nöbet eşiğini düşürüp kontrol edilemeyen nöbete yol açar.
💡 TUS ipucuAsetaminofen → NAC (8 saat içinde başlanırsa en etkili).β-bloker → GLUKAGON. Kalsiyum kanal blokeri → YÜKSEK DOZ İNSÜLİN + dekstroz.İzoniazid nöbeti → PİRİDOKSİN (her 1 g INH için 1 g; bilinmiyorsa 70 mg/kg).Siyanür → hidroksikobalamin (idrarı kırmızıya boyar: kromatüri). Demir → desferoksamin (idrarı “vin rosé” rengine boyar). Sülfonilüre hipoglisemisi → OKTREOTİD (tekrarlayan dekstroz insülin salınımını daha da uyarır). BAL yer fıstığı yağında hazırlanır → fıstık alerjisinde kontrendike.Aktif kömür alkol, demir, lityum, ağır metal, hidrokarbon ve kostiklerde İŞE YARAMAZ.
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.