| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Hidrojen siyanür zehirlenmesi |
| ad-en | Hydrogen cyanide poisoning |
| gen | - |
| kalitim | Kalıtsal değil — edinilmiş |
| insidans | kaynak gerekli |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi — Bölüm 77, Tablo 77.7 |
⚠️ Hücresel boğulma“Siyanür, ELEKTRON TAŞIMA ZİNCİRİNİN BİR PARÇASI OLAN SİTOKROM-c OKSİDAZI İNHİBE EDER, HÜCRESEL SOLUNUMU KESER VE DERİN DOKU HİPOKSİSİNE YOL AÇAR.” (Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi)
| Maruziyet yolu | Örnek |
|---|---|
| Mesleki | İŞ YERİNDE (YAPAY ELYAF, NİTRİL VE PLASTİK ÜRETİMİ) |
| Yangın | KAPALI ALANLARDAKİ YANGINLARDA DUMAN SOLUMAYLA HİDROJEN SİYANÜR (HCN) GAZINA MARUZ KALABİLİR |
| Bulgu | Açıklama |
|---|---|
| Başlangıç | ÖNEMLİ MARUZİYETTEN SONRA BULGULARIN BAŞLANGICI HIZLIDIR |
| Bulgular | BAŞ AĞRISI, AJİTASYON/KONFÜZYON, ANİ BİLİNÇ KAYBI, TAŞİKARDİ, KARDİYAK ARİTMİLER VE ‣ |
| Düzey | SİYANÜR DÜZEYLERİ TAM KANDA ÖLÇÜLEBİLİR, ANCAK ÇOĞU KURUMDA BULUNMAZ |
💡 Yangın mağdurunda eşik“Yangın mağdurlarında ŞİDDETLİ LAKTİK ASİDOZ (LAKTAT >10 mmol/L) SİYANÜR ZEHİRLENMESİNİ DÜŞÜNDÜRÜR.”
⚠️ Arteriyelleşmiş venöz kan“Dokuların oksijen alımının bozulması, MİKST VENÖZ KANDAKİ OKSİHEMOGLOBİN SATÜRASYONUNUN ARTMASI durumunda akla gelir, bu da siyanür zehirlenmesini düşündüren DİĞER BİR LABORATUVAR BULGUSUDUR.”
Hücre oksijeni kullanamadığı için venöz kan arteriyel kan gibi parlak kırmızı kalır — bu, tabloyu tanımanın en zarif yoludur.
“Tedavi, MARUZİYET KAYNAĞINI UZAKLAŞTIRMAYI, YÜKSEK DÜZEYLERDE OKSİJEN VERİLMESİNİ VE ANTİDOT TEDAVİSİNİ İÇERİR.”
| Bileşen | Mekanizma |
|---|---|
| NİTRİTLER (AMİL NİTRİT VE SODYUM NİTRİT) | BU NİTRİTLERİN ÜRETTİĞİ METHEMOGLOBİN, DAHA SONRA SİYANÜR İLE REAKSİYONA GİREREK SİYANOMETHEMOGLOBİN OLUŞTURUR |
| SODYUM TİYOSÜLFAT | SİYANOMETHEMOGLOBİNİN HEMOGLOBİNE VE DAHA AZ TOKSİK TİYOSİYANATA METABOLİZMASINI HIZLANDIRIR |
⚠️ Methemoglobinemi riski“Methemoglobinemi oluşturmanın FAYDADAN DAHA FAZLA RİSK ÜRETEBİLECEĞİ HASTALARDA, KİTİN SODYUM TİYOSÜLFAT BİLEŞENİ TEK BAŞINA VERİLEBİLİR.”
ℹ️ Neden üstün?“ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), BİLİNEN VEYA ŞÜPHELENİLEN SİYANÜR ZEHİRLENMESİNDE HİDROKSİKOBALAMİN KULLANIMINI ONAYLAMIŞTIR” (bkz. Tablo 77.7).
“Bu antidot, DAHA SONRA İDRARLA ATILAN TOKSİK OLMAYAN SİYANOKOBALAMİN (B₁₂ VİTAMİNİ) OLUŞTURMAK İÇİN SİYANÜR İLE REAKSİYONA GİRER.”
“Hidroksikobalaminin, SİYANÜR ANTİDOT KİTİNDEN DAHA ÜSTÜN GÖRÜNEN GÜÇLÜ BİR GÜVENLİK PROFİLİNE SAHİPTİR ve bu nedenle SİYANÜR ZEHİRLENMESİ İÇİN TERCİH EDİLEN ANTİDOTTUR.”
| Yan etki | Açıklama |
|---|---|
| Cilt | HİDROKSİKOBALAMİN DERİ VE İDRARDA KIRMIZI RENK DEĞİŞİKLİĞİ |
| Dolaşım | GEÇİCİ HİPERTANSİYON |
| Laboratuvar | KOLORİMETRİK LABORATUVAR TESTLERİNİN ETKİLENMESİ GİBİ ETKİLER İÇERİR |
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
💡 TUS ipucu — siyanür
- Mekanizma: SİTOKROM-c OKSİDAZ İNHİBİSYONU → hücre oksijeni kullanamaz.
- İki laboratuvar ipucu: LAKTAT >10 mmol/L (yangın mağduru) ve ARTMIŞ MİKST VENÖZ OKSİHEMOGLOBİN SATÜRASYONU.
- Tercih edilen antidot = HİDROKSİKOBALAMİN, çünkü methemoglobin oluşturmaz. Siyanürü bağlayıp B₁₂ vitamini oluşturur, idrarla atılır.
- İdrarda/deride kırmızı renk değişikliği hidroksikobalaminin beklenen etkisidir, komplikasyon değil.
- Yangında CO ve siyanür BİRLİKTE düşünülür → Karbonmonoksit Zehirlenmesi.
- Methemoglobinemi riskli hastada (örn. eşlik eden CO) nitrit verme; tek başına SODYUM TİYOSÜLFAT ver.