| Özellik |
Değer |
| tags |
kavram, çevre |
| ad-tr |
Çevre Sağlığı ve Çocuklar |
| ad-en |
Overview of Environmental Health and Children |
| tus-onceligi |
orta |
| guncelleme |
2026-10-01 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 33 Çevre Sağlığı — Bölüm 735, Şekil 735.1, Tablo 735.1-735.2 |
Çocuklar, çevresel maruziyetlere erişkinlerden fizyolojik ve davranışsal olarak daha duyarlıdır; pediatristin temel amacı önlemektir (Nelson - Bölüm 33 Çevre Sağlığı).
Küresel iklim değişikliği
- “Pediatristlerin temel amacı önlemektir. Yirmi birinci yüzyılın baskın bir önleme sorunu küresel iklim değişikliğidir. Devletlerarası İklim Değişikliği Paneli Dünya’nın istenmeyen küresel iklim değişikliğine gittiği ve antropojenik (insan-yapımı) katkıların önemli olduğuyla ilgili bilimsel ortak görüşü ile sonuçlanmıştır.”
- [!tip] TUS ipucu — çocuk neden daha duyarlı?
“Çocuklar iklim değişikliğinin etkilerine özellikle duyarlıdır, çünkü vücutları büyümekte ve gelişmektedir; çevreleriyle özgün etkileşimleri ve davranışları vardır; temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için anne-babalarına veya bakıcılarına güvenmek zorundadırlar.”
- “İklim değişikliği çocukları yükselen sıcaklıklarla; daha sık, ağır, uzun süreli olağanüstü hava olaylarıyla; yiyecek, su, ve vektör kaynaklı hastalıkların bulaşma hızlarıyla; hava kirliliğinde küfler, polenler, ve uzun fosil yakıtlarından kaynaklanan artışlarla; ve ruh sağlığı stresleriyle karşılaşmalarının bir sonucu olarak onların sağlığını etkileyecektir (Şekil 735.1).”
- [!warning] En büyük etki en yoksul çocuklarda
“Seller ve fırtınalar gibi doğal afetler, ritbetli konutlar ve mikotoksinle-ilişkili hastalıkların sıcaklıklar ve deniz seviyeleri yükseldikçe kötüleşmesi beklenmektedir. Etkiler büyük ihtimalle en çok küçük ve yoksulluk içinde yaşayan çocuklar arasında hissedilecektir.”
- “Çevrede karbondioksiti azaltma ihtiyacı büyük ölçüde Paris Anlaşması’nı imzalamaya zorladı. Bireysel eylemler, karbondioksit azaltımında gerekli bir adımdır. Anne-babalar ve bakıcılar da kendi ailelerinin karbon ayak izini azaltmak için çalışabilirler.”
- [!tip] TUS ipucu — pediatristin öngörülü rehberliği
“Ayrıca, hava kalitesi endeksi ve polen sayımlarını kontrol ederek ve seviyeler yüksekse çocukların açık hava oyun süresi için bir sınır düşünerek çocukların sağlığını koruyabilirler.”“Anne-babalar çocuklarında Dehidratasyon veya aşırı ısınma belirtileri izleyebilir ve Böcek Kaynaklı Enfeksiyonlardan Korunma ve koruyucu kıyafetler kullanarak kene ve sivrisinek ısırıklarını önleyebilir.”
Şekil 735.1 — Çevresel değişim, iklim değişikliği, ekolojik değişim ve çocuk sağlığı
| Zincir |
Aracı |
Sağlık sonucu |
| Çevresel değişiklik |
Hava kirliliği |
Öksürük, Çocukluk Çağı Astımı |
|
UV radyasyon |
‣, malign melanom, immün baskılanma |
| ↓ İklim değişikliği |
Termal kirlilik |
‣ |
|
Hava felaketleri |
Psikososyal travma, boğulma, dehidratasyon, gastrointestinal |
| ↓ Ekolojik değişiklik |
Yiyecek ulaşılabilirliği |
Malnütrisyon, ‣, gelişme geriliği |
|
Alerjen/Mikotoksin |
Alerjiler, kanser, doğum defektleri |
|
Enfeksiyon hastalığı maruziyeti |
Sıtma, ‣, ensefalit, ‣ |
|
Yüksek irtifada enfeksiyon hastalığı |
‣ hastalığı, Hantavirüs, ‣ |
(Bunyavanich S, Landrigan CP, McMichael AJ, Epstein PR: Ambul Pediatr 3:44-52, 2003, Fig. 2)
Çocukların özgün duyarlılığı
💡 TUS ipucu — “madendeki kanaryalar”“Çocukların kanaryalarla karşılaştırılması uygundur: yeraltı maden patlamalarının ardından, kanarya son yıllarda madenciler tarafından yüksek seviyelerde karbon monoksit gazı tespit edilmesine yardımcı olmak için kullanıldı. Kanaryaları Karbonmonoksit Zehirlenmesi dahil gazların seksiyonlar etkilerine karşı onları daha duyarlı hale getiren yüksek solunum hızları ve yüksek metabolizma hızları nedeniyle yararlı”karbon monoksit dedektörleri” idi.”“Benzer şekilde, küçük çocuklar yüksek bir solunum hızına ve yüksek bir metabolik hıza sahiptir ve ortamdaki kimyasallara yetişkinlerden daha duyarlı olabilir.”“Kısa boyları nedeniyle, çocukların nefes alanları toprağa veya yere yetişkinlerin nefes alanlarından daha yakındır; bu nedenle çocuklar muhtemelen daha yüksek konsantrasyonlarda toksik gaz solumuşlardır.”“Yetişkinlerle aynı metil izosiyanat seviyelerine maruz kalan çocuklar, daha büyük dozlar almış olabilirler, çünkü daha yüksek dakika akciğer yüzey alanı - vücut ağırlığı oranlarına ve daha yüksek dakika hacmi-ağırlık oranlarına sahiptirler.”
Toksinlere karşı toksik maddeler
💡 TUS ipucu — terminoloji ayrımı“Bir toksin, canlı bir organizma (örn. aflatoksin) tarafından üretilen zehirli bir maddedir.”“Bir toksik madde, insanlar tarafından yapılan veya insan aktivitesi (örn. dioksinler) ile çevreye verilen zehirli bir maddedir. Sentetik kimyasallara toksik maddeler denir.”
Mikotoksinler
- “Çocukların mikotoksinlere, tahıllar, kuruyemişler ve diğer mahsullerdeki belirli mantarlar tarafından üretilen toksinlere maruz kalması, iklim değişikliğe büyük olasılıkla artacaktır çünkü üretimleri sıcaklık, nem ve yağıştan etkilenmektedir.”
- [!tip] TUS ipucu — maruziyet yoluna göre klinik
“Mikotoksinlerle karşılaşma, karşılaşma yoluna bağlı farklı sonuçları oluşturur. Yeme yoluyla karşılaşma yetişkinlikte gastrointestinal hastalıklara, tremorlara ve kansere yol açabilir; solunum yoluyla karşılaşma bebeklikte döneminde akut solunum yolu hastalığına neden olabilir.”“Ayrıca, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki çocuklar arasındaki mikotoksin maruziyetlerini bodurlukla ilişkilendiren kanıtlar ortaya çıkmaktadır.”
Nöral tüp defektleri