Özellik	Değer
tags	karşılaştırma
ad-tr	Fitzpatrick deri tipleri ve akut güneş yanığı reaksiyonu
ad-en	Fitzpatrick skin types and acute sunburn reaction
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-10-26
kaynaklar	Nelson - Bölüm 30 Deri

Fitzpatrick Deri Tipleri ve Güneş Yanığı

Nelson - Bölüm 30 Deri, Bölüm 675 (kitap s.3496).

UV spektrumu

[!tip] “Fotosensitivite, güneş ışığı veya yapay ışıktaki UV ışınına karşı anormal deri tepkisini ifade eder.”

Bant	Dalga boyu	Emilim yeri
UVA	320-400 nm	“300 nm’nin üzerindekiler çoğunlukla epidermisin farklı düzeylerde melanin emiliminden sonra dermise iletilirler”
UVB	290-320 nm	“300 nm’nin altında epidermiste emilirken”
UVC	100-290 nm	—

[!warning] “Çocuklar, sahip oldukları deri tiplerine göre (yani pigment miktarına; Tablo 675.1) UV ışınlarına farklı düzeylerde duyarlılık gösterirler.”

Tablo 675.1 — Güneş ışığına tepkiye göre deri tipleri

Fitzpatrick deri tipi	Güneş yanığı, bronzlaşma durumu
I	“Her zaman kolaylıkla yanar, bronzlaşma olmaz”
II	“Genellikle yanar, hafif bronzlaşma olur”
III	“Bazen yanar, hafif açık kahverengi bronzlaşma”
IV	“Minimal yanar ya da yanmaz, daima bronzlaşır”
V	“Nadiren yanar ateş, yoğun koyu kahverengi bronzlaşma”
VI	“Hiçbir zaman yanmaz, siyah renkli”

Akut güneş yanığı reaksiyonu

[!tip] “Çocuklarda en sık görülen fotosensitivite reaksiyonu, esas olarak UVB ışınlarının neden olduğu akut güneş yanığıdır.”
[!warning] “Güneş ışığı UVB ışınlarından çok daha fazla miktarda UVA ışınları içerirken, diğer yandan UVB ışınları UVA ışınlarına göre güneş yanıklarına çok daha fazla neden olmaktadır.”

Ani pigment koyulaşması ↔︎ gecikmiş yanık

Özellik	UVA ile ani pigment koyulaşması	UVB güneş yanığı
Mekanizma	“Var olan melaninin foto-oksidasyonu ile kararması ve melanositlerden keratinositlere aktarılması”	“Reaktif oksijen türleri keratinosit membran zedelenmesine neden olur”
Süre	“Birkaç saat sürer”	“İlk karşılaşmadan 6-12 saat sonra başlar ve 24 saatte zirve yapar”
Koruyuculuk	> [!warning] “Foto-koruyucu DEĞİLDİR”	—
Bulgular	—	“Deride kızarıklık, hassasiyet, ödem ve bül görülür” (Şekil 675.1)
Sistemik	—	> [!warning] “Şiddetli güneş yanığı ateş, bulantı ve baş ağrısı gibi sistemik semptomlara neden olur”

Mediyatörler

[!tip] “UVB ilişkili eritemde görülen vazodilatasyonun bir kısmına prostaglandin E2, E3 ve F2A aracılık eder.”
“UVB tarafından tetiklenen diğer enflamatuar sitokinler, interlökin 1, 6 ve 8 ile tümör nekroz faktörü” ile devam eder.

📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı

TUS İpuçları

💡 UVA ↔︎ UVB tek cümledeUVA (320-400 nm): dermise ulaşır, ani pigment koyulaşması yapar, fotosensitivite reaksiyonlarında ve yaşlanmada baskın.UVB (290-320 nm): epidermiste emilir, GÜNEŞ YANIĞININ esas sorumlusu. Güneş ışığında UVA çok daha fazla olmasına rağmen yanığı UVB yapar.