| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Karbonmonoksit zehirlenmesi |
| ad-en | Carbon monoxide poisoning |
| gen | - |
| kalitim | Kalıtsal değil — edinilmiş |
| insidans | kaynak gerekli |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi — Bölüm 77 |
“Endüstriyel ve doğal olarak oluşan birçok gazın inhalasyonu riskli olsa da ÇOCUK ZEHİRLENMELERİNDE EN YAYGIN GAZ KARBONMONOKSİTTİR.” (Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi)
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Fiziksel | CO, KARBON İÇEREN HERHANGİ BİR YAKITIN YANMASI SIRASINDA ÜRETİLEN RENKSİZ, KOKUSUZ BİR GAZDIR |
| Kritik nokta | YANMA NE KADAR AZ VERİMLİ OLURSA ÜRETİLEN CO MİKTARI O KADAR FAZLA OLUR |
| Kaynaklar | ODUN SOBASI, GAZYAĞI ISITICILARI, ESKİ FIRINLAR, SICAK SU ISITICILARI, KAPALI ALANLARDAKİ YANGINLAR VE OTOMOBİLLER |
| Mekanizma | Açıklama |
|---|---|
| 1. Hemoglobin | CO, HEMOGLOBİNE OKSİJENİN 200 KATINA YAKIN BİR İLGİYLE BAĞLANIR VE KARBOKSİHEMOGLOBİN (HbCO) OLUŞTURUR |
| Sonucu | CO, OKSİJENİN YERİNİ ALIR VE HEMOGLOBİNDE YAPISAL BİR DEĞİŞİKLİK YAPAR, DOKULARA OKSİJEN VERİLMESİNİ BOZARAK DOKU HİPOKSİSİNE YOL AÇAR |
| 2. Hücresel solunum | CO, SİTOKROM OKSİDAZA BAĞLANIR VE HÜCRESEL SOLUNUMU BOZAR |
| 3. Nitrik oksit | CO, NİTRİK OKSİDİ (NO) YERİNDEN EDEREK PROTEİNLERDEN UZAKLAŞTIRIR VE NO’NUN SERBEST RADİKALLERLE BAĞLANMASI SONUCU TOKSİK METABOLİTİ OLAN PEROKSİNİTRİT OLUŞUR |
| Sonucu | O DA LİPİT PEROKSİDASYONUNA VE HÜCRESEL ZEDELENMEYE YOL AÇAR. NO AYRICA BAŞ AĞRISI, ‣ VE HİPOTANSİYON GİBİ KLİNİK BULGULARDAN SORUMLU OLAN GÜÇLÜ BİR VAZODİLATÖRDÜR |
⚠️ HbCO düzeyi klinikle uyumlu DEĞİLDİR“HbCO düzeyleri, MUHTEMELEN CO’İN HEMOGLOBİNİN DIŞINDA BİRDEN FAZLA PROTEİNLE DE ETKİLEŞİME GİRMESİ NEDENİYLE KLİNİK ZEHİRLENME BELİRTİLERİ İLE UYUMLU DEĞİLDİR.”
| Evre | Bulgu |
|---|---|
| Erken | BAŞ AĞRISI, HALSİZLİK, BULANTI VE KUSMA |
| Tuzak | BU BELİRTİLER GENELLİKLE GRİP VEYA GIDA ZEHİRLENMESİ GİBİ YANLIŞ BİR TANI KONABİLİR |
| Yüksek maruziyet | ZİHİNSEL DURUM DEĞİŞİKLİKLERİ, KONFÜZYON, ATAKSİ, SENKOP, TAŞİKARDİ VE TAKİPNE GELİŞEBİLİR |
| Şiddetli | KOMA, NÖBETLER, MİYOKARDİYAL İSKEMİ, ASİDOZ, KARDİYOVASKÜLER SİSTEMİN ÇÖKMESİ VE ÖLÜM |
💡 Tanısal en kritik soru“Fizik muayenede kardiyovasküler ve nörolojik sisteme odaklanmalıdır çünkü CO tarafından EN AĞIR ŞEKİLDE BU SİSTEMLER ETKİLENİR.”
| Test | Değer |
|---|---|
| CO-oksimetri | İLE BELİRLENEN HbCO İÇİN ARTERİYEL VEYA VENÖZ KAN GAZI ANALİZİ |
| Diğer | ASİDOZU DEĞERLENDİRMEK İÇİN KAN GAZI ANALİZİ |
| ‣ | CİDDİ ZEHİRLENMELERDE KREATİNİN KİNAZ DÜZEYİ |
| Gebelik | GEBELİK TESTİ |
| Kalp | KALPLE İLGİLİ BULGULARI OLAN HASTALARDA EKG’Yİ İÇERMELİDİR |
⚠️ Fetüs riski Gebelik testi listelenmesinin nedeni, fetal hemoglobinin CO’ya ilgisinin daha yüksek olmasıdır — bu yüzden her CO zehirlenmesinde gebelik sorgulanır.
| Basamak | İçerik |
|---|---|
| Önleme | CO ZEHİRLENMESİNİN ÖNLENMESİ ÇOK ÖNEMLİDİR; BU KONUDA GEREKLİ EĞİTİM VERİLMELİ VE EVLERDE CO DEDEKTÖRLERİ KULLANILMALIDIR |
| Temel tedavi | CO’NUN ELEMESİNİ ARTIRMAK İÇİN %100 OKSİJEN VERİLMESİDİR |
| Ortam | HbCO yarı ömrü |
|---|---|
| Ortam havasında | 4-6 SAAT |
| %100 oksijen (özel yüz maskesi, atmosferik basınç) | 60-90 DAKİKA |
ℹ️ Hiperbarik oksijen (HBO)“Ciddi derecede zehirlenmiş hastalar, HbCO’nun YARI ÖMRÜNÜ 20-30 DAKİKAYA DÜŞÜRME VE AYRICA GEÇ NÖROLOJİK SEKEL RİSKİNİ AZALTTIĞI DÜŞÜNÜLEN HİPERBARİK OKSİJEN (HBO) TEDAVİSİNDEN YARARLANABİLİR.”
“HBO tedavisinin klinik yararları ve sevk rehberleri tartışmalı olmasına rağmen, SIKLIKLA BELİRTİLEN ENDİKASYONLAR:”
SENKOP
KOMA
NÖBET
ZİHİNSEL DURUM DEĞİŞİKLİĞİ
AKUT KORONER SENDROM
HbCO DÜZEYİNİN %25 ÜZERİNDE OLMASI
ANORMAL SEREBELLAR MUAYENE
HAMİLELİK