| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | kavram |
| ad-tr | Sefalosporinler |
| ad-en | Cephalosporins |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-10 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 207, Tablo 207.5-207.6 |
“Sefalosporinler penisilinlerden yapısal olarak farklıdır; penisilinlerin BEŞLİ HALKA YAPISI İLE KARŞILAŞTIRILDIĞINDA β-LAKTAM HALKASI ALTILIDIR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 207)
Beş kuşak + MRSA’ya etkili ajanlar → sınıflandırma: Parenteral ve Ağızdan Sefalosporinlerin Sınıflandırılması
| Kuşak | Örnekler | Kullanım |
|---|---|---|
| BİRİNCİ KUŞAK | parenteral SEFAZOLİN; ağızdan eşdeğeri SEFALEKSİN | S. AUREUS VE GRUP A STREPTOKOKLARIN DUYARLI SUŞLARINDAN KAYNAKLANAN DERİ VE YUMUŞAK DOKU ENFEKSİYONLARININ YÖNETİMİNDE YAYGIN OLARAK KULLANILIR |
| İKİNCİ KUŞAK | SEFUROKSİM, SEFOKSİTİN | BİRİNCİ KUŞAK SEFALOSPORİNLERDEN DAHA İYİ ETKİNLİĞİ VAR; GRAM-NEGATİF BAKTERİYEL ENFEKSİYONLARA KARŞI |
| ÜÇÜNCÜ KUŞAK — AĞIZDAN | SEFAKLOR, SEFPROZİL, LORAKARBEF, SEFPODOKSİM | SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI, İYE VE DERİ VE YUMUŞAK DOKU ENFEKSİYONLARININ TEDAVİSİNDE |
| ÜÇÜNCÜ KUŞAK — PARENTERAL | SEFOTAKSİM, SEFTRİAKSON, SEFTAZİDİM | GENELLİKLE MENENJİT VE SEPSİS DAHİL CİDDİ ÇOCUKLUK ÇAĞI ENFEKSİYONLARINDA KULLANILIR |
| DÖRDÜNCÜ KUŞAK | SEFEPİM | P. AERUGINOSA’YA KARŞI ETKİNLİĞİ VARDIR VE METİSİLİNE DUYARLI STAFİLOKOKAL ENFEKSİYONLARA KARŞI İYİ ETKİNLİĞİNİ KORUMAKTADIR |
| BEŞİNCİ KUŞAK | SEFTAROLİN, SEFTOBİPROL, SEFTOLOZAN | DİRENÇLİ GRAM-POZİTİF ORGANİZMALARA VE SIK GÖRÜLEN GRAM-NEGATİF PATOJENLERE KARŞI ETKİNLİĞİ OLAN GENİŞ SPEKTRUMLU SEFALOSPORİNDİR |
💡 Seftazidimin özel yeri“SEFTAZİDİM P. AERUGINOSA’NIN BİRÇOK SUŞUNA KARŞI ORTACA ETKİDİR; BU ÖZELLİĞİ İLE ATEŞİ OLAN NÖTROPENİK ONKOLOJİ HASTALARINDA FAYDALIDIR.” → Febril Nötropeni
ℹ️ Seftazidim-avibaktam“ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) SEFTAZİDİM İLE YENİ β-LAKTAMAZ İNHİBİTÖRÜ AVİBAKTAM KOMBİNASYONUNU 2015’TE ONAYLAMIŞTIR. Güncel endikasyonları: KOMPLİKE İNTRAABDOMİNAL ENFEKSİYONLAR VE İYE’DİR. Kombinasyon ayrıca KPK’LERDEN KAYNAKLANAN ENFEKSİYONLARIN TEDAVİSİNDE DE FAYDALI OLABİLİR. ÇOCUKLARDAKİ DENEYİM KISITLIDIR.”
⚠️ Yenidoğanda ölümcül olabilir“SEFTRİAKSON, RINGER VEYA HARTMANN ÇÖZELTİSİ VEYA KALSİYUM-İÇEREN PARENTERAL ÇÖZELTİ GİBİ KALSİYUM İÇEREN BİR ÜRÜN İLE KARIŞTIRILMAMALIDIR; çünkü PARÇACIKLI ÇÖKELTİ OLUŞABİLİR. YENİDOĞANLARDA AKCİĞER VE BÖBREKLERDE SEFTRİAKSON-KALSİYUM ÇÖKELTİLERİ İLE ÖLÜMCÜL REAKSİYON VAKALARI BİLDİRİLMİŞTİR.”***
| Ajan | Özellikler |
|---|---|
| SEFTAROLİN | ÖN İLAÇ SEFTAROLİN FOSAMİL RUHSATLANDIRILMIŞTIR (hastaya verilen ajandır) AKTİF METABOLİTİDİR. MRSA DAHİL DİRENÇLİ GRAM-POZİTİF ORGANİZMALARA VE SIK GÖRÜLEN GRAM-NEGATİF PATOJENLERE KARŞI ETKİNLİĞİ OLAN GENİŞ SPEKTRUMLU SEFALOSPORİNDİR. FDA ONAYI VARDIR VE ÇOCUKLARDA KULLANIMI RUHSATLANDIRILMIŞTIR. DERİ VE YUMUŞAK DOKU ENFEKSİYONLARININ TEDAVİSİNDE MRSA İÇİN ENDİKASYONU VARDIR. AYNI ZAMANDA ‣ TEDAVİSİ İÇİN ENDİKE DEĞİLDİR; SEFTAROLİNİN ETKİNLİĞİ ANCAK MRSA PNÖMONİSİ İÇİN RUHSATLANDIRILMIŞTIR. Etkinliği PENİSİLİN BAĞLAYICI PROTEİN 2a’YA DİĞER β-LAKTAMLARDAN DAHA YÜKSEK AFİNİTE İLE BAĞLANMA YETENEĞİNE DAYANMAKTADIR |
| SEFTOBİPROL | BENZER BİR ETKİNLİK YELPAZESİ İLE DİĞER BEŞİNCİ KUŞAK SEFALOSPORİN; ABD’DE DEĞİL, KANADA VE AVRUPA BİRLİĞİ’NDE KULLANIM İÇİN ONAYLANMIŞTIR |
| SEFTOLOZAN | SEFTAZİDİMİN PSEUDOMONAS spp.’A KARŞI ETKİNLİĞİ GELİŞTİRİLMİŞ BİR TÜREVİDİR. BİRÇOK ESBL VEYA KARBAPENEMAZA KARŞI KARARLI DEĞİLDİR. SEFTOLOZAN β-LAKTAMAZ ÜRETEN ENTEROBACTERIACEAE’YE KARŞI ETKİNLİĞİNİN ARTTIRILMASI İÇİN β-LAKTAM İNHİBİTÖRÜ TAZOBAKTAM İLE KOMBİNE HALDE PAZARLANMAKTADIR. ÇOCUKLARDA DENEYİM SINIRLIDIR |
Tablo 207.6 → Sefalosporinlere Karşı Advers Reaksiyonlar
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
💡 TUS ipucu — sefalosporinler
- β-laktam halkası ALTILI (penisilinde beşli) — yapısal ayrım budur.
- 1. kuşak → deri/yumuşak doku (S. aureus, grup A streptokok); 2. kuşak → daha iyi gram-negatif; 3. kuşak parenteral → MENENJİT ve SEPSİS; 4. kuşak (sefepim) → P. aeruginosa + metisiline duyarlı stafilokok; 5. kuşak → MRSA.
- Seftazidim ateşli nötropenik onkoloji hastasında özel yer tutar (P. aeruginosa etkinliği).
- Seftriakson kalsiyum içeren çözeltilerle KARIŞTIRILMAZ — yenidoğanda akciğer ve böbrek çökeltileriyle ölümcül vakalar.
- Seftarolin fosamil bir ÖN İLAÇTIR; etkinliği PBP2a’ya yüksek afinite ile bağlanmaya dayanır.
- Seftarolin MRSA deri/yumuşak doku enfeksiyonunda endikedir ama toplum kaynaklı pnömonide DEĞİLDİR — pnömonide yalnızca MRSA pnömonisi için.
- Seftobiprol ABD’de ONAYLI DEĞİLDİR (Kanada ve AB’de onaylı).
- Seftolozan birçok ESBL ve karbapenemaza karşı KARARLI DEĞİLDİR — bu yüzden tazobaktamla kombine edilir.
- Seftazidim-avibaktam KPK enfeksiyonlarında faydalı olabilir; onaylı endikasyonları komplike intraabdominal enfeksiyon ve İYE.