| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom, solunum, enfeksiyon |
| ad-tr | Toplum Kaynaklı Pnömoni |
| ad-en | Community-Acquired Pneumonia |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-08 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi — Bölüm 428, Tablo 428.1-428.5, Şekil 428.1-428.4 |
“Akciğer parankim enflamasyonu olarak da tanımlanan pnömoni; 5 YAŞ ALTI ÇOCUKLARDA DÜNYADA GÖRÜLEN EN SIK ENFEKSİYÖZ ÖLÜM SEBEBİDİR, HER YIL YAKLAŞIK 920.000 ÖLÜME SEBEP OLUR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Başlık | Veri |
|---|---|
| Küresel yük | 5 YAŞ ALTINDA YILDA ~920.000 ÖLÜM — EN SIK ENFEKSİYÖZ ÖLÜM NEDENİ |
| Gelir dağılımı | PNÖMONİ İLİŞKİLİ ÖLÜMLERİN %99’U DÜŞÜK VE ORTA GELİRLİ ÜLKELERDE GERÇEKLEŞİR |
| En yüksek mortalite | AFRİKA VE GÜNEY ASYA’DAKİ AZ GELİŞMİŞ ÜLKELERDEDİR (Tablo 428.1) |
| ABD’deki düşüş | AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NDE PNÖMONİ İLİŞKİLİ ÖLÜMLER 1939 İLE 1996 YILLARI ARASINDA %97 ORANINDA AZALDI |
ℹ️ Düşüşün dört nedeniAŞILANMA, ANTİBİYOTİKLER VE BAKIMIN KAPSAMINA GENİŞLEMESİDİR. Nelson sırayla sayıyor:
- Kızamık ve Boğmaca KARŞI ETKİLİ AŞILAMA YAPILMASI 20. YÜZYILDA PNÖMONİ İLİŞKİLİ ÖLÜMLERİN SAYICA AZALMASINA KATKIDA BULUNMUŞTUR
- Haemophilus influenzae Enfeksiyonları TİP b AYRICA KÜÇÜK ÇOCUKLARDA BAKTERİYEL PNÖMONİNİN ÖNEMLİ BİR SEBEBİYKEN 1987’DE Polisakkarid ve Konjuge Aşıların Özellikleri LİSANSLANMASIYLA DAHA AZ GÖRÜLEN BİR ETKEN OLMUŞTUR
- KONJUGE PNÖMOKOK AŞILARININ (KPA) GELİŞTİRİLMESİ DE PNÖMONİ İLİŞKİLİ ÖLÜMLERİN SON 15 YIL İÇERİSİNDE AZALMASINDA ETKİN ROL OYNAMIŞTIR
ℹ️ Şekil 428.1 — 5 yaş altı ölüm nedenleri (DSÖ, 2015)PNÖMONİ %33 · İSHAL %19 · YENİDOĞAN SEPSİSİ %15 · DİĞER ENFEKSİYONLAR %12 · SITMA %11 · KIZAMIK %4 · HIV Enfeksiyonu ve AIDS/AIDS %3 · MENENJİT %3
“5 YAŞ ALTI ENFEKSİYON KAYNAKLI ÖLÜMLERİN ÜÇTE BİRİNDEN SORUMLUDUR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| UNICEF bölgesi | 5 yaş altı pnömoni vakası | Pnömoni ölüm oranı (5 yaş altı her 1.000 canlı doğum başına) |
|---|---|---|
| BATI VE MERKEZ AFRİKA | 298.000 | 16,2 |
| SAHRAALTI AFRİKA | 490.000 | 13,7 |
| GÜNEY ASYA | 282.000 | 10,9 |
| ORTADOĞU VE KUZEY AFRİKA | 46.000 | 4,1 |
| DOĞU ASYA VE PASİFİK | 81.000 | 2,7 |
| LATİN AMERİKA VE KARAYİPLER | 23.000 | 2,1 |
| AZ GELİŞMİŞ ÜLKELER | 363.000 | 12,0 |
| DÜNYA | 920.000 | 6,6 |
Kaynak: United Nations Children’s Fund: One is too many — ending child deaths from pneumonia and diarrhoea.
⚠️ Etken saptamak neden zordur“Her hastada pnömoni etkenini saptamak ÖRNEKLEMESİNİN İNVAZİF OLMASI VE NADİREN TERCİH EDİLMESİ SEBEBİYLE ZORDUR. BAKTERİYEL BALGAM KÜLTÜRÜ VEYA ÜST SOLUNUM YOLUNDAN ALINAN ÖRNEKLER ÖZELLİKLE KÜÇÜK ÇOCUKLARDA TİPİK OLARAK ALT SOLUNUM YOLLARININ ENFEKSİYONLARINI DOĞRU OLARAK YANSITMAZ” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Yaş grubu | En sık bakteriyel etken |
|---|---|
| 3 hafta - 4 yaş | STREPTOCOCCUS PNEUMONIAE (PNÖMOKOK) |
| ≥5 yaş | ‣ VE ‣ |
| Pnömokokta ek grup | ABD’DE DAHA ÖNCESİNDE SAĞLIKLI OLAN ÇOCUKLARDA DİĞER SIK GÖRÜLEN BAKTERİYEL ETKENLER GRUP A STREPTOKOK (STREPTOCOCCUS PYOGENES) VE STAPHYLOCOCCUS AUREUS’TUR |
| S. aureus | S. AUREUS PNÖMONİLERİ SIKLIKLA ‣ VİRUSU İLE ENFEKTE KİŞİLERDE KOMPLİKASYON OLARAK OLUŞUR |
| Gelişmekte olan ülkeler | S. PNEUMONIAE, H. INFLUENZAE VE S. AUREUS GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BAKTERİYEL PNÖMONİNİN EN SIK SEBEPLERİDİR |
| HIV pozitif çocuklar | MYCOBACTERIUM TUBERCULOSIS, ‣, SALMONELLA, ‣, ‣ JIROVECII VE ‣ |
⚠️ Rutin aşılanmayanlarda“RUTİN AŞILANMAYA BAŞLANILMASINDAN SONRA H. INFLUENZA VE S. PNEUMONIAE PNÖMONİSİNİN İNSİDANSI BELİRGİN BİR BİÇİMDE AZALMIŞTIR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Başlık | Veri |
|---|---|
| Yaş grubu | VİRAL PATOJENLER BİR AY İLE BEŞ YAŞ ARASINDAKİ ÇOCUKLARDA EN SIK ALT SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONU ETKENLERİDİR |
| Saptama | VİRUSLAR ENFEKTE ETTİĞİ KİŞİLERDE %40-80 İHTİMALLE MOLEKÜLER YÖNTEMLERLE (ÖRN. PCR) SAPTANIR |
| En sık ikisi | ‣ (RSV) VE ‣ ÖZELLİKLE İKİ YAŞ ALTINDA EN SIK TANIMLANAN VİRUSLARDIR |
| Rhinovirus uyarısı | “RHİNOVİRUSUN CİDDİ ALT SOLUNUM YOLLARI ENFEKSİYONLARINDAKİ ROLÜ KESİN OLMAMAKLA BERABER BU TÜR ENFEKSİYON GEÇİREN ÇOCUKLARDA KOENFEKTE VİRUSLARLA VEYA ASEMPTOMATİK ÇOCUKLARDA TESPİT EDİLMEKTEDİR” |
| Diğer viruslar | İNFLUENZA VİRUSU, İNSAN ‣, ADENOVİRUSLAR, ‣ VİRUSLARI, ‣ |
| Çoklu virus | YÜZDE 20 VAKADA ENFEKSİYONLARDA BİRDEN FAZLA VİRUS GÖRÜLÜR |
💡 Mevsim tanıya yardımcı“Alt solunum yolu viral enfeksiyonları hem kuzey hem güney yarıkürede SONBAHAR VE KIŞ AYLARINDA RESPİRATUAR VİRUSLARIN DÖNEMSEL EPİDEMİSİ İLE İLİŞKİLİ OLARAK DAHA SIK GÖZÜKÜR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
- TİPİK OLARAK EPİDEMİ PARAİNFLUENZANIN DAHA ÇOK KRUP KLİNİĞİYLE ORTAYA ÇIKTIĞI SONBAHARDA BAŞLAR
- KIŞ DÖNEMİNDE İSE RSV, İNSAN METAPNÖMOVİRUS VE İNFLUENZA VİRUSLAR YAYGIN, ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI, BRONŞİOLİT VE PNÖMONİ GİBİ ENFEKSİYONLARA SEBEP OLUR
- RSV ÖZELLİKLE SÜT ÇOCUKLARI VE KÜÇÜK ÇOCUKLARDA AĞIR KLİNİK YAPARKEN, İNFLUENZA TÜM YAŞ GRUBUNDA HASTANE YATIŞI GEREKTİRECEK ŞİDDETTE ENFEKSİYONLARA SEBEP OLUR
- TOPLUMDA O DÖNEM DOLAŞAN VİRUSU BİLMEK TANI KOYMAKTA FAYDA SAĞLAR
⚠️ Aşılanma ve komorbidite“AŞILANMA DURUMU ÖNEMLİDİR, ÇÜNKÜ H. INFLUENZAE TİP b, S. PNEUMONIAE GİBİ ÇOCUKLARIN TAMAMEN İMMÜNİZE OLDUĞU ETKENLER SEBEBİYLE PNÖMONİ OLMA İHTİMALİNİ AZALTIR. İMMÜN SİSTEMİ BASKILANMIŞ VEYA BELLİ MEDİKAL KOMORBİTESİ OLAN, ÖRNEĞİN PSEUDOMONAS SUŞLARININ KİSTİK FİBROZİS HASTALARINI ENFEKTE ETMESİ GİBİ, ÇOCUKLAR BELLİ PATOJENLERE KARŞI RİSK ALTINDADIR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
→ Tam etken listesi: Enfeksiyöz Pnömoninin Sebepleri (Tablo 428.2) → Yaşa göre etkenler: Hastanın Yaşına Göre Pnömoni Etiyolojileri (Tablo 428.3) → Maruziyet öyküsü: Pnömonide Maruziyet Öyküsünde Akla Gelen Etiyoloji (Tablo 428.4)