Eşanlamlılar: KFKH
Kategori: Göğüs Hastalıkları · Tür: hastalık
Özet
KFTR disfonksiyonuna bağlı koyu safra, kolanjiyosit hasarı ve fibrogenezle gelişen hepatobiliyer hastalık yelpazesidir: Alkolik Olmayan Yağlı Karaciğer Hastalığı (en sık bulgu), fokal biliyer Siroz, multilobüler siroz, portal Çocukluk Çağı Hipertansiyonu ve safra yolu anomalileri. Kistik fibrozisde üçüncü önde gelen ölüm nedenidir. En erken belirti mekonyum ileusuyla ilişkili Kolestaz olabilir; hastaların çoğu multilobüler siroz veya portal hipertansiyon geliştiğinde bile sessizdir. Bulgular arasında hepatomegali, Splenomegali, hipersplenizmle Trombositopeni ve lökopeni, Özofagus Varisi (kanama 2. dekatta), asit, ensefalopati, K vitaminine dirençli INR yüksekliği, hipoalbüminemi, küçük safra kesesi, Kolelitiyazis ve sklerozan kolanjit yer alır. Tanı için yağlanma dışlandıktan sonra hepatomegali, 12 ay içinde en az 3 ardışık testte AST/ALT/GGT yüksekliği ve ultrasonografide karaciğer tutulumu, portal hipertansiyon veya biliyer anormallikten en az ikisi aranır; biyopsi altın standarttır. Tedavide ursodeoksikolik asit, portal hipertansiyon yönetimi ve son dönemde karaciğer nakli yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- KFTR disfonksiyonuna bağlı koyu safra, kolanjiyosit hasarı ve fibrogenezle gelişen hepatobiliyer hastalık yelpazesidir (karaciğer yağlanması, fokal biliyer siroz, multilobüler siroz, portal hipertansiyon, safra yolu anomalileri); KF’de üçüncü önde gelen ölüm nedenidir. Tedavide ursodeoksikolik asit, portal hipertansiyon yönetimi ve son dönemde karaciğer nakli yer alır. (Göğüs Hastalıkları › Kistik Fibrozis Ve Sindirim Sistemi Tutulumu; s.3012, s.3013, s.3014, s.3015)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- KFKH, solunum yetmezliği ve transplantasyon komplikasyonlarından sonra %2.8 ile üçüncü önde gelen ölüm nedenidir (genel mortalitenin ~%2.5’i) (s.3009, 3012).
- Spektrum: yenidoğan kolestazı, karaciğer yağlanması, biyokimyasal değişiklikler, safra kesesi hipoplazisi/agenezisi, safra kesesi/yolu taşı, büyük safra kanalı darlıkları, sklerozan kolanjit, Nodüler Rejeneratif Hiperplazi, obliteratif portal venopati, fokal biliyer Siroz, multilobüler siroz, portal hipertansiyon (s.3012).
- Tablo 2 sıklık: fokal biliyer Siroz %20-30, multilobüler biliyer siroz %10, portal hipertansiyon %2-5, neonatal Kolestaz <%10, sklerozan kolanjit sessiz, küçük safra kesesi %30, safra taşı %15; karaciğer yağlanması %25-60; ilaç toksisitesi belirsiz; hepatik konjesyon ve genel safra kanalı darlığı nadir (s.3013).
- Tablo 3 fenotip: multilobüler Siroz (portal hipertansiyonsuz; portal hipertansiyonlu: Hipersplenizm trombosit <150.000 ve lökosit <3000 + Splenomegali, varis, asit, ensefalopati; karaciğer yetersizliği INR >1.5 x ÜSL K vitaminine dirençli); sirozsuz tutulum (ALT >1.5 x ÜSL aralıklı/kalıcı >6 ay, GGT yüksekliği, USG homojen/heterojen ekojenite artışı, biyopsi steatoz/fibrozis, hepatomegali, portal hipertansiyon); tutulum yok (s.3015).
Epidemiyoloji
- Gerçek prevalans belirsiz; kümülatif insidans çocuklukta artıp orta erişkinlikte %27-41’de platoya ulaşır; ilk 10 yılda insidans en yüksek (100 hasta yılı için 1.8, %2.5), ikinci on yılda keskin düşer; yaşam boyu tarama gerekir (s.3012).
- Otopside ~%70’inde fokal biliyer Siroz; hastaların %5-10’unda ilk on yılda multilobüler siroz gelişir, çoğunda portal hipertansiyon ve ikinci on yılda varis kanaması; karaciğer yetmezliği çocukta nadir, geç (s.3012).
- KFKH’yi öngören özgün KFTR mutasyonu yoktur; mutasyon tipiyle ilişki yok; modifiye gen adayları (SERPINA1, ACE, TGFB1, MBL2, GSTP1) içinde yalnızca SERPINA1 Z alelinin KFKH ve portal hipertansiyonla güçlü ilişkisi gösterilmiştir (s.3009, 3013).
Etiyoloji ve patogenez
- KFTR hepatositlerde değil kolanjiyositlerde (intra/ekstrahepatik safra yolu, safra kesesi) eksprese edilir; mutasyonda Cl- sekresyonu bozulur, akışı ve alkaliniteyi azalmış visköz safra oluşur, toksik safra asitleri birikir, fibrozisi tetikleyen sitokinler salınır, yıldızsı hücreler aktive olur, kısır fibrogenez döngüsü fokal biliyer sirozdan multilobüler siroza götürür; kolanjiyositlerde mukus tıkaçları (s.3013).
- Alternatif: sızdıran bağırsak — bakteriyel elementlerin portal dolaşıma geçişiyle inflamasyon ve fibrozis (s.3013).