Eşanlamlılar: Endokrin Hipertansiyon, Hipertansiyon, Yüksek Kan Basıncı
Kategori: Nefroloji · Tür: hastalık
Özet
Cinsiyet, yaş ve boya göre sistolik ve/veya diyastolik kan basıncının en az üç ayrı zamanda ≥95. persentil (AAP 2017: veya ≥130/80 mmHg) olmasıdır; Obezite ile ilişkili olarak artan sıklıktadır. Çocuklarda, özellikle altı yaş altında, sekonder nedenler sıktır; önce böbrek ve kalp-damar, sonra endokrin nedenler araştırılır. Prehipertansiyon 90-95. persentil veya adolesanda ≥120/80 mmHg, evre 1 ≥95P ile 95P+12 (veya 130/80-139/89), evre 2 ≥95P+12 veya ≥140/90’dır; ABPM’de ortalama değerler ≥95P ve yük >%25 hipertansiyon, >%50 ciddi kabul edilir. Baş ağrısı (ani başlangıçlıysa Hipertansif Acil, katekolamin fazlalığını düşündürür), terleme, çarpıntı, Epistaksis, baş dönmesi, görme bozukluğu, konvülziyon, poliüri, noktüri, ödem, horlama ve gündüz uykululuğu (uyku apnesi), kilo kaybı veya alamama, Kabızlık, halsizlik ve soğuk intoleransı (Hipotiroidi) gibi yakınmalar nedeni ve organ hasarını işaret edebilir. Muayenede femoral nabız zayıflığı (koarktasyon), abdominal üfürüm (Renovasküler Hipertansiyon), karın kitlesi (Wilms, nöroblastom), cafe-au-lait lekeleri (Nörofibromatozis), adenoma sebaseum (tüberoskleroz), akantozis nigrikans, santral obezite (Cushing), Yetersiz Büyüme (kronik böbrek yetmezliği), solukluk, artrit (SLE), Cinsiyet Gelişim Bozukluğu (konjenital adrenal hiperplazi) aranır; laboratuvarda hipokalemi, metabolik alkaloz, renin yüksekliği (renovasküler) veya baskılanması (mineralokortikoid fazlalığı, Liddle, Gordon) ve katekolamin yüksekliği ayırt ettiricidir. Hedef organ hasarı için ekokardiyografide sol ventrikül hipertrofisi (%20-45; SVKİ >45 g/m2) ve göz dibinde hipertansif retinopati araştırılır. İlk tedavi yaşam biçimi değişikliğidir (DASH diyeti, fiziksel aktivite, kilo kontrolü); hedef <13 yaşta <90. persentil, adolesanda <130/80 mmHg’dir. Ayırıcı tanıda aort koarktasyonu, beyaz önlük ve maskeli hipertansiyon, Cushing sendromu, feokromasitoma, hipertiroidi, konjenital adrenal hiperplazi, monogenik hipertansiyon ve renal arter stenozu bulunur.
Bölümlerdeki özetler
- Çocukluk çağında artan sıklıkta; obezite ile ilişkili. İlk tedavi yaşam biçimi değişikliği (DASH diyeti, fiziksel aktivite, kilo kontrolü) olup hedef <13 yaşta <90. persentil, adolesanda <130/80 mmHg. (Beslenme ve Diyetetik › Pediatri Uygulamalarında Sık Rastlanan Beslenme İle İlişkili Sorunlar Ve Tedavi Yaklaşımları; s.582, s.583)
- Cinsiyet, yaş ve boya göre sistolik ve/veya diyastolik kan basıncının ≥95 persentil olması; çocuklarda sekonder nedenler sık olup öncelikle böbrek ve kalp-damar, sonra endokrin nedenler araştırılır. (Endokrinoloji › Endokrin Hipertansiyon; s.2385)
- Sistolik ve/veya diyastolik KB’nin en az üç ayrı zamanda yaş, cinsiyet ve boya göre 95. persentil ve üzerinde olmasıdır. Altı yaş altında sekonder neden düşünülür; tanı doğru KB ölçümü, ABPM, sekonder neden ve hedef organ hasarı araştırmasıyla konur. (Nefroloji › Çocukluk Çağında Hipertansiyon Tanısı; s.3307, s.3314, s.3316, s.3317)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Cinsiyet, yaş ve boya göre SKB ve/veya DKB’nin en az üç ayrı zamanda ≥95. persentil olması hipertansiyon (ESH 2016, AAP 2017 kılavuzları); normal <90 p; prehipertansiyon (yüksek KB) 90 ≤ p <95 veya adolesanda ≥120/80 mmHg; evre 1: 95. p ile 99. p+5 mmHg arası; evre 2: 99. p + 5 mmHg üzeri (s.2385, s.3307); başka bölümde üç ayrı ölçümde >95. persantil veya ≥130/80 mmHg ise HT (s.3308); AAP tablosunda evre 1/2 ayrımı 95P+12 mmHg’dir (s.3312)
- AAP’ye göre ≥13 yaş, ESH’ye göre ≥16 yaş ergenlerde erişkin kılavuz (AHA/ACC) değerleri kullanılır (s.3307).
- KB evrelemesi (Tablo 5), <13 yaş: normal SKB ve DKB <90P; yüksek KB ≥90P-<95P veya 120/80-<95P (hangisi düşükse); evre 1 ≥95P-<95P+12 mmHg veya 130/80-139/89; evre 2 ≥95P+12 mmHg veya ≥140/90 (s.3312).
- ≥13 yaş: normal <120/80; yüksek KB 120/80-129/89; evre 1 130/80-139/89; evre 2 ≥140/90 mmHg (s.3312).
- Maskeli Hipertansiyon (bkz. ilgili sayfa) ve Beyaz Önlük Hipertansiyonu ABPM ile tanınır (s.3314).
Epidemiyoloji
- Dünyada çocukluk çağı HT prevalansı %3,5-4 (çocuk/adolesanda ~%3.5), Türkiye’de 6-15 yaşta %8,5-15; çocuklukta başlayan HT erişkinde de sürer (s.583, s.2385)
- Erişkinde primer %85, sekonder %15; çocukta sekonder ~%50; primer HT <10 yaşta nadir, adolesanda sık; risk: siyahi ırk, uyku bozuklukları (s.2385)
- Çocukluk çağı HT’nin %60-70’inin nedeni böbrek parankim hastalığı; endokrin nedenler yalnızca %0.056 (s.2385)