Kalıtsal Tübülopatiler Karşılaştırması

Nefronun her bir segmentindeki farklı taşıyıcılarda kalıtsal anormallikler tanımlanmıştır ve moleküler defektler karakterize edilmiştir (Nelson - Bölüm 22 Nefroloji). Sınavda ayrım üç soruyla yapılır: kan basıncı nasıl? · potasyum yüksek mi düşük mü? · asidoz mu alkaloz mu?

ℹ️ Bu sayfanın rolü Burası kalıtsal tübüler transport bozukluklarını gen ve nefron segmenti düzeyinde ayırır (Nelson - Bölüm 22 Nefroloji kaynaklı). Aynı hastalıkların elektrolit tablosu içindeki yeri — yani “hipokalemi gördüm, tübülopati mi başka bir şey mi” sorusu — Hipokalemi ve Hiperkalemi Karşılaştırması sayfasındadır (Nelson - Bölüm 6 Sıvı ve Elektrolit Bozuklukları kaynaklı).

Birinci ayrım — hipokalemik metabolik alkaloz

(Nelson - Bölüm 22 Nefroloji, Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem)

💡 Hipertansiyonlu Hipokalemi — Nelson’ın ayırıcı cümlesiLiddle sendromunun geliş bulguları AME’ye benzerdir; ancak AME otozomal resesif, Liddle otozomal dominanttır. Tedavi ikisini ayırır:

• AME → spironolakton veya eplerenon etkilidir (mineralokortikoid reseptörü işgal eden kortizol bloke edilir); amilorid/triamteren de yeterli olabilir
• Liddle → spironolakton ETKİSİZDİR; çünkü kusur reseptörde değil kanalın kendisindedir → amilorid veya triamteren gerekir

(Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem).

Liddle sendromu

• Etiyoloji: klinik olarak aşikâr mineralokortikoid fazlalığı sendromuna benzer şekilde hipertansiyon ve hipokaleminin görüldüğü, ancak ondan farklı olarak otozomal dominant kalıtılan bir hastalıktır. Epitelyal sodyum kanalının β (SCNN1B) ve γ (SCNN1G) alt ünitelerinin aktive edici mutasyonları ile görülür
• Mekanizma: bu mutasyonların çoğu, normalde indirekt olarak aldosteronun düzenlediği kanal alt ünitelerinde bulunan ubikitine bağlanarak degradasyona ve proteozoma yönlendirilmesini engeller. Net etki renal toplayıcı kanalların apikal yüzündeki açık kanal sayısının artması ile sodyum emiliminin ve potasyum atılımının kolaylaşmasıdır
• Klinik:ağır, erken başlangıçlı hipertansiyon ve hipokalemi; bulgular persistan olmayabilir. Aldosteron ve renin düzeyleri baskılanmıştır, ancak tüm steroid hormon düzeyleri normaldir
• Tedavi:düşük tuz içerikli diyet, potasyum desteği ve amilorid ya da triamteren gibi bir sodyum kanal blokörüdür. Spironolakton gibi mineralokortikoid reseptör antagonistlerinin kullanımı etkili değildir
• Nefroloji tarafından bakış: toplayıcı kanalda ENaC’yi kodlayan genin fonksiyon kazandıran mutasyonları Liddle sendromuna neden olur; tersine, fonksiyon kaybettiren mutasyonlar, ciddi sodyum kaybı ve hiperkalemi ile giden Psödohipoaldosteronizme yol açar (Nelson - Bölüm 22 Nefroloji)

(Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem, Nelson - Bölüm 22 Nefroloji)

Aşikâr mineralokortikoid fazlalığı (AME)

• 11β-hidroksisteroid dehidrogenaz tip 2 izoenzimini kodlayan HSD11B2 geni mutasyonlarında görülen otozomal resesif hastalık. HSD11B2, kortizolü aktif bir steroid olmayan kortizona dönüştürerek mineralokortikoid reseptörünü işgal etmesini engeller; enzim yoksa kortizol reseptörü kolaylıkla işgal eder
• Benzer klinik tablo, meyan kökünün veya meyan kökü aromalı çiğneme tütününün aşırı tüketimi ile görülür (gliseretinik asit ve gliserhizik asit HSD11B2’yi inhibe eder)
• Klinik: İntrauterin Büyüme Kısıtlılığı ile Giden Sendromlar (tipik term infantların doğum ağırlığı 2 kg), Büyüme Geriliği, ağır hipertansiyon (~200/120 mmHg’ye varan), serebrovasküler olay, kardiyak aritmi; ilerleyen dönemde hipokalemik alkaloz nefrokalsinozise ve Nefrojenik Diyabetes İnsipidusa yol açar; Rabdomiyoliz; Pediatrik Elektrokardiyografi’de sol ventrikül hipertrofisi
• Laboratuvar: hipokalemi ve alkaloz sıktır; sodyum düzeyi genel olarak referans aralığın üst sınırında; aldosteron ve renin çok düşük, kortizol ve ACTH normal; idrar serbest kortizolün serbest kortizona oranı ve idrar tetrahidrokortizol ve allotetrahidrokortizol toplamının tetrahidrokortizona oranı artmıştır