| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Hiponatremi ve hipernatremi karşılaştırması |
| ad-en | Hyponatremia vs hypernatremia |
| omim | - |
| gen | - |
| lokus | - |
| kalitim | - |
| insidans | - |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-27 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 6 Sıvı ve Elektrolit Bozuklukları |
Kaynak: Nelson - Bölüm 6 Sıvı ve Elektrolit Bozuklukları, Bölüm 68.3.
| Özellik | Hiponatremi | Hipernatremi |
|---|---|---|
| Tanım | Serum Na⁺ <135 mEq/L | Serum Na⁺ >145 mEq/L (bazen >150) |
| Beyne etkisi | Su ESA→ISA → hücre şişmesi, beyin ödemi | Su ISA→ESA → hücre büzüşmesi |
| En korkulan komplikasyon | Beyin sapı herniasyonu, apne, nöbet | İntrakraniyal kanama (köprü venlerinin yırtılması) |
| Adaptasyon mekanizması | Hücre içi ozmolleri atar (K⁺, organik moleküller) | İdiyojenik ozmoller üretir |
| Hızlı düzeltme hatası | Santral pontin miyelinoliz | Beyin ödemi, nöbet |
| Güvenli düzeltme hızı | <10 mEq/L/24 saat, <18 mEq/L/48 saat | 24 saatte <10 mEq/L azaltma |
| Klinik ağırlığı | Akut olanlar daha semptomatiktir | ‣ olduğundan hafif görünür (ISA→ESA kayması) |
| En sık çocukluk nedeni | Gastroenterite bağlı ishal (hipovolemik) | Gastroenterit + yetersiz su alımı; DI |
| Semptomatik acil tedavi | %3 NaCl 4-6 ml/kg (1 ml/kg ≈ 1 mEq/L artış) | Hipotonik sıvı yavaş; nöbet olursa %3 NaCl ile geri çevir |
| Hipovolemik | Övolemik | Hipervolemik | |
|---|---|---|---|
| Toplam vücut Na⁺ | Azalmış | Hafifçe azalmış | Artmış |
| Toplam vücut suyu | Azalmış (daha az) | Artmış | Çok artmış |
| Muayene | Dehidratasyon | Normal görünür | Ödem, asit, plevral efüzyon |
| İdrar Na⁺ (böbrek dışı kayıp) | <10 mEq/L | >30 mEq/L | <10 mEq/L (böbrek yetmezliği hariç) |
| İdrar Na⁺ (renal kayıp) | >20 mEq/L | — | — |
| Örnekler | İshal, kusma, yanık, üçüncü boşluk, diüretik, ‣, Addison / 21-hidroksilaz eksikliği, ‣ | ‣, nefrojenik uygunsuz antidiürez sendromu, hipotiroidizm, glukokortikoid eksikliği, su intoksikasyonu, egzersize bağlı | ‣, siroz, ‣, böbrek hasarı, ‣, protein kaybettiren enteropati |
| Tedavi ilkesi | İzotonik salin ile hacmi restore et | Su kısıtlaması (+ ‣/NaCl, vaptan) | Su ve Na⁺ kısıtlaması + diüretik |
💡 TUS ipucu — UADHS mi serebral tuz kaybı mı? Her ikisi de MSS hastalığı zemininde çıkar ve “UADHS ile karıştırılabilir”.
- UADHS → övolemik. Ürik asit ve BUN düşük.
- Serebral tuz kaybı → hipovolemik.”ortostatik hipotansiyon ve artmış hematokrit, BUN veya kreatinin”.
Ayrım tedaviyi değiştirir: UADHS’de su kısıtlanır, serebral tuz kaybında sıvı ve tuz verilir.
| Sodyum fazlalığı | Su eksikliği | Su + sodyum eksikliği | |
|---|---|---|---|
| Hacim | Yüklenmiş (ödem, kilo artışı) | Hafif azalmış (ISA’dan) | Belirgin azalmış |
| İdrar Na⁺ | Yüksek (fraksiyonel atılım yüksek) | Düşük | Düşük |
| İdrar ozmolalitesi | Değişken | DI’da düşük; ad‣ yüksek | >1.000 mOsm/kg (ekstrarenal kayıp) |
| Örnekler | Tuz zehirlenmesi (istismar/Munchausen by proxy), NaHCO₃, hipertonik salin, hiperaldosteronizm | Santral / nefrojenik DI, fototerapi, radyan ısıtıcı, prematürite, adipsi, yetersiz anne sütü | İshal, kusma, yanık, aşırı terleme, ozmotik diürez (DM, mannitol), postobstrüktif diürez |
| Eşlik eden | ‣, hipokalemi, hipertansiyon | — | Hipovolemi bulguları |
⚠️ Gerçek olmayan hiponatremi
- Psödohiponatremi (hiperlipidemi, hiperproteinemi, IVIG): ozmolalite normal, semptom yok, iyon seçici elektrotta görülmez.
- Hiperozmolar hiponatremi (hiperglisemi, mannitol, sükroz, glisin): ozmolalite yüksek, su ISA→ESA çıkar.
Her ikisi de tedavi edilmez; hiponatremi tedavisi uygulanması zararlıdır.