Hiponatremi

“Hastanede yatan hastalarda çok yaygın bir elektrolit bozukluğu olan hiponatremi, serum sodyum düzeyinin <135 mEq/L olmasıdır.” (Nelson - Bölüm 6 Sıvı ve Elektrolit Bozuklukları, Bölüm 68.3)

💡 TUS ipucu — önce üç soru

1. Gerçek mi? → psödohiponatremi (hiperlipidemi, hiperproteinemi) ve hiperozmolalite (hiperglisemi, mannitol) dışlanır.
2. Hacim durumu ne? → hipovolemik / övolemik / hipervolemik.
3. İdrar Na⁺ ne? → renal mi, ekstrarenal mi kayıp.

“Hiponatremi veya hipernatremide, altta yatan patofizyoloji, serum [Na⁺] değil, idrar Na⁺ miktarını belirler.”

Etiyoloji ve Patofizyoloji (Tablo 68.2)

Gerçek olmayan hiponatremi

• Psödohiponatremi:“plazma çok yüksek konsantrasyonlarda protein (multiple miyelom, IVIG infüzyonu) veya lipit (hipertrigliseridemi, hiperkolesterolemi) içerdiğinde ortaya çıkan bir laboratuvar artefaktıdır.”“Doğrudan iyon seçici bir elektrot … kullanıldığında ortaya çıkmaz.” — ozmolalite normaldir.
• Hiperozmolalite (hiperglisemi, mannitol, sükroz, glisin):“Hiperglisemi ile ortaya çıkabilen hiperozmolalite [Na⁺]’nun düşmesine neden olur, çünkü su ozmotik fark nedeniyle ISA’dan ESA’ya hareket eder ve [Na⁺] düşer.”

Hipovolemik hiponatremi

• “hastanın vücut Na⁺ miktarı azalmıştır”; “Na⁺ kaybı su kaybından daha fazladır.”
• Ekstrarenal kayıplar: gastrointestinal (kusma, ishal), deri (terleme ve yanıklar), üçüncü boşluk kayıpları (bağırsak obstrüksiyonu, Peritonit, Sepsis ve Septik Şok).
• “Gastroenterite bağlı ishal, çocuklarda hipovolemik hiponatreminin en yaygın nedenidir.”“Kusmanın olduğu hastaların çoğunda Na⁺ normaldir ya da daha çok hipernatremi görülür.”
• “İshal ile kaybedilen sıvıların sodyum konsantrasyonu yaklaşık 50 mEq/L’dir.”
• Terden kayıp:“özellikle Kistik Fibrozis, aldosteron eksikliği ya da Psödohipoaldosteronizm ve ayrıca sıcak havalarda görülür.”
• Renal kayıplar: tiazid veya lup diüretikleri, ozmotik diürez, postobstrüktif diürez, Akut Tübüler Nekroz poliürik fazı, jüvenil nefronofitizis, Otozomal Resesif Polikistik Böbrek Hastalığı, Tübülointerstisyel Nefrit, Üriner Sistem Obstrüksiyonları, Serebral Tuz Kaybı, proksimal (tip II) Renal Tübüler Asidoz, aldosteron eksikliği (21-hidroksilaz eksikliği, psödohipoaldosteronizm tip I, idrar yolları obstrüksiyonu/enfeksiyonu, Addison Hastalığı).
• “Renal tuz kaybı, jüvenil nefronofitizis ve otozomal resesif polikistik böbrek hastalığı gibi kalıtsal böbrek hastalıklarında ortaya çıkar.”
• “21-hidroksilaz eksikliğinin neden olduğu konjenital adrenal hiperplazide aldosteron yokluğu hiponatremi, hiperkalemi ve Metabolik Asidoz ile sonuçlanır.”
• “Addison hastalığında (adrenal yetmezlik) aldosteron eksikliğine bağlı … psödohipoaldosteronizmde aldosteron düzeyleri yüksektir, ancak Na⁺ kanalı defekti veya aldosteron reseptörünün eksikliği nedeniyle cevap yoktur.”
• Serebral tuz kaybı:“UADHS ile karıştırılabilir ve sıklıkla MSS yaralanması ile lezyonlarla ilişkilidir. Serebral tuz kaybı, renal tuz kayıpları ve hipovolemiye (ortostatik hipotansiyon ve artmış hematokrit, BUN veya kreatinin) neden olur.”

Övolemik hiponatremi