Özellik Değer
tags sendrom
ad-tr Nonketotik hiperglisinemi (glisin ensefalopatisi)
ad-en Nonketotic hyperglycinemia (glycine encephalopathy)
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-10-06
kaynaklar Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar

Nonketotik Hiperglisinemi

Bölüm 103.7 — Glisin (Oleg A. Shchelochkov ve Charles P. Venditti) (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).

Glisin ve glisin yıkıcı sistem

Konu Ayrıntı
> [!tip] Glisin nedir? GLİSİN, SERİN ve TREONİNDEN SENTEZLENEN ESANSİYEL OLMAYAN BİR AMİNO ASİTTİR. YAPI OLARAK EN BASİT AMİNO ASİTTİR
> [!tip] Çift rollü nörotransmitter — TUS ÖZELLİKLE SİNİR SİSTEMİNDE NÖROTRANSMİTTER OLARAK İŞLEV GÖRÜR: KORTEKSTE EKSİTATÖR, BEYİN SAPI ve SPİNAL KORDDA İNHİBİTÖR
Glisin yıkıcı sistem ANA KATABOLİK YOLAĞINDA PİRİDOKSAL FOSFATA BAĞLI MİTOKONDRİYAL ENZİM OLAN GLİSİN YIKICI (CLEAVAGE) SİSTEM İLE KARBONDİOKSİT ve AMONYAĞA DÖNÜŞÜR ve TETRAHİDROFOLATA α-KARBON TRANSFER EDER** (Şekil 103.8)**
> [!tip] Dört protein GLİSİN YIKICI SİSTEM DÖRT FARKLI GEN TARAFINDAN KODLANAN DÖRT PROTEİNDEN OLUŞUR: P PROTEİN (GLİSİN DEKARBOKSİLAZ), H PROTEİN, T PROTEİN ve L PROTEİN

Sınıflama

💡 KETOTİK HİPERGLİSİNEMİ: PROPİYONİK ASİDEMİ, METİLMALONİK ASİDEMİ, İzovalerik Asidemi ve β-KETOTİYOLAZ EKSİKLİĞİNDE ASİDOZ ve KETOZİS EŞLİK ETTİĞİ İÇİN BUNLAR TOPLU OLARAK “KETOTİK HİPERGLİSİNEMİ” OLARAK ADLANDIRILIR. BU BOZUKLUKLARDA HİPERGLİSİNEMİ PATOGENEZİ TAM OLARAK ANLAŞILMAMIŞTIR; ancak hastaların bazılarında görülen ÇEŞİTLİ ORGANİK ASİTLERİN GLİSİN YIKICI ENZİM SİSTEMİNİ İNHİBE ETTİĞİ GÖSTERİLMİŞTİR (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).

💡 NONKETOTİK HİPERGLİSİNEMİ (NKH):GLİSİN YIKICI ENZİM SİSTEMİNDEKİ GENETİK EKSİKLİKLERDEN KAYNAKLANAN KLİNİK DURUMU TANIMLAMAK İÇİN KULLANILIR (Şekil 103.8). BU DURUMDA KETOZİS OLMADAN HİPERGLİSİNEMİ GÖRÜLÜR. Dört şekli tanımlanmıştır: YENİDOĞAN, SÜT ÇOCUĞU, GEÇ BAŞLANGIÇLI ve GEÇİCİ.

Yenidoğanın nonketotik hiperglisinemisi

Konu Ayrıntı
> [!tip] En sık ve en ağır NONKETOTİK HİPERGLİSİNEMİNİN EN SIK GÖRÜLEN ŞEKLİDİR. YAŞAMIN İLK BİRKAÇ GÜNÜNDE KLİNİK BULGULAR GELİŞİR (DOĞUMDAN SONRA 6. SAAT İLE 8. GÜN ARASI)
> [!warning] Seyir BESLENMEDE AZALMA, EMMEDE AZALMA, LETARJİ ve BELİRGİN HİPOTONİ HIZLA DERİN KOMA, APNE ve ÖLÜME İLERLEYEBİLİR. NÖBETLER, ÖZELLİKLE MİYOKLONİK NÖBETLER ve HIÇKIRIK YAYGINDIR
> [!tip] Laboratuvar — TUS ORTA İLE ŞİDDETLİ HİPERGLİSİNEMİ (SEKİZ KATA KADAR NORMAL) ve HİPERGLİSİNÜRİ vardır. BOS’TA GLİSİN DÜZEYİNİN KESİN YÜKSEKLİĞİ (15-30 KAT) ve BOS/PLAZMA GLİSİN DÜZEY ORANINDA YÜKSEKLİK (DEĞER >0,08; NORMAL <0,02) NKH İÇİN TANISALDIR. Etkilenen hastalarda KAN pH’I GENELLİKLE NORMALDİR, İDRAR İNCELEMESİNDE ORGANİK ASİT NEGATİFTİR. BOS’TA SERİN DÜZEYLERİ DÜŞÜK OLABİLİR
> [!warning] Prognoz NKH OLAN BEBEKLERİN YAKLAŞIK %30’U DESTEK TEDAVİSİNE RAĞMEN KAYBEDİLİR. HAYATTA KALANLARDA BELİRGİN PSİKOMOTOR GERİLİK ve DİRENÇLİ NÖBET HASTALIKLARI (MİYOKLONİK veya YAYGIN GRAND MAL NÖBETLER) GÖRÜLÜR. ŞANT GEREKTİREN Hidrosefali ve ‣ YAŞAYAN HASTALARDA BİLDİRİLMİŞTİR. BAZI HASTALARDA HİPERGLİSİNEMİ GEÇİCİDİR

Süt çocukluğu döneminde NKH

Konu Ayrıntı
Başlangıç DAHA ÖNCE NORMAL OLAN BEBEKTE ALTINCI AYDAN SONRA NKH’NIN BULGU ve BELİRTİLERİ GELİŞİR. NÖBETLER ve HİPOTONİ YAYGIN BAŞVURU BULGUSUDUR
Prognoz SÜT ÇOCUKLUĞU DÖNEMİNDE BAŞLAYAN NKH YENİDOĞAN NKH FORMUNDAN DAHA HAFİFTİR. BEBEKLER GENELLİKLE YAŞAR ve ‣ YENİDOĞAN ŞEKLİNDEKİ KADAR BELİRGİN DEĞİLDİR
Laboratuvar SÜT ÇOCUKLUĞU DÖNEMİNDEKİ NKH HASTALARININ LABORATUVAR BULGULARI YENİDOĞAN NKH’DA GÖRÜLENLERLE AYNIDIR

Geç başlangıçlı NKH

Konu Ayrıntı
> [!tip] Klinik NKH’NIN ATİPİK ŞEKLİ OLAN BU FORMDA KLİNİK BULGULAR İLERLEYİCİ SPASTİK DİPLEJİ, OPTİK SİNİR ATROFİSİ ve KOREATETOİD HAREKETLER İÇERİR. BAŞLAMA YAŞI İKİ İLE 33 YAŞ ARASINDADIR
> [!warning] Delirium atağı BAZI HASTALARDA ARAYA GİREN ENFEKSİYONLAR SIRASINDA ATAKLAR HALİNDE DELİRYUM SEMPTOMLARI, KORE, YUKARI BAKIŞ FELCİ OLUŞABİLİR. MENTAL GELİŞİM GENELLİKLE NORMALDİR; FAKAT HAFİF BİLİŞSEL BOZULMA ve SIK NÖBETLER BAZI HASTALARDA RAPOR EDİLMİŞTİR
Laboratuvar GEÇ BAŞLANGIÇLI NKH’DA LABORATUVAR BULGULARI BENZERDİR FAKAT YENİDOĞAN NKH’DAKİ GİBİ BELİRGİN DEĞİLDİR

⚠️ NKH’NIN TÜM ŞEKİLLERİ KETOTİK HİPERGLİSİNEMİ, PİRİDOKS(AM)İN FOSFAT OKSİDAZ (PNPO) EKSİKLİĞİ, VALPROİK ASİT ALIMI ve GEÇİCİ GLİSİN ENSEFALOPATİSİNDEN AYIRT EDİLMELİDİR. VALPROİK ASİT KAN, BOS ve İDRAR GLİSİN DÜZEYLERİNİ ORTA DERECEDE ARTTIRABİLİR. İLACIN KESİLMESİNDEN SONRA TEKRARLANAN TESTLER TANININ NETLEŞTİRİLMESİNE YARDIMCI OLACAKTIR (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).

Geçici NKH

💡 GEÇİCİ NKH’DA LABORATUVAR BULGUSU YENİDOĞAN ŞEKLİNDEN AYIRT EDİLEMEZ. TAM BİR KLİNİK İYİLEŞME OLMASINA RAĞMEN YÜKSEK PLAZMA ve BOS GLİSİN DÜZEYLERİ GLİSİN DÜŞÜRÜCÜ İLAÇ KESİLDİKTEN İKİ-SEKİZ HAFTAYA KADAR NORMALE GELİR. BU HASTALARIN BAZILARI NÖROLOJİK SEKEL OLMADAN NORMAL GELİŞİM GÖSTERİR; FAKAT BAZILARINDA ZİHİNSEL YETERSİZLİK BİLDİRİLMİŞTİR. BU DURUMUN NEDENİ BİLİNMEMEKTE, FAKAT ENZİM SİSTEMİNİN MİNİMUM OLGUNLAŞMASI İLE İLİŞKİLİ OLDUĞU DÜŞÜNÜLMEKTEDİR (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar).

Tanı ve tedavi

Konu Ayrıntı
> [!tip] Tanı NKH TANISINDAN YÜKSEK PLAZMA veya BOS GLİSİN BULGULARINA ve ANORMAL GLİSİN BOS/PLAZMA ORANINA DAYANARAK ŞÜPHELENİLEBİLİR. TANI NKH-İLİŞKİLİ MOLEKÜLER İNCELEME KULLANILARAK DOĞRULANABİLİR
Karaciğer biyopsisi NADİREN KARACİĞER veya BEYİN DOKUSUNDA ENZİM ÇALIŞMASI TANIYI DOĞRULAMAK İÇİN GEREKEBİLİR. YENİDOĞAN ŞEKLİNDE ENZİM AKTİVİTESİ SIFIRA YAKINKEN DİĞER ŞEKİLLERDE REZİDÜEL ENZİM AKTİVİTESİ VARDIR
> [!tip] Hangi protein? — TUS YENİDOĞAN ŞEKLİ OLAN ÇOĞU HASTADA ENZİM KUSURU P PROTEİNİNDE (%75)’DİR. VAKALARIN YAKLAŞIK %20’SİNDE KUSUR T PROTEİNİNDEYKEN; <%1’İ H PROTEİNİNDEKİ PATOJENİK VARYANTLARDAN KAYNAKLANMAKTADIR
> [!warning] Etkili tedavi yok KAN DEĞİŞİMİ, DİYETTE GLİSİNİN KISITLANMASI, SODYUM BENZOAT ve FOLAT UYGULAMASI NKH’NIN ÇEŞİTLİ ŞEKİLLERİNDE NÖROLOJİK SONUCU DEĞİŞTİRMEMEKTEDİR
> [!tip] Hafif şekiller NKH’NIN HAFİF ŞEKİLLERİNDE HASTALAR ENTERAL SODYUM BENZOATTAN KLİNİK FAYDA GÖREBİLİRLER. GLİSİNİN NÖRON HÜCRELERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİ TERSİNE ÇEVİRECEK DEKSTROMETORFAN ve FELBAMAT GİBİ İLAÇLARIN BU DURUMUN HAFİF ŞEKLİNDEKİ HASTALARDA BAZI FAYDALI ETKİLERİ OLDUĞU GÖZLENMİŞTİR

Genetik