| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| baslik | Duygudurum bozukluklarının değerlendirilmesi — Şekil 39.1 algoritması ve DSM-5 ölçütlerinin karşılaştırması |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-27 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar |
“Mani veya hipomani belirtileri var mı (anormal artmış duygudurum)?”
Mani/hipomani var mı?
┌──────────────┴──────────────┐
EVET HAYIR
│ │
Mani kriterleri karşılanıyor mu? Majör depresif bozukluk
(>1 hafta grandiyozite, kriterleri karşılanıyor mu?
dürtüsellik, aşırı hedefe (≥2 hafta depresif duygudurum
yönelik aktivite, azalmış veya sinirlilik + 5 belirti)
uyku ihtiyacı) │
┌─────┴─────┐ ┌────────┴────────┐
Evet Hayır Evet Hayır
│ │ │ │
Bipolar I Bipolar II Majör Depresif • Madde kullanımı var mı?
Bozukluk Madde ilişkili Bozukluk → Madde ilişkili
Duygudurum duygudurum bozukluğu
Bozukluğu • Belirgin yıkıcı davranışlar?
Siklotimi → Yıkıcı duygudurum bozukluğu
• Yakın zamanda ölüm?
→ Yas
• Tetikleyici olay?
→ Uyum bozukluğu
(Kaynak: Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Şekil 39.1; Kliegman RM, Lye PS, Bordini BJ, et al., Nelson pediatric symptom-based diagnosis, 2018, Elsevier, s.426)
| Majör Depresif Bozukluk | Majör Depresif Bozukluk | Yıkıcı Duygudurum Düzensizliği Bozukluğu | Bipolar ve İlişkili Bozukluklar | Bipolar ve İlişkili Bozukluklar | |
|---|---|---|---|---|---|
| Süre ölçütü | ≥2 hafta | ≥2 yıl (çocuk/ergende ≥1 yıl) | ≥12 ay, belirtisiz ≤3 ay | Manik atak ≥1 hafta (veya yatış) | Hipomanik ≥4 gün + majör depresif atak |
| Belirti sayısı | 9 belirtiden ≥5 (biri depresif duygudurum veya ilgi kaybı) | 6 belirtiden ≥2 | Öfke patlaması haftada ≥3 | 7 belirtiden ≥3 (sinirlilikte 4) | Aynı, daha hafif |
| Çocuğa özgü nüans | “Çocuklarda ve ergenlerde asabi bir ruh hali olabilir” | “süre en az bir yıl olmalıdır” | 6-18 yaş arası tanı konur; başlangıç <10 yaş | — | — |
| Ruh hali paterni | Epizodik | Kronik, hafif | Kronik sinirlilik + epizodik öfke patlaması | Epizodik mani | Epizodik hipomani + depresyon |
| Psikoz | Olabilir | Yok | Yok | Olabilir | Olmamalı |
| Hastaneye yatış | Şiddetliyse | Nadiren | Nadiren | Mani tanımının parçası olabilir | Gerektirmez |
| Prevalans | 3-17 yaş %2,1-3,9; 12-17 yaş %12,8 yaşam boyu | — | %2-5 (6-12 ay) | — | — |
| Tablo | Bozukluk | Tanıyı belirleyen tek madde |
|---|---|---|
| 39.1 | Majör depresif atak | “Belirtilerden en az biri ya (1) depresif duygudurum ya da (2) ilgi ya da zevk alma kaybıdır” · “Hiç manik bir atak ya da hipomanik bir atak olmamıştır” (Ölçüt E) |
| 39.2 | Kalıcı depresif bozukluk | “bireyde hiçbir zaman bir seferde iki aydan daha fazla A ve B kriterlerindeki belirtilerin yokluğu olmamıştır” |
| 39.3 | DMDD | “Bir günden uzun süreli manik veya hipomanik atak için, süre hariç tüm kriterlerinin karşılandığı belirgin bir dönem olmamıştır” (Ölçüt I) |
| 39.5 | Manik atak | “Duygudurum bozukluğu, sosyal veya mesleki işlevsellikte belirgin bir bozulmaya neden olacak veya … hastaneye yatmayı gerektirecek kadar şiddetlidir veya psikotik özellikleri vardır” (Ölçüt C) |
💡 TUS ipucu — hangi tanı hangisinin önüne geçer?“Eğer manik-hipomani atağı oluşursa yıkıcı duygudurum bozukluğunun önüne geçer.” → mani varsa bipolar“Eğer yıkıcı duygudurum bozukluğunun tüm kriterleri karşılanırsa, yıkıcı duygudurum bozukluğu, karşı gelme bozukluğu ve aralıklı patlayıcı bozukluğun önüne geçer.”“Belirtileri hem yıkıcı duygudurum düzensizliği bozukluğu hem de karşı gelme bozukluğu için kriterleri karşılayan kişilere sadece yıkıcı duygudurum düzensizliği bozukluğu tanısı konulmalıdır.”Çifte depresyon: majör depresif atak ölçütleri distimi üzerine eklenirse majör depresyon tanısı konulur.
| Başlangıç | Sonuç |
|---|---|
| Prepubertal depresyon | “Prepubertal depresif bozukluklar homotipik ziyade devamlılık gösterebilir” — erişkinlikte depresif olmayan psikiyatrik bozukluk olasılığı daha yüksek |
| Ergen depresyonu | “homotipik devamlılık daha fazladır, depresyonun tekrarlama ihtimali 5 yıldan sonra %50-70’e ulaşır” |
| Depresif ergenlerin %20’si | Bipolar bozukluk geliştirir — risk faktörleri: bipolar aile öyküsü, psikotik depresyon, farmakolojik olarak tetiklenmiş mani |
| Ergen sinirliliği (DMDD) | “yirmi yıl sonra majör depresif ve distimik bozukluk gelişimi (fakat bipolar bozukluğun değil)” |
“Bazı psikiyatrik hastalıklar, genel tıbbi durumlar, ilaçlar depresyon belirtileri ya da irritabilite oluşturabilir.”
| Kategori | Örnekler |
|---|---|
| Psikiyatrik | ‣, ‣, Çocukluk Çağı Anksiyete Bozuklukları, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, yıkıcı/dürtü kontrol ve davranım bozuklukları, madde ilişkili bozukluklar |
| Nörolojik | “nörolojik bozukluklar (‣ dahil)” → Akut Ensefalopati Nedenleri |
| Endokrin | “hipotiroidizm ve Adrenokortikal Yetmezlik dahil”; Graves Hastalığı |
| Diğer tıbbi | “enfeksiyöz hastalıklar, tümörler, anemi, üremi, gelişme bozukluğu, ‣ bozukluğu ve ağrı bozuklukları” |
| İlaçlar | “narkotikler, kemoterapi ajanları, beta blokerler, kortikosteroidler ve kontraseptifler” |
⚠️ Tanı kuralı“Bir depresif bozukluk tanısı bunlar ve gözlemlenen belirtiler için diğer potansiyel açıklamalar dışlandıktan sonra konulmalıdır.”
📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlıMajör depresyon:fluoksetin (<12 yaşta 10 mg, ≥13 yaşta 20 mg) ve esitalopram FDA onaylı; sadece fluoksetin preadolesanlar için onaylı. Yanıt %60 (plasebo %50), remisyon %30. İntihar düşüncesi mutlak riski %3 (plasebo %2). Başarılı tedavi 6-12 ay sürdürülmeli. Kalıcı depresif bozukluk ve DMDD:“farmakolojik veya psikososyal tedavi yaklaşımlarının etkinliğini değerlendiren titiz bir çalışma yoktur” — majör depresyon tedavileri yardımcı olabilir. Psikoterapi: BDT etki büyüklüğü 0,35, kişilerarası terapi 0,26. İzlem:“ilk 4 hafta boyunca haftalık olarak (FDA önerisi gereğince)” — mani veya intihar düşüncesi açısından.