Özellik Değer
tags sendrom
ad-tr Majör depresif bozukluk ve kalıcı depresif bozukluk (distimi)
ad-en Major depressive disorder, persistent depressive disorder
omim 608516
gen Poligenik; serotonerjik, hipotalamo-pituiter-adrenal aksın yapısal ve fonksiyonel serebral varyasyonları
lokus -
kalitim Kalıtsal değil; ikiz çalışmalarında %40-65 uyum oranı
insidans 3-17 yaş: depresif bozukluk %2,1 (şimdiki) ve %3,9 (tüm); 12-17 yaş prevalansı %12,8 (yaşam boyu)
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-09-27
kaynaklar Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar

Majör Depresif Bozukluk

💡 TUS ipucu — çocukta depresyon farklı görünür“Belirtilerin önemi yaş ile değişebilir: Sinirlilik ve bedensel yakınmalar çocuklarda daha yaygın olabilir; enerji, aktivite seviyesi, iştah ve uyku bozuklukları ergenlerde daha sık olabilir.”“Küçük çocuklarda bilişsel ve dilsel gelişmişlik nedeniyle, bu yaş grubundaki depresyon belirtileri kendi bildirimlerinden ziyade gözlemlenebilir.”“Formu karakteristik vejetatif ve bilişsel belirtilerle ilişkilidir; ama kalıcı depresyonun bilişsel belirtileri daha az şiddetlidir (örneğin değersizlik duygusu yerine düşük benlik saygısı, intihara meyil yerine umutsuzluk).”

Tablo 39.1 — DSM-5 majör depresif atak tanı ölçütleri

A.”Aşağıdaki belirtilerin beşi (veya daha fazlası), aynı iki haftalık süre boyunca mevcuttur ve önceki işlevlerde bir değişikliği temsil eder; belirtilerden en az biri ya (1) depresif duygudurum ya da (2) ilgi ya da zevk alma kaybıdır.”

No Belirti
1 “Öznel raporla (örn. üzgün, boş, umutsuz hisseder) veya başkaları tarafından yapılan gözlemle (örn. ağlamaklı görünür) belirtildiği üzere, günün çoğu, neredeyse her gün depresif olma.” Not: “Çocuklarda ve ergenlerde asabi bir ruh hali olabilir.”
2 “Günün çoğunda, hemen her gün, tüm ya da hemen hemen tüm faaliyetlere olan ilginin ya da zevkin önemli ölçüde azalması (öznel açıklama veya gözlemle belirtilmesi).”
3 “Diyet yapmadan belirgin kilo kaybı ya da kilo alımı (örn. bir ay içinde vücut ağırlığının %5’inden fazla bir değişiklik), ya da hemen her gün olan iştahta artma ya da azalma.” Not: “Çocuklarda, beklenen kilo artışının sağlanamaması göz önünde bulundurulur.”
4 “Hemen her gün insomnia veya hipersomnia.”
5 “Hemen her gün psikomotor ajitasyon veya gerilik (başkaları tarafından gözlemlenebilir, sadece öznel huzursuzluk hissi veya yavaşlama değil).”
6 “Hemen her gün yorgunluk veya enerji kaybı.”
7 “Hemen her gün değersizlik veya aşırı veya uygunsuz suçluluk (sanrısal olabilir) duyguları (sadece kendini kınama veya hasta olmakla ilgili suçluluk değil).”
8 “Neredeyse her gün azalmış düşünme veya konsantre olma yeteneği ya da kararsızlık (öznel bir hadiye ya da başkaları tarafından gözlemlendiği üzere).”
9 “Tekrarlayan ölüm düşünceleri (sadece ölüm korkusu değil), belirli bir plan olmadan tekrarlayan intihar düşüncesi veya intihar girişimi veya intihar etmek için belirli bir plan.”

B.”Belirtiler sosyal, mesleki veya diğer önemli işlev alanlarında klinik olarak önemli sıkıntılara veya bozulmalara neden olur.”C.”Atak bir maddenin fizyolojik etkilerine veya başka bir tıbbi duruma atfedilemez.”D.”Majör depresif atakların ortaya çıkışı şizoaffektif bozukluk, şizofreni, şizofreniform bozukluk, sanrısal bozukluk veya tanımlanmış şizofreni spektrumu ve diğer psikotik bozukluklarla daha iyi açıklanmamaktadır.”E.”Hiç manik bir atak ya da hipomanik bir atak olmamıştır.”

(Kaynak: Nelson - Bölüm 3 Davranışsal ve Psikiyatrik Bozukluklar, Tablo 39.1; DSM-5, s.125-126)

Tablo 39.2 — Kalıcı depresif bozukluk (distimi)

A.”Öznel ifadeyle veya başkaları tarafından gözlemlendiği üzere, en az iki yıl boyunca, gün çoğunda, günün çoğunda, depresif ruh hali.” *Not: *“Çocuklarda ve ergenlerde ruh hali huzursuz olabilir ve süre en az bir yıl olmalıdır.”B.”Depresyon süresince aşağıdakilerden ikisinin (veya daha fazlasının) varlığı:“

  1. “İştahsızlık ya da aşırı yeme” 2. “İnsomnia veya hipersomnia” 3. “Düşük enerji veya yorgunluk” 4. “Düşük benlik saygısı” 5. “Kötü konsantrasyon veya karar vermede zorluk” 6. “Umutsuzluk duygusu”C.”Rahatsızlığın iki yıllık döneminde (çocuklar veya ergenler için bir yıl), bireyde hiçbir zaman bir seferde iki aydan daha fazla A ve B kriterlerindeki belirtilerin yokluğu olmamıştır.”D.”Majör bir depresif bozukluk için kriterler iki yıl boyunca sürekli mevcut olabilir.”E.”Hiç manik bir atak ya da hipomanik atak olmamıştır ve siklotimik bozukluk için kriterler hiç karşılanmamıştır.”

📝 “Çifte depresyon” kavramı“Büyük bir depresif atak için kriterler, kalıcı depresif bozukluk (distimi) için iki yıl boyunca sürekli olabilir. Şimdiki hastalık döneminde tam noktada majör bir depresif dönem için tüm kriterler karşılanmışsa, majör depresyon tanısı konulmalıdır. Aksi takdirde, belirtilerin diğer depresif bozukluk veya belirtilmemiş depresif bozukluk tanısı konulmalıdır.”

Tablo 39.3 — Yıkıcı duygudurum düzensizliği bozukluğu (DMDD)

Ayrı sayfa: → Yıkıcı Duygudurum Düzensizliği Bozukluğu

Epidemiyoloji

Ölçüm Değer
3-17 yaş depresif bozukluk “%2,1 (şimdiki) ve %3,9 (tüm)”
12-17 yaş “prevalans hızı %12,8 (yaşam boyu)”
Erkek/kadın oranı “çocuklukta yaklaşık 1:1’dir ve erken ergenliğin başlangıcından erişkinliğe doğru 1:1,5-3,0’e yükselmektedir”
Subsendromal depresyon “Çocuk ve ergenlerin yaklaşık %5-10’unda subsendromal (belirlenmemiş) depresyon olduğu tahmin edilmektedir.”

Klinik gidiş

“Majör depresyon ilk kez herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir fakat başlama ihtimali puberte ile oldukça artar.”