Nelson Tablo 736.8’in tam aktarımı — ikinci kanserlerin birincil kanserlerle ilişkisi.

Tablo 736.8 — İkinci Kanserler ve Birincil Kanserler ile İlişkileri

ALL, akut lenfositik lösemi; HH, Hodgkin hastalığı; NHL, Non-Hodgkin Lenfoma.Bhatia S, Sklar S: Second cancers in survivors of childhood cancer. Nat Rev Cancer 2:124-132, 2002.

Şekil 736.5 — İkincil malignite tipine göre standart insidans oranı (SIR)

(Robison LL: Pediatr Radiol 39(Suppl 1):S32-S37, 2009, Fig 2)

💡 TUS ipucu — latens ve ajan eşleşmeleriEn kısa latens (3-5 yıl): MDS/AML — topoizomeraz II inhibitörleri ve alkileyici ajanlar. En uzun latens (15-20 yıl): meme kanseri — radyasyon + kadın cinsiyet. En yüksek SIR: kemik (19.14) ve meme (16.18). Kalıtsal retinoblastom hem kemik tümörü hem yumuşak doku sarkomu için birincil kanserdir. İkincil neoplazmların neredeyse %70’i orijinal ışınlama alanındadır (İyonlaştırıcı Radyasyonun Biyolojik Etkileri).

Radyasyon tedavisinin SSS üzerine etkileri

• “Çocuklarda beynin standart ışınlanması, 20-60 Gy alan hastaların yarısında fazlasında kortikal atrofi ile sonuçlanır; %26’sında beyaz madde değişiklikleri (lökoensefalopati) ve %8’inde kalsifikasyon kalır. Çocuk ışınlama sırasında ne kadar küçükse, atrofi o kadar büyük olur.”
• “Bazı hastalar ayrıca mineralize mikroanjiyopati gösterirler. Beynin radyasyona bağlı değişiklikleri radyasyon tedavisinden önce, sırasında veya sonrasında uygulanan metotreksat ile artırılır.”
• [!warning] Serebral nekroz ve radyasyon miyeliti “Serebral nekroz, radyasyona bağlı vasküler hastalığın ciddi bir komplikasyonudur. Genellikle ışınlamadan 1-3 yıl sonra teşhis edilir, ancak on yıl sonrasına kadar ortaya çıkabilir. Beyin nekrozu baş ağrısı, kafa içi basınç artışı, nöbetler, duyusal bozukluklar ve psikotik değişiklikler şeklinde ortaya çıkabilir.”“Omurilik ışınlaması geçici veya kalıcı olabilen radyasyon miyelitiyle sonuçlanabilir. Akut geçici miyelit genellikle ışınlamadan 1-3 ay sonra ortaya çıkar. Miyelitli hastalar genellikle ”Lhermitte” işareti, boyun fleksiyonu veya omuriliği geren diğer hareketlerle ortaya çıkan kollarda ve bacaklarda küçük elektrik şokları ile başvururlar.”“Gecikmiş miyelopati, ortalama 20 aylık bir latent dönemden sonra ortaya çıkar, ancak toplam doz veya fraksiyon başına doz yüksekse daha erken ortaya çıkabilir. Genellikle sürekli olmayan bir bozulma olarak kendini gösterir ve geri dönüşsüzdür. Servikal ve torasik bölgelerde, duyusal ayrışma gelişir, bunu spastik ve ardından flask felç izler. Lomber spinal kordda flask felç baskındır. Yüksek torasik ve servikal lezyonlarda mortalitesi %70’e ulaşır, ölüm pnomoni ve idrar yolu enfeksiyonlarına bağlıdır.”
• [!tip] TUS ipucu — SSS ışınlamasının endokrin etkileri “SSS ışınlaması, hipofizer-hipotalamik eksenin işlevini bozarak ve büyüme hormonu üretiminin ve salımının azalmasına yol açarak büyümeyi de etkileyebilir. Büyüme hormonu dışı trofinler ayrıca SSS ışınlamasından etkilenmez; gonadotropin eksikliğine veya erken ergenliğe yol açabilir. Santral hipotiroidizm de gelişebilir.”
• [!warning] Işınlamanın iskelet etkileri “Eğer fraksiyone tedavi protokolleri 4.000 rad’ı geçerse skolyoz ve kemik hipoplazisi oluşabilir. 25 Gy’den daha yüksek olan fraksiyone dozlar, femur başı epifizlerinde kaymaya neden olabilir. Çocukluktaki ışınlamadan sonra benign osteokondrom insidansında bir artış bildirilmiştir.”“Kızların göğüs duvarının ışınlanması (meme kanserine neden olmanın yanı sıra) meme gelişimini bozabilir ve/veya meme dokusunun fibrozisa ve atrofisine neden olabilir.”

Bağlantılar

• İyonlaştırıcı Radyasyonun Biyolojik Etkileri · Akut Radyasyon Sendromu · Kanser Yatkınlık Sendromları
• Retinoblastom · Hodgkin Lenfoma · Çocukluk Çağı Tiroid Tümörleri · Osteosarkom
• Nelson - Bölüm 33 Çevre Sağlığı